внутренний долг

1) долг; иэс биэр = давать в долг, взаймы; иэс ыл = брать в долг; иэс баай = делать кого-л. должником; иэскэ киир = задолжать кому-л.; иэс боруоста разг. мы квйты; иэс баайсыы догонялки, салки, пятнашки (детская игра); 2) долг, обязанность; Аҕа дойдуну көмүскээһин — хас биирдии Советскай Союз гражданнарын ытык иэһэ защита отечества — священный долг каждого гражданина Советского Союза.

финансирование долговое

муниципальный долг

тас гын = однокр. подр. выстрелу, резкому щёлкающему звуку; тыаҕа мас тыаһа тас гынна в лесу раздался треск ломающегося дерева.
1. 1) внешний; наружный || внешность; наружность || внешне, снаружи, извне; тас көрүҥ внешний вид; тас өттө наружная сторона; тас өттүттэн с внешней стороны; тас ыал сосед; кинигэ таһа переплёт книги; тас таҥас верхняя одежда; дьиэ таһа двор; таһым дьалкыйан , иһим иирэн олорор погов. снаружи у меня всё взволновалось, внутри у меня всё взбушевалось (т. е. я очень расстроен); 2) внешний; тас политика внешняя политика; тас дьыала министерствота министерство иностранных дел; 3) наружный, подкожный жир (у скота); илии тас жир в один палец; икки илии тас жир в два пальца (как мера упитанности скота); 2. в роли служебного имени: таһыгар около, возле; у; мин таспар около меня; күрүө таһыгар у изгороди; дьиэ таһыгар возле дома; таһыттан из-за; куорат таһыттан из-за города; таһынан а) мимо, рядом, возле, у, около; ыалбыт таһынан мимо соседей; б) сверх, помимо; былаан таһынан сверх плана; сокуон таһынан вне закона # ити тас өттүнэн или ити таһынан сверх того, кроме того; тастан киирбит таас уллуҥах фольк. чужой, чуждый (букв. вошедшая извне каменная стопа); тириим таһынан киирэр мне очень не нравятся (его слова и поведение).

внешний долг

ссуда; иэс-күүс ыл = получать ссуду.

носить; возить; уута тас = носить воду; массыынанан тас = перевозить что-л. на машине.

n. debt

n. exterior, outside; тастыҥ a. outer; тастыҥ убай n. cousin

аат.
1. Кэлин төннөрөр, төлүүр мэктиэҕэ тугу эмэ (үксүн харчыны) кимтэн эмэ ылыы эбэтэр кимиэхэ эмэ биэрии. ☉ То, что взято у кого-л. или дано кому-л. взаймы, в долг
Сорохтон иэс ылан сиир, сороххо иэс биэрэн салгыыр, иһэ-таһа биллибэт, ойох-уруу диэн суох киһитэ. А. Софронов
[Кулуба:] Ол төһөнү иэс көрдүүгүн? Хаһан төлүүргэ? Н. Неустроев
[Быыпсай:] Иэс буолан баран төлөммөт иэс баар буолуо дуо? Сарсын бараҥҥын ойоҕун аатыгар хабалата суруттаран хааллараар. П. Ойуунускай
Эһиннэххэ иэс ылсан, Эйэлэһэн, кыыһырсан, Уопсай дьиэҕэ сыл ахсын Олоробут син тапсан. Дьуон Дьаҥылы
2. Булгуччу, хайаан да толоруллуохтаах эбээһинэс. ☉ Обязанность, обязательство, долг
Олох олоруу - Ийэ дойдуга иэһи толоруу (өс хоһ.). «[Оҕолору] эн ииттэҕиҥ дии үөрэхтээх, учуутал киһи, - диэн Нина миэхэ хатылла кэлэрэ. - Оҕону иитии иккиэммит да иэһэ ини». Далан
Дьон олоҕун чэпчэтии, уйгуну дэлэтии биһиги, учуонайдар, биир сорукпут, ытык иэспит буолар. Г. Угаров
Аҕа дойдуну көмүскээһин хас биирдии гражданин ытык иэһинэн буолар. ССРС К
♦ Иэс ааҕыс - өскүн ситис, урут атаҕастаабытын ситис. ☉ Мстить кому-л. за обиду, оскорбление и т. п. (соотв. сводить счеты с кем-л.)
Өһүөннээх өстөөҕү кытта иэс аахсар суостаах чааспыт үүннэ. «ХС». Иэс баай - туох эмэ куһаҕаны оҥорон кими эмэ бэйэҕэр өстүйэргэ тиэрт, күһэй. ☉ Причинить кому-л. зло, нанести оскорбление, провоцируя подобную же ответную реакцию. Баайдары-тойоттору саанар кырыктаах тыллар салгыҥҥа көтөллөр: - «Иэстэһиэхпит! Умнуллубат иэһи баайдылар!» М. Доҕордуурап
«Дьэ, тукаам, сөптөөх соҕус киһиэхэ иэс баайдаҕыҥ буолуо [сирэйгэ охсон]. Иэскин, лоп курдук, дабыйыамнаан төлүөм, быһычча баара!» - дии-дии быдьар тылынан үөхсэ хаалла. Р. Кулаковскай
Дьарҕаа Хочуону аттыгар ыҥыран ылан: «Тукаам, ити аата Ыт Тииһигэр улахан иэһи баайдыҥ». «ХС». Иэс бороос (бороосто) кэпс. - иэс төлөннө. ☉ Квиты, в расчете
Түөрт хоҥору өлөрөн кэлбитэ уонна Валерийга биир хааһы илдьэ киирэн, эппитэ: «Валя, дьэ иэс бороосто буоллум. Үөрэхпэр үһү ылбытым, булка - түөрдү. Түөрт хааһы өлөрдүм». Н. Габышев
«Кэбис. Миэхэ бу үйэбэр быт үөскээбэтэҕэ. Баай дьон эһиги үөскэтиҥ. Хата били, икки үтүлүгү төннөрүҥ, иэс бороосто», - диэн баран Кууһума, халҕаны хайа быраҕан, тахсан баран хаалла. Н. Павлов
Хоннохтоох охсооччу Хоһуун кыыс Хобороос. Хабыас кыайбыта олоччу Хата бүгүн иэс бороос. С. Тимофеев. Иэс иэскэ - урут туох, төһө иэстээх этэй да оннугунан төлөөтүм диэн этии. ☉ Мы в расчете, рассчитались
Иэс иэскэ, мин дьыала оҥортообутум, барытын көрбүттэр, тус бэйэм киэнин эмиэ, онон син ааҕыстым, ситистим. А. Сыромятникова
Аны кырдьаҕас дирижер ырыатын иһиттэҕиҥ. Иэс иэскэ. И. Данилов. Иэскэ хаалыма - эйиэхэ хайдах гыммыттарай да, оннук эппиэттээ. ☉ соотв. не остаться в долгу у кого-л. «Хата бэйэҥ болточчу уойан хаалбыккын
Эйигин ньуосканан наһаа үлэлэппиттэр дуу?» - Сережа иэскэ хаалбата. Н. Лугинов
Чэйиҥ, кыратык оһуокайдаан ылыаҕыҥ. Чэ, Дьөгүөр, тур, таһаар. Биһиги да иэскэ хаалыахпыт суоҕа. «ХС»
«Һэ, хайдах гыныамый?! Баттаан буоллаҕа дии», - пилот эмиэ кэпсэтинньэгинэн иэскэ хаалбат киһи эбит. «ХС»
«Оҥордоргут биһиги иэскэ хаалыахпыт суоҕа», - диэтэ Быканов көрдөһөр куолаһынан. «ХС»
Иэс төлөс көр иэс ааҕыс. Олохтоохтор, «көр биһиги даҕаны туруулаһан, утары көрөр, иэс төлөһөр киһилээх эбиппит» диэбиттии, чэпчээн үөһэ тыыннылар, сирэйдэрэ-харахтара сырдыы түстэ. Күннүк Уурастыырап
Аадаҥ Туоллума бүтэйин уоттаспыта, ходуһатын тэбистэрэрэ. Ол иһин Лэгиэн иэс төлөһөр санааны ылыммыта. «ХС». Иэскин ситис - урут куһаҕаны оҥорбутун өһүөмньүлээн, хардатын эмиэ куһаҕаны оҥор; куһаҕаны куһаҕанынан төлөө. ☉ соотв. сводить счеты с кем-л.; платить той же монетой
Иэс ситиһэр кыахтааҕым. Онтон өлүүм даҕаны. Н. Габышев
Устукатуур Кравец, кинини атаҕастаабытын маляр Смирновтан иэһин ситиһээри, кини үлэлии сылдьар ыйанан турар люлькатыгар тутууттан хаалбыт бөхтөөх биэдэрэни быраҕан, кинини бааһырдыбыт. СГПТ
Бэйи, дьэ бэркэ кинтэҥнэһэн эриҥ, сотору сөпкүтүн көрдөрүөхпүт, иэспитин ситиһиэхпит диэн, разведчиктар истэригэр санаабыттара, хатааннаах харахтарын ньиэмэстэр диэки бырахпыттара. «ХС». <Киһи> куоппат иэһэ - киһи анала, дьылҕата. ☉ Неминуемая участь, судьба человека
Өлүү - киһи куоппат иэһэ (өс ном.). Оо, өлөөхтөөбүтэ дуу? Хайыай, дьэ ол да куоппат иэһэ буолаахтаатаҕа эбээт. А. Сыромятникова
◊ Иэс баайсыы - оҕо оонньуута: биир оҕо атын оҕону илиитинэн таарыйан баран: «Иэс», - диэт куотар. Таарыйтарбыт оҕо эккирэтэн кинини ситиэхтээх, илиитинэн таарыйыахтаах уонна: «Иэс боруос!» - диэхтээх. ☉ Детская игра, салки, пятнашки: один из участников касается рукой любого другого и убегает, тот должен догнать его и коснуться рукой. Талба нуурал киэһэлэрдээх үтүө сайын эргийэн кэллэҕинэ, чэгиэн салгыҥҥа оонньууҥ арааһа өссө дэлэйэр. Кыыртаах кус, иэс баайсыы, сасыһа оонньооһун, атах тэпсии, хайах хостоһуу, кулун куллуруһуута уо. д. а. ЧМА ЭТНББ. Иэс баайсыс - иэс баайсыыга киирэн оонньоо. ☉ Играть в пятнашки
Мин оҕолор иэс баайсалларын көрө олорон, ону-маны эргитэ санаабытым. Далан
Бэл, көннөрү сасыһа, иэс баайса оонньооһун, былаах былдьаһыыта эҥин бары оҕо дууһатыгар, сүрэҕэр хорсун, сылбырҕа, булугас өйдөөх буолууну кытта кыайыы-хотуу өрөгөйүгэр өрө күүрдэллэр. П. Аввакумов
Иэс баайсан оскуола тула сырсан элэстэннилэр. НЕ ТАО. Иэскэ киир (бар) - иэс ыл, төлүүр иэстэн. ☉ Задолжать кому-л., влезать в долги
[Дьаакып:] Аныгы үйэҕэ дьадаҥы киһи орто байыан кэриэтэ баайдарга баһыгар дылы иэскэ барар буолбат дуо. А. Софронов
Үнүрүүн, маҥнайгы мунньахха, сүүрбэ аҕыс күннээххин диэбиттэрэ, онтон кэнники мунньахха кэлэн: «Ньукулай Түмэппиэйэп, бу сайын боппууда бурдугу ордук сиэбиккин» - диэбиттэрэ. Онон, дохуоттан туһаныахтааҕар, өссө иэскэ киирбит үһүбүн. Амма Аччыгыйа
Үгүстэрэ ыраахтааҕы суолун төлөбүрүгэр иэскэ киирбит бааһынайдар хаатыргаҕа барар оннугар Саха сиригэр кэлбиттэрэ. Д. Очинскай
Иэскэ тэптэр көр иэскэ киир (бар). Саҥа иэскэ тэптэрии, хабалаҕа хаптарыы, бырыһыаҥҥа быстарыы хайа онтон тахсаарай?! Күннүк Уурастыырап
Эһэ-эбэ саҕаттан иэскэ тэптэрбит, бырыһыаҥҥа быстарбыт, Силтэһин Күндүлү көһөрүүгэ эмиэ үлэлэһэ сылдьар. «ХС»

I
туохт. Тугу эмэ биир сиртэн атын сиргэ илт, тириэрт. ☉ Перемещать, доставлять что-л. куда-л. Сааланан уонна сохсобуттан куобахтаан хаһааммытым ордугун дьоммор таһабын. Эрилик Эристиин
Куораттан кинилэргэ суругу-бичиги, ол-бу сээкэйи таһар. И. Федосеев
Кэргэнэ Настаа ас таһан аһатта. М. Доҕордуурап
Холкуос икки бырысыаптаах массыыната сыгынахтары таһаллар. А. Фёдоров
♦ Хоро тас сөбүлээб. — элбэхтик, өлгөмнүк, хаста да төхтүрүйэн уор, уоран бараа. ☉ Воровать, тащить в большом количестве
«Онон судаарыстыба малын-баайын хоро таста диэри гынаҕын дуо?» — дириэктэр сымарынар. И. Бочкарёв
[Лебедева:] Кинилэргэ биир куомуннаах, хантан баҕарар хоро таһар күтүөт наада. Эн оннук күтүөт буолбатаххын. В. Протодьяконов
«Эһиги, атыыһыттар, …… аскытын-үөлгүтүн үс бүк сыанаҕа туруоран судаарыстыба хаассатыгар киириэхтээх көмүһү хоро таһаары, буорга көмөөрү», — диэн кыларыйан турар кырдьыгы эттэ. И. Никифоров
ср. др.-тюрк., тюрк. таш, ташу ‘носить, таскать, возить’
II
1. аат.
1. Туох эмэ көстөр, үрүт өттө (ис өттө буолбатах). ☉ Внешняя, обращённая наружу сторона, внешний вид, лицевая часть чего-л.
Таһа сыгынньах, иһэ түүлээх (тааб.: чаҥкычах). Сүүнэ улахан кур от таһа хара хоруо буолан, буруолуу олорорун дьон мустаннар тас хоруотун сууллардахтарына, [уот] дьэ күүһүрэн, кытыастан тахсар үһү. МНН
Илдьирийэн хаалбыт сиидэс тастаах куобах суорҕаны бүрүнэн биир оҕо киһи утуйа сытар. Р. Кулаковскай
Таһа — киһи хараҕа ымсыырар кырааска, иһэ — киһи доруобуйатыгар туһалаах мэлигир, буортулаах консервант элбэх. «Кыым»
2. Туох эмэ (хол., кинигэ) хаҕа. ☉ Обложка, переплёт (книги)
Петя «саҥа олоҕу айабыт» диэн улахан баҕайы, үгүс ойуулаах, кыһыл тастаах кинигэни булан, оҕолорго көрдөрө аҕалбыт. Суорун Омоллоон
Хара килэйээҥки тастаах тэтэрээти эмээхсин хараҕар сыһыары тутан көрүөлээтэ. Амма Аччыгыйа
Оҕо үтүлүгүн, бэргэһэтин устаат, соннуун, суумкалыын туран, аҕалбыт кинигэтин халыҥ таһын арыйбыта. Н. Заболоцкай
3. Сүөһү, булт этин тас сыата. ☉ Наружный, подкожный жир (убоины)
Илии тастаах икки улахан бууту арааран ылан, эр-биир ыараҥнатан көрдө. Тумарча
Эмис кыыл түбэспитэ, таһа тутум кэриҥэ баара. В. Яковлев. Эриэхэҕэ уойбут эһэ кырата икки-үс илии, улахана нохоотунан (кутуругун төрдүнэн) биир тутум, суор холото халыҥнаах тас сыаланар. А. Пахомов
2. даҕ.
1. Туох эмэ көстөр өттүгэр баар. ☉ Внешний, наружный, обращённый наружу
Дьадаҥы, тулаайах эбэтэр туох эмэ тас бодоҥноох оҕо олус өһүргэс, хоргус да буолар. Амма Аччыгыйа. Сайабылыанньатын ылан көрдө уонна тас сиэбигэр угунна. М. Доҕордуурап
[Ыт] тас кылаан түүтэ кытаанах уонна туруору буолар. АФС БЫ
2. Туох эмэ бүтэһик чэрчитэ, кытыыта буолар эбэтэр онно баар. ☉ Являющийся краем или находящийся, расположенный по краю чего-л., на крайней, внешней стороне чего-л.
Тас пуоска Гоша Егоров анаммыта. Н. Якутскай
Танялаах утуйа сыттахтарына бөөлүүн тас ааны күүскэ тоҥсуйбуттара. Л. Попов
Мүрү эбэ хотуну тас иитинэн эргийэ барбыппыт. Р. Кулаковскай
3. Омук дойдуларын кытта сибээстэһиилэргэ сыһыаннаах эбэтэр омук дойдуларын киэнэ. ☉ Относящийся к сношениям с другими государствами, внешний (напр., о политике)
Билигин кэмбинээт бородууксуйатын отут бырыһыана тас эргиэҥҥэ барар. И. Федосеев
Бырабыыталыстыба ис, тас бэлиитикэтин тута суолталаах боппуруостарынан ордук интэриэһиргиир буоллулар. «Ленин с.». Тыйаатыр кэлэктиибин чилиэннэрин барыларын хабан политүөрэҕи тэрийэллэрэ — дойду ис уонна тас балаһыанньатын …… билиһиннэрэллэрэ. АҮ
4. Сүрүн буолбатах, ойоҕос, салаа буолар (хол., өрүс салаата). ☉ Боковой, побочный, не основной (напр., приток реки)
Тас үөс уута киһи тобугун ааһар буолбут быһыылаах. Н. Заболоцкай
Киин, улахан үөс улам чычааһаан иһэр. Ол оннугар уонунан ааҕыллар тас өрүстэр үөскээтилэр. Багдарыын Сүлбэ
Өрүс тас салаата, тоҥолохтоон тахсан суолга чугаһаан баран, талах уонна хахыйах кылдьыыланан, илин диэки иэҕиллэн түһэ турда. «ХС»
3. сыһ. суолт. Ис өттүттэн буолбатах, атын өттүттэн, атын, туора сиртэн (таһ. түһүк ф-гар). ☉ Извне, со стороны, снаружи (в ф. исх. п.)
Тастан киһи киирбит тыаһа иһилиннэ. Амма Аччыгыйа
Тастан көмө күүтэр сир суох. Н. Габышев
Тастан киирэр Талыыр күүскэ — Фашист баанда бииһигэр Хабараан харда бэлэм! А. Абаҕыыныскай
△ кэпс. Кэтэхтэн (үөрэн). ☉ Заочно (учиться)
Кини Петербурга художествалар Академияларын үрдүкү художественнай училищетыгар тастан үөрэммит. «ХС»
Бэйэтэ тастан үөрэнэн түөрт кылаастаах куорат училищетын бүтэрбитэ. «ХС»
♦ Сиэри таһынан (сиэрэ суөх, сиэргэ баппат) көр сиэр I
Бэҕэһээ ытан бараннар, «халлаан булчуттара» [сааны] соппотохтор. Ити кини, булчут киһи санаатыгар ханнык да чанчарык, ханнык да халы-мааргы быһыыга тэҥнэспэт, сиэри таһынан куһаҕан кэмэлдьи этэ. Т. Сметанин
Мин ол урууга сылдьыбытым, Биэс күн кэнники ыалдьыбытым. Сиэри таһынан аһааммын, Сиэппэр, ханныбар хааланным. Дьуон Дьаҥылы
Тас иэнинэн (уорҕатынан) барда — тас (таас) иэнинэн барда <тиэрэ таһылла түстэ> диэн курдук (көр иэн I). Сахаар хойомуннаммыт эһэни ытта да, эһэтэ тас уорҕатынан барда. Д. Таас
Тустан хачыгыраһан иһэн биирдэрэ утарылаһааччытын атаҕыттан ылан өрө көтөҕөн силигирэтэн таһааран тас иэнинэн бырахта. НЕ ТАО. Таһыгар таһаарбат (быктар- бат) — иһигэр тутар, көрдөрбөт-биллэрбэт, кэпсээбэт. ☉ Держать в себе, не проявлять (свои чувства, эмоции), не раскрываться
Иһиттэн өрө киэптиир үөрүүтүн таһыгар таһаарбат гына дьиппинийэ соҕус тутунна. Н. Лугинов
Биһиги киниэхэ истиҥник махтана санаабыппыт да, таска таһаарбатахпыт, бүтэйдии үөрэ истибиппит. С. Дадаскинов
Пирожков мин сэмэлээбиппиттэн өһүргэннэ быһыылаах… Ол эрээри онтукатын таһыгар таһаарбата. «ХС»
Тириитин таһынан көр тирии. Кини ити этиини барытын тириитин таһынан аһарда. А. Сыромятникова
Аҕыйах сыллааҕыга диэри «оҕонньор» диэтэхтэринэ тириитин таһынан истэрэ, «дьик» гынарга дылыта. «ХС»
◊ Илиитин таһынан көр илии
Онно аараттан куйуурун ийэтигэр эһэ кэлэн хатаннаҕына, илиитин таһынан тиэрэ ол курдук хаһыйан кэбиспитэ онно өлөр. Саха фольк. «Сергеев сийиэһинэн быыбардамматах киһи, онон кинини, бөх чабычаҕын курдук, илии таһынан илгиэхпит», — Семёнов төбөтүн хамсатан кэҕилдьийдэ. М. Доҕордуурап
Тас биэрэр — тэс биэрэр диэн курдук (көр тэс II). «Сыллыый, хайдах, кимниин кэллиҥ? Оҕом тоҥноҕо. Кэл итин!» Уола тас биэрэр аҕатыгар. «ХС»
Киирэн, таҥараҕа үҥэн тоҥхоҥностулар, ураһа иһинээҕилэри кытта тас биэрэн дорооболостулар. П. Ламутскай (тылб.). Тас көрүҥ — киһи көстөр дьүһүннүүн, быһыылыын-таһаалыын, таҥастыын-саптыын уопсай көстүүтэ. ☉ Внешний вид
Бу ырыаны санаатахпына, мин кинини айбыт ол саха кыыһын тас көрүҥүн, мөссүөнүн харахпар аҕала сатааччыбын. Суорун Омоллоон
Кэтит сарыннаах, курбайбыт уһун синньигэс уҥуохтаах, хойуу арбаҕар баттахтаах, хара бараан — тас көрүҥүнэн киһи хараҕа халтарыйар киһитэ — Платон Алексеевич иннигэр чиккэллэн турбута. Н. Заболоцкай
Ньукулаас билигин да, бэйэтэ бэйэтигэр сөрү-сөп эттээхсииннээх, көннөрү сырыттаҕына накылдьыйан хаамар, тас көрүҥүттэн көрдөххө, саас эрэ ортолоох курдук киһи. С. Никифоров. Тас таҥас — ис таҥас үрдүнэн кэтиллэр таҥас. ☉ Верхняя одежда
Тас таҥаһын устан баран, эҥкилэ суох өтүүктээх үрүҥ халаатын кэтэн иһирдьэ ааста. Н. Лугинов
Отчуттар …… тас таҥастарын устуталаан, аҥаардас ырбаахынан эрэ кылбаҥнастылар. А. Бэрияк
Өлөксөй оҕонньор …… тас таҥаһын эмээхсинигэр көмөлөһүннэрэн уһулан, олоппоско сыыһа-халты быраҕаттаан баран, оронун диэки салҕаластаата. П. Аввакумов
ср. др.-тюрк., тюрк. таш ‘внешняя сторона’

биирдэм тыас туохт. Кылгастык, кураанахтык иһиллэр тыаһы таһаар (туох эмэ тостуутуттан, алдьаныытыттан, хайа барыытыттан, о. д. а.). ☉ Издать резкий сухой звук, треск, хруст (о ломающихся, разрываемых и т. п. предметах)
Арай өр буолабуола дабархайдаах хардаҕас тас гынар. А. Софронов
Тыаҕа мутуктар, булгурута тоҥор тыастара, эрчимнээх айа элбэрээгин тыаһыныы, тас гына түһэллэр. Эрилик Эристиин
Петруся сүүһүн ытыһын тилэҕинэн тас гына оҕуста. М. Доҕордуурап
казах., монг., эвенк. тас

аат. Тугу-эмэ (харчыны, малы эҥин) кэлин төлүүргэ анаан биэрии эбэтэр ылыы. ☉ То, что берется или дается в долг, долг, ссуда
Барахсан, эргитэн-урбатан, иэс-күүс биэртэлээн, оҕуруктаах уол оҕо буоллаҕа. Н. Неустроев
Бэйэбит сахалыы үгэспитинэн, иэс-күүс бэрсиһэн, им-дьим олорбуппут. Амма Аччыгыйа
Мин иэспин-күүспүн хомуйса, онно-манна сылдьардаахпын. Болот Боотур

тыаһы үт. туохт. Туох эмэ улаханнык тыһырҕаан, утум-ситим тостор, быһа барар тыаһын таһаар. ☉ Подражать громкому треску, потрескиванию, шуму (напр., от ломающихся сухих сучьев)
Илийбит мас сыыгынаан-сааҕынаан, балай да тыс-тас тыаһаан баран, сыыйа тигинэччи умайбыта. П. Аввакумов
Таба сэгээнин тыаһа хараҥаҕа «тыс-тас, тыс-тас» гынан сүтэн хаалла. Т. Сметанин
Ойуурга мас тостон тыс-тас гынара, мас хайа хаппытын тыал куһуурдара эрэ иһиллэр. Н. Түгүнүүрэп