түптэ-түрүлүөн үрдүгэр — олус ыксалынан, тиэтэлинэн. ☉ В большой спешке, в горячке
Бырааттарбын түптэ түрүлүөн үрдүгэр түһэртээн ойутан туруортаатым. В. Иванов
Кыһаллыбыт киһи дьону түптэ түрүлүөн үрдүгэр түһэрдэҕинэ кыаллар баҕайыта ини. С. Никифоров
Тыраахтар бадарааҥҥа батыллыбытын истэн, биригэдьиир түптэ түрүлүөн үрдүгэр түстэ. С. Федотов

көр түрүлүөн
Киһи киһитин билсибэт, түргэн туттуу-хаптыы түрүлгэнэ. «Кыым»
Ол саҕана алмаас түрүлгэнэ саҕаламмыта. «ХС»

м. түрүлүөн, аймалҕан, айдаан.

ж. түрүлүөн, ытылҕан, бутуллуу.

аат. Туох эмэ аймалҕан, айдаан, сүгүлээн. ☉ Переполох, суматоха
Түөрт уол буоламмыт көс кэриҥэ сиргэ хоно баран хаалбыппыт, интэринээккэ түрүлүөн бөҕө буолбут. И. Федосеев
Онтон, доҕоор, ким да үөйбэтэх-ахтыбатах түрүлүөнэ дьоҕус соҕус бөһүөлэги аймаабат дуо?! И. Семёнов
Ханна эрэ бараары гыннахтарына түрүлүөн үлүгэрэ, ордук булт саҕана бэргиир. Күрүлгэн

сыһ., кэпс. Лиҥкинээн-лаҥкынаан, онно-манна тыастаахтык охсулла-охсулла. ☉ Издавая гром кие гулкие звуки, с шумом, грохотом
Лиҥкир-лаҥкыр тыаһаа.  Дьиэм иһэ соҕотохто лиҥкир-лаҥкыр, түптэ-түрүлүөн буолар. П. Тобуруокап

аат. Дьону аймыыр курдук туох эмэ сүгүлээн, түрүлүөн. ☉ Шум-гам, большой переполох
Хаарыан-харамай күннэргэ Хаһыытааныһыытаан тураммыт Түрбүөн бөҕөнү түһэриэхпит, Түрмэ бөҕөнү түҥнэриэхпит. П. Ойуунускай
Эмискэ үлүгэр иэдээн иэнигийдэ, Түрүлүөн буолла, түрбүөн турда. Хантан, хаһан истибиттэрэ буолла? А. Абаҕыыныскай
Билиҥҥи кэмҥэ, экология боппуруоһа сытыырхайбыт кэмигэр, түрбүөн эрэ тардар табыллыбат, тустаах дьаһаллары ылыы улахан оруоллаах. «Кыым»
△ Сүпсүк, араллаан. ☉ Неразбериха, суматоха
Түрбүөнтэн уһуктан турбут аҕа баһылыктара, ийэ хотуттара мустан, сүбэ тобулан аалыҥнаһа уһуннулар. Н. Борисов
Олорор дьиэ-уот көстүбэтэ, тыйаатыр өрөмүөнүн түрбүөнэ, үлэлииргэ усулуобуйа суоҕа эрэйдиирэ. И. Бочкарёв
Биир түүн кинилэр роталарын түрбүөнүнэн туруоран, массыынаҕа олордон ханна эрэ илдьэ барбыттара. Күрүлгэн
ср. др.-тюрк. турбун ‘розыск, расследование’, кирг. дүрбөөн ‘набег, разгром, сумятица’

иирис диэнтэн хай
аата. Били уруккуларынан охсон, сотору ааһар быстах иирсии ини дии санаабыппыт. Н. Лугинов
Бу сиргэ ыалдьыт ээ киһи! Букатын кэлбит кэриэтэ, Күөн көрсүү, иирсии, этиһии, Күн тура түрүлүөн, тиэтэл. Баал Хабырыыс. Баттах иирсиитэ үчүгэйгэ тириэрдибэт - дьахтар «умнуган» буолар. Эвен фольк.

даҕ. Иннин диэки үтэн тахсар улахан, эттээх (киһи муннун этэргэ). ☉ Выдающийся вперёд, большой, мясистый (нос человека)
Уйбаан Уйбаанабыс Ырыкыныап — бахсылыйбыт, түптэ түрүлүөн үрдүгэр сылдьар, бэл харахтыын үллэ кытарбыт, сонтоҕор муруннаах, өлбөөркөй баттахтаах, …… ортону үрдүнэн уҥуохтаах, саас ортолоох киһи буолан биэрэр. «ХС»

аат. Тугу эрэ түргэнник оҥорорго, бара-кэлэ охсорго ыгылыйыы, түҥ-таҥ түһүү. ☉ Чрезмерная торопливость, спешка в каком-л. деле
Аарт-татай оҕолор! Бу түүн үөһүн саҕана туох ыксал-тиэтэл буолан дуу, туох түрбүөн-түрүлүөн буолан дуу лаампаны уматтылар? П. Ойуунускай
Балыксыппыт биһиэнэ Баһан ылыан баҕарда, ыксал-тиэтэл үлүгэр, Ырбаахытын уһулла. С. Данилов
Кинини көрөөт да, киһи эрэ барыта айдаанкуйдаан диэн ханна баарын, ыксал-тиэтэл диэн орто дойдуга букатын да суоҕун курдук холкутуйа түһэрэ. В. Гаврильева