звукоподр. громко трещать; тарахтеть; хонууга трактор тарылыыр в поле тарахтит трактор.

тыаһы үт. туохт. Араастык хатыланан бүтэҥитикхатаннык тыаһаа. ☉ Производить частые, громкие, дребезжащие звуки, тарахтеть. Матасыыкыл дорулуур-дарылыыр тыаһа иһиллэр

сыһ. Биир күдьүстүк, дорулаан (тыаһаа). ☉ Громко, сильно (дребезжать, тарахтеть)
«Дружба» эрбии дорулаччы тыаһыыр. Кини дириҥ-дириҥник дорулаччы тыынар... Н. Габышев

тыаһы үт. туохт. Быыстала суох төлүтэ биэрэн эрэр курдук иһиллэр элбэх хоһулаһар тыаһы таһаар (хол., мотуор). ☉ Производить трескучий, грохочущий шум, тарахтеть
Тыаҕа хас да массыына тыаһа күүгүнүү, тардьыгыныы түһэрин кытта, өр-өтөр буолбата, тимир күрдьэх тутуурдаах дьон эймэнэн кэллилэр. А. Фёдоров
Массыына биир кэм тохтообокко тардьыгыныыр. В. Гольдеров

тыаһы үт. туохт. Тохтоло суох биир күдьүс «тир-тир-тир» диэн олус күүскэ тыаһаа. ☉ Издавать, производить очень громкий, равномерный, дребезжащий звук, тарахтеть
Дүбдүр-дабдыр, Дүрбүөн-дарбаан Тирилии-тарылыы, Тигинии түстэ. П. Ойуунускай
Кыра сэлиэнньэ иһигэр эргэ тыраахтар тыаһа тирилээн-тарылаан ыраахтан иһиллэрэ. «Кыым»
Эбиэттэн киэһэ бөртөлүөт дьэ тирилээн-тарылаан кэллэ. СЮ ЫБ

тыаһы үт. туохт. Биир кэм «ти-ти-ти» диэн эрэр курдук бүтэҥи быһыттаҕас, түргэн тыаһы таһаар. ☉ Издавать, производить ритмично повторяющийся глухой стук, тарахтеть, трещать. Тыраахтар титигирээн ааста
□ Кулугур-халыгыр кулугуруур, титигир-татыгыр титигириир, тимир тирэхтээх, мас баалкалаах бардам ойуун баар үһү (тааб.: иистэнэр массыына)

б. күрүс тыас туохт. Быыһа суох «түрр» гынан тыаһаа (хол. мотуор тыаһа). ☉ Издавать непрерывный треск, трещать, тарахтеть (напр., о звуке мотора). Мотуор тыаһа түрүлүү түстэ
□ Тыраахтар түүнү быһа тохтообокко тарылыы-түрүлүү үлэлээбитэ. Н. Габышев
ср. хак., алт. түрле ‘порхать, вспорхнуть (о птице)’

тыаһы үт. туохт. Тохтоло суох хатыланар «тар-тар-тар» диэн эрэр курдук тыаста таһаар. ☉ Производить непрерывные громкие отрывистые звуки, тарахтеть (о тракторе), храпеть (о человеке)
Фокин таныыта араастаан тарылыыр, иһиирэр. Амма Аччыгыйа
Уун утары от тиэйбит тыраахтар тарылаан кэлэн ааста. В. Яковлев
Саҥардыы чэйдээн эрдэҕинэ, бөртөлүөт тыаһа тарылаата. «ХС»
ср. кирг. таракта ‘греметь, грохотать’, хак. торлас ‘издавать шум (о птицах при полёте)’, туркм. тарламак ‘гудеть, издавать гул’, ног. дарылда ‘кричать, орать, горланить’

тыаһы үт. туохт. Быыстала суох дорҕоонноохтук «та-та-та» диэн эрэр курдук тыаһы таһаар, оннук тыаһаа (хол., бүлүмүөт). ☉ Издавать отрывистые, короткие и частые звуки, стрекотать (напр., о пулемёте)
Ханна эрэ бүлүмүөттэр татыгыраатылар, бинтиэпкэлэр, аптамааттар тэһитэойута ыттылар. Т. Сметанин
Эмискэ аттыларыгар мотуор тыаһа туохтан эрэ соһуйбуттуу өрө татыгырыы түстэ. «ХС»
Чаанньык оргуйан хаппаҕа өрө татыгыраата. «ХС»
ср. хак. тадыра ‘трещать, грохотать’, кирг. татыра ‘грохотать, стучать, греметь, трещать’, туркм. татырдамак ‘тарахтеть, гудеть, строчить’

субул. тыас туохт.
1. Үрүт-үөһэ «түт-түт» гынан тыаһаа (хол., тохтоло суох ытар тыас). ☉ Производить стрекочущие звуки, стрекотать, тарахтеть (напр., о выстрелах)
Саа тыаһа түүнү быһа түтүгүрээбитэ. Өксөкүлээх Өлөксөй
Чугастааҕы сарай үрдүттэн бөдөҥ бүлүмүөт түтүгүрүү түспүтэ. «ХС»
2. Үрүт-үөһэ түргэнник «түт-түт» диэн эрэр курдук түргэнник саҥар. ☉ Глухо, невнятно, монотонно говорить, бубнить
Дархан ойуун дөрүн-дөрүн сөтөллө-сөтөллө саҥаран түтүгүрүүр. И. Гоголев
Дугунар [киһи аата] айаҕа аһыллан, куртуйах охсорун курдук, кэпсээн түтүгүрүүр. Ф. Постников
Былаасый саҥата: «Мин барабын», — диэн обургутук түтүгүрээтэ. «Чолбон»