Якутские буквы:

Якутский → Русский

тарҕаһыы

и. д. от тарҕас =; киэһэнэн тарҕаһыы буолла к вечеру стали расходиться.

тарҕаа=

распространяться; куһаҕан сурах тарҕаата распространился нехороший слух.

тарҕас=

расходиться; оҕолор дьиэлэригэр тарҕастылар дети разошлись по домам.

Якутский → Якутский

тарҕаһыы

тарҕас диэнтэн хай
аата. Түүн ааһан, аламай күн илиҥҥи ойуур тыа төбөтүттэн өрө тэбинэн эрдэҕинэ, тарҕаһыы буолла. Амма Аччыгыйа
Сотору биэчэр бүтэн, тарҕаһыы буолла. Н. Лугинов
Сайын күөх көҕөрүүтэ оскуолабыт үөрэҕэ бүтэн, оҕолор тарҕаһыылара кэлбитэ. Н. Заболоцкай

тарҕаа

көр тарҕан
Туймаада үрдүнэн Тумарык буруо тарҕаата. А. Старостин
Манчаары Сунтаар, Хочо улуустарыгар көннөрү сылдьан ааспыта да улахан сонун кэпсээн буолан тарҕыыра. ФГЕ СТС

тарҕас

туохт. Арахсан, тус-туспа, аҥыы-аҥыы барыҥ (элбэх киһини этэргэ). ☉ Уйти в разные стороны, разойтись (о многих людях)
[Чүөчээски] уһуктубута, дьоно аһаан-сиэн тарҕаспыттар. Суорун Омоллоон
Маҥнай дьахталлар, онтон эр дьон биирдиилээн-иккилээн уку-суку тарҕаһан бараллар. Н. Якутскай
Туох да туолката суох мунньахтаан, ардырҕаһан бараннар тарҕастылар. Күндэ

Еще переводы:

сукуҥнас

сукуҥнас (Якутский → Якутский)

сукуҥнаа диэнтэн холб. туһ. Оонньуубут-көрбүт сүтэн, тылбытыттан матан, сукуҥнаһан истибит. Софр. Данилов
Сотору биэчэр бүтэн тарҕаһыы буолла. Уолаттар кэри-куру уопсай дьиэлэригэр сукуннастылар. Н. Лугинов

разъезд

разъезд (Русский → Якутский)

м. 1. (отъезд) тарҕаһыы (хол. атынан); разъезд гостей ыалдьыттар тарҕаһыы-лара; 2. (поездка) айан, сырыы; он целый месяц в разъезде кини ыйы быһа айаҥҥа сылдьар; 3. ж.-д.(пункт для остановки) арахсыы, арахсар сир, хардарсар сир; 4. воен. разъезд (аттаах разведка эбэтэр манабыл).

биэчэр

биэчэр (Якутский → Якутский)

аат. Кулуупка, тыйаатырга ыытыллар (бырааһынньыкка, бэлиэ күҥҥэ, көрсүһүүгэ уо. д. а. аналлаах) көр-нар, сынньалаҥ киэһэтэ; үҥкүү. ☉ Проводимый в театре или клубе вечер (посвященный празднику, знаменательной дате, встрече и т. д.); танцы. Литературнай биэчэр. Көрсүһүү биэчэрэ. Үҥкүү биэчэрэ
□ Бу дэриэбинэҕэ нэдиэлэ аайы биэчэр буолар. Н. Түгүнүүрэп
Биэчэр бүтэн тарҕаһыы буолла. Н. Лугинов
Биэчэр аайы хоһоон ааҕааччы. Амма Аччыгыйа

тарҕан=

тарҕан= (Якутский → Русский)

см. тарҕаа =.

аламай

аламай (Якутский → Якутский)

даҕ., поэт. Сандаархай, чаҕылхай; сылаас сымнаҕас (үксүгэр күн туһунан). ☉ Сияющий, блистающий, ясный; ласковый, приветливый (обычно о солнце)
Түүн ааһан, аламай күн илиҥҥи ойуур тыа төбөтүттэн өрө тэбинэн эрдэҕинэ, тарҕаһыы буолла. Амма Аччыгыйа
Аламай күн далбар баалыгар Аан бастаан сүрэххэр имнэммит Эн ити кистэлэҥ тапталгын Эппитэ миэхэ биир хахыйах. Күннүк Уурастыырап
Аламай күнүн кытта бырастыылаһан бүтэн баран, анараа дойдуттан эргиллибит, саа уоһуттан мүччү көппүт үөрүүтэ таһыгар таһымныыр быһыылаах. Софр. Данилов
△ Сырдык, сылаас, чэмэлкэй (халлаан, саас, сайын туһунан). ☉ Светлый, теплый, сияющий (о небе, весне, лете)
Эн миигин ыҥыртыҥ Күн күөнүн анныгар, Аламай сааскыны Уруйдуур тойукка. П. Тобуруокап
[Кыһын] Кыһалҕанан кыладыйдаҕыан, Кытаанахтык ынчыктаатаҕыан, Ыараханнык тыыннаҕыан, Аламай сайын, аалай саас Хаһан эрэ кэлэр... Саха нар. ыр. I
Сир ийэм — мин ийэм, Эн бааргын аан дойду кэрэтэ, Аламай халлаан — эн сиэркилэҥ, Күннээх ый — ытарҕа киэргэлиҥ. Р. Баҕатаайыскай
◊ Аламай маҥан күн — норуот айымньытыгар күнү хоһуйар уларыйбат формула-эпитет. ☉ Постоянный эпитет-формула, живописующий благодатное солнце (широко употр. в современной художественной литературе)
Аҕыс сардаҥалаах Аламай маҥан күммүт Аҥаарыйа айанныыр буолбут. Өксөкүлээх Өлөксөй
Кыыс кэрэтин, Оҕо үөрүүтүн, Ийэ барахсан амарах санаатын, Санаа сайынын, Саргы ырыатын — Барытын күҥҥэ тэҥниибит, Аламай маҥан күҥҥэ холуйабыт. С. Данилов
Тоҕо эрэ, эрэйгэ анаабыт курдук, аламай маҥан күнүм хараҥа былыкка састаҕа үһү. Н. Неустроев
Аламай маҥан күн миэхэ: «Эбэҕэр өссө да кэлэ сылдьаар, умнумаар», — диирдии мичээрдиир. «Кыым». Аламай уу харах — чаҕылхай, килбэчигэс, уулаах (фольк. хараҕы хоһуйар кубулуйбат формула-эпитет). ☉ Влажный, блестящий, сверкающий (постоянный фольк. эпитет-формула, живописующий глаза)
Алаастарбыт күөллэрэ, Атыыр арылыас Аламай уу хараҕын арыйа тарпыт курдук, Арылыйа чаҕылыһан хааллылар. Саха нар. ыр. III
Кыыс аламай уу хараҕыттан, Алтан тиэрбэс аалыытын курдук, Таммах уулар таҥнары түһэллэр. С. Зверев

пронестись

пронестись (Русский → Якутский)

сов. 1. (мимо кого-чего-л.) сурулаан аас, элээрэн аас; 2. (о времени) ааһа оҕус; 3. перен. (о слухах, вестях и т. п.) тарҕаа, тарҕана оҕус.

иэри-тиэри

иэри-тиэри (Якутский → Якутский)

көр иэрэ-таары
Тустууга букатын билбэт албаспар түбэспиттии, төбөм иэри-тиэри барда, тирэҕим түөрэҥнээтэ. Далан. Дьэ, иэри-таары кэпсэтиилэр, тиэрэ-маара сэһэннэр ыалтан ыал аайы тарҕыыллар. И. Бочкарев

халдьай

халдьай (Якутский → Якутский)

туохт. Туохтан эмэ олус кыыһыр-абар, ороһуй, уордай. ☉ Быть в гневе, приходить в ярость, сердиться
Миигиттэн халдьайа сылдьар. ПЭК СЯЯ
Халдьайбыт санааҥ тарҕаатын. ПЭК ОНЛЯ II

общераспространённый

общераспространённый (Русский → Якутский)

прил. киэҥник тарҕаабыт, сир аайы баар; общераспространённое мнение киэҥник тарҕаабыт миниэнньэ.

багдаҥнас

багдаҥнас (Якутский → Якутский)

багдаҥнаа диэнтэн холб. туһ. «Тарҕаһыаҕыҥ», – тойоттор өттүлэрэ аан диэки багдаҥнаһаллар
А. Федоров. Харахпар эҥсилгэннээхтик айаатыы аа-дьуо хааман багдаҥнаһар мамоннар көстөн кэлэллэр. ПП ОА