Якутские буквы:

Якутский → Якутский

талыгыраа

тыаһы үт. туохт.
1. Кытаанах кытаанахха охсуллан биир кэмник «талыгыр-талыгыр» тыаһаа. Дробно стучать (о твёрдых предметах)
Оттон кэннилэригэр туох эрэ талыгырыы түспүтүгэр эргиллэн көрбүттэрэ, тэлиэгэлээх маҥан ат суол куоппаһын өрүкүтэн өрө мэҥийэн иһэр эбит. Амма Аччыгыйа
Оҕонньор тэлиэгэтэ оллуртан охсуллан талыгырыыр тыаһа улам-улам улаатан барда. Софр. Данилов
Күөһүм хаппаҕа муостаҕа түһэн …… биир сиргэ эргичийэн кулахаччыйа талыгыраан баран ах барбыта. С. Маисов
Дьахтар хоско киирэн таҥаһын уларытынна, суунна-тараанна, онтон күөрчэх ытыйар тыаһа талыгыраата. П. Аввакумов
Титирэстээн, дьигиһийэн «талыр-талыр» тыаһаа (хол., мотуор). Трястись, дрожать, издавая частый дробный стук (напр., о моторе)
Ол айаннаан истэхтэринэ, матасыыкыллара, күүһэ өһүллүбүттүү талыгыраат, умуллан хаалбыта. В. Тарабукин
Оттон таһырдьа буоллаҕына кэлэ охсубут грузовик мотуора талыгырыыр. МП ККС
Эргэ иистэнэр массыына тыаһа талыгырыыр. З. Воскресенская (тылб.)
2. Тутулуга (баайыыта, эрийиитэ, буолтата) холкутаан, халкыҥнаан тыаһаа. Будучи разболтанным, расшатанным, производить брякающие звуки, стучать (напр., о креплениях)
Тырааныспар куоракка кураанах талыгыраан киирэр. «Кыым»
Уус дьиэтин аттыгар кэлэн, Таранчик [ат аата] хаҥас илин атаҕын боккуобата өрдөөҥҥүттэн босхо баран талыгырыырын өйдөөммүн, бөҕөргөттөрөн ааһаары тохтоотум. А. Куприн (тылб.)
3. Эрчимнээхтик, тэтимнээхтик сапсынан туохха эрэ (хол., талахха, ууга) охсулла-охсулла тыастаахтык көтөн таҕыс. Взлететь, усиленно и громко хлопая крыльями. Куртуйах талах быыһыттан көтөн талыгыраан таҕыста
Анды дайан талыгыраата да, тус илин көтөн таҕыста. «ХС»
4. кэпс. Чабырҕах этэн эрэр курдук түргэнник субурутан саҥар (дьахтар туһунан). Говорить громкой скороговоркой, бойко тараторить (о женщине)
Кини мэнээк күлэн алларастыы, саҥаран талыгырыы, оонньуу-күлэ сылдьыбат. Болот Боотур
Чороччу улаатан эрэр улахан кыыстара Галя ийэтигэр бэрт буолаары аҕатын мөҕөн талыгыраата. У. Ойуур

Якутский → Русский

талыгыраа=

брякать (обычно о небольших деревянных предметах).


Еще переводы:

талыгырас=

талыгырас= (Якутский → Русский)

совм. от талыгыраа =.

талыгырат=

талыгырат= (Якутский → Русский)

побуд. от талыгыраа = брякать (обычно небольшими деревянными предметами).

талырҕаа=

талырҕаа= (Якутский → Русский)

разд.-кратн. от талыгыраа = побрякивать (обычно о небольших деревянных предметах).

мултулун

мултулун (Якутский → Якутский)

мултуй диэнтэн атын
туһ. Мултуллубут тумустаах кыракый оптуобус талыгыраан кэлэн, тохтобулга туормастаан хачыгыратта. Е. Неймохов

талыгырат

талыгырат (Якутский → Якутский)

  1. талыгыраа диэнтэн дьаһ. туһ. «Ити тоҕо кураанах массыынаны талыгыраталларый?» — балыксыт дьиктиргээн ыйытта. Н. Якутскай. Кустук кураанах алтан солууру талыгыратан, дьиэҕэ киирэн кэллэ. В. Протодьяконов
    Кураанах сыарҕатын түҥ-таҥ талыгыратан, иннин хоту туос бөтөрөҥүнэн түһэ турбут. П. Аввакумов
  2. талыгыраа диэн курдук. Этиһиэх курдук талыгыратан иһэн, тохтоон хаалла
    Күнүс ыаллыы олорор түөтэ Маша бэйэтин уолун быдьар тылларынан мөҕөн талыгыратта. «Кыым»
талыгырас

талыгырас (Якутский → Якутский)

I
талыгыраа диэнтэн холб. туһ. Мас чууркаларынан кэккэлэтэн оҥорбут уулуссанан тэлиэгэлэр талыгыраһаллар. Е. Неймохов
Андылар буор кытыыга тиийиэхчэ буолан иһэн, дайан талыгырастылар да, өрө көтөн дадарыһан хааллылар. Амма Аччыгыйа
Куртуйахтар субу иннилэриттэн өрө талыгыраһан тахсан аттары сиргэтэллэр. П. Филиппов
Кыргыттар эмиэ икки аҥыы хайдыһан, этиһэн талыгырастылар. «Чолбон»
II
даҕ. Талыгыраан иһиллэр. Стучащий, дробный (о звуке)
Дьаам иһэ тэлиэгэлэр талыгырас тыастарынан, аттары тохтотор, һаттыыр уонна оҕолору үөгүлүүр саҥаларынан туолбута. Ойуку
Ханна эрэ ыраах талыгырас тыаһы истэр. В. Иванов. Онтон ыла Артур интэринээт дьиэлэннэ. Биирдэ өйдөөтөҕүнэ, үрдүгэр талыгырас саҥа иһиллэр: «Тура оҕус! Түүн үөгүлээн оҕолору утуппаккын. Сарсыарда туран биэрбэккин!» «ББ»
Эргэ [иистэнэр] массыына талыгырас тыаһа иһиллэрэ. З. Воскресенская (тылб.)

буотала

буотала (Якутский → Якутский)

аат., түөлбэ. Таба муоһугар баайыллар чуораан, хобо эбэтэр кыра лоскуй хаптаһын. Ботало (колокольчик или кусочек доски, привязываемые к рогам оленя). Мин тыыммын кистээн, иһиллээн турдум. Мас буотала талыгырыыра мин кулгаахпар иһилиннэ. ДСН Т
ср. русск. диал., устар. бо ´тало ‘колокольчик, надеваемый на шею коровам и лошадям, пасущимся без пастуха’

талыгырай

талыгырай (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. туохт. Тэтимнээхтик талыгыраан тыаһаа. Сильно стучать (напр., о крышке чайника)
Чууркаларынан оҥоһуллубут суолга тэлиэгэ талыгырайда, өтөрүнэн оҕунуохтамматах көлөһөлөр кыычыгырастылар. Е. Неймохов
Чаанньык хаппаҕа өрө талыгырайа түстэ, тумса үпүрүҥ паарынан өрө чуһуурда. Н. Заболоцкай
Мин киһим кэнниттэн бокуойа суох талыгырайан иһэбин. И. Федосеев
Сэндэлэс ойуур иһиттэн эрдэҕэс улар өрө көтөн талыгырайан таҕыста. М. Тимофеев

иэй-куой

иэй-куой (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Саҥа таһааран ытаан-соҥоон, сулан. Сетовать, стенать, плакать жалобно, громко
Онно ытыы-соҥуу, иэйэ-куойа сырытта: «Иһиликпин-таһылыкпын, иэдээмминалдьархайбын, аарыкпын-айдааммын оҕолор!» Саха фольк. Уолчаан түүнү мэлдьи ыһыытыы-хаһыытыы, иэйэ-куойа олорбута. И. Федосеев. Биһиги быыкайкаан Венерабытын куоракка илдьэн, тугун-ханныгын ситэ билбэт тэрилтэбитигэр туттарарбытыгар, оҕобут сайыһан иэйэрин-куойарын истэ-истэ хайдах санааҕа ылларбыппытын, бука, оҕолоох эрэ киһи барыта өйдүөҕэ дии саныыбын. «Кыым»
2. Ис искиттэн өрүкүй, манньый, өрө көтөҕүлүн. Вдохновляться, воодушевляться, воспрянуть духом
Иэйэн-куойан, ирэн-хорон олороннор ис-быар санаалара хайдах сатанан тахсарынан ыллыыллар. Күндэ
Эмээхсин үөрбүт-көппүт, иэйбит-куойбут, өйдөөх-санаалаах сэбэрэтэ ордук тупсан үтүө майгыланан көстөр. И. Данилов
С. Прокофьев сэттис сонататын өссө ордук табыллан, иэйэн-куойан оонньоото. «ЭК»
Кини да киһи - итиннэ оҕо ытыы олордоҕуна, манна кэргэнэ талыгырыы сырыттаҕына, ама кинитин иһин, хайдах иэйэн-куойан үлэлии олоруон өйүм хоппот. «ХС»

күөрчэх

күөрчэх (Якутский → Якутский)

аат.
1. Чөчөгөйү анал ытыгынан ытыйан хойуннарыллыбыт үрүҥ ас. Взбитые мутовкой сливки, керчэх (якутское национальное блюдо)
[Маайа] кыра мас кытыйаҕа күөрчэх ытыйда, лэппиэскэтин аҕалла. Эрилик Эристиин
Дьахтар хоско киирэн таҥаһын уларытынна, суунна-тараанна, онтон күөрчэх ытыйар тыаһа талыгыраата. П. Аввакумов
Ыраас, тымныы иһиккэ ортотун быдан аннынан буолар курдук тымныы чөчөгөйү эбэтэр сүөгэйи куталлар уонна саахар эбэллэр, күөрчэх буолан тахсыар диэри ытыйаллар. ФВН ЭХК
2. Күөрчэх ытыйар мас оҥоһук, күөрчэх ытыга. Мутовка для взбивания сливок
Сарсыарда дагда ытыйар күөрчэх тыаһын иһиттэр эрэ Бааска утуктаабыт уута көтөрө. Далан
Күөрчэх ойуун — ортотунан үүттээн кииҥҥэ олордуллубут угунан эргитиллэр төгүрүк хаптаһын оонньуур. Якутская деревянная игрушка в виде круга на вращающейся оси
Эһэ күөрчэх ойуун курдук өрө ытылла олорор, ытарга букатын сыала суох үһү. Далан
Күлтэччи кырыллыбыт төгүрүк төбөлөөх уолчаан, тимири уһанар сыах буруотун, төлөнүн быыһынан күөрчэх ойуун курдук эргичийэр, бииртэн биир оробуочайга тэбинэр. ӨӨККҮ. Күөрчэх ытыга көр күөрчэх
2
Сааны тоһоҕо курдугунан иитэн биэрэр уонна диискэни күөрчэх ытыгын курдук күүскэ эргитэ тардар. Н. Якутскай
[Кыыча] хас улаханнык хамсаатаҕын аайы хоһун иһэ күөрчэх ытыгыныы кулахачыйан ылар. С. Данилов
ср. хак. көрчик ‘войлочное веретено для образования сладкой пены в сваренном молоке’