Якутские буквы:

Якутский → Русский

таҥнарааччы

и. д. л. от таҥнар = предатель, изменник; дойдуну таҥнарааччы изменник родины.

таҥнар=

1) переворачивать (кверху дном); сваливать (вниз); сыарҕатын таҥнарда он перевернул сани; 2) перен. предавать кого-что-л., изменять кому-чему-л.

Якутский → Якутский

иҥнэр-таҥнар

көр иҥнэритаҥнары
Санаатыгар, сирэ күөгэҥнииргэ, куталдьыйарга дылы, хараҕа ирим-дьирим буолуталаата, куула тыа иҥнэр-таҥнар барыталаан көһүннэ. Болот Боотур
Онно-манна иҥнэр-таҥнар үктэнэн, оронугар кэлэн, «тимис» гынан хаалбыта. И. Федосеев
Ыгылыйбыт, буочара быһытталанан, буукубалара иҥнэр-таҥнар барыталаабыттар. В. Яковлев

таҥнар

I
туохт. Дойдугар, дьоҥҥор куһаҕаны оҥорон, өстөөххө көмөлөс, кини диэки буол. Предавать кого-что-л., изменять кому-чему-л. «Батаакап баай өнүгэстэрэ саха норуотун таҥнардылар буолбаат?!» — Абыраамап кыбдьыгыраан саҥарар. Л. Попов
Эһиги Ийэ дойдугутун таҥнарбыт быстах бандьыыттаргыт. Хата, бэйэҕит сэбиэскэй былааска бэриниҥ. С. Никифоров
Ийэ дойдуну таҥнаран биэрии — норуот иннигэр саамай ыар буруйу оҥоруу. ССРС К
II
туохт. Тугу эмэ иҥнэри тутан иһигэр баарын сүөкээ (хол., сыарҕа таһаҕаһын); түҥнэри тут. Перевернув, опорожнить что-л. (напр., свалить сено с саней); опрокинуть, перевернуть что-л. кверху дном
Миитэрэй кыбыытыгар тиийэн, били чохчооһун отун сыыһын таҥнарда. Амма Аччыгыйа
Туркубун таҥнаран хахха гынан Табаларбын хоонньоһон Сыттым хаары бугунан. С. Данилов
ср. бур. таҥгэ ‘падать (валиться) на спину’, др.-тюрк. төҥдэр ‘переворачивать’
III
туохт., кэпс. Үрэх, өрүс аллараа өттүн диэки, сүүрүгү батыһа бар. Идти вниз по течению реки
Ньукулайым үрэҕи өксөйдө, мин таҥнардым. С. Федотов
Ол күнтэн үс хонон баран биир улахан үрэҕи батыһа таҥнаран истим. Тумарча


Еще переводы:

предатель

предатель (Русский → Якутский)

м. таҥнарааччы, таҥнарыахсыт.

двурушник

двурушник (Русский → Якутский)

м. икки сирэй, таҥнарааччы.

изменник

изменник (Русский → Якутский)

м. (предатель) таҥнарааччы, таҥнарыахсыт.

ренегат

ренегат (Русский → Якутский)

м. ренегат (бэйэтин санаатын уларытан, өстөөх өттүгэр барбыт киһи, таҥнарааччы).

провокатор

провокатор (Русский → Якутский)

м. 1. провокатор, таҥнарааччы (кистэлэҥинэн үлэлиир тэрилтэҕэ таҥнарар сыаллаах өтөн киирбит кистэлэҥ агент); 2. (подстрекатель) провокатор, киксэрээччи; провокаторы войны сэриигэ киксэрээччи-лэр.

кэһэтии

кэһэтии (Якутский → Якутский)

кэһэт диэнтэн хай
аата. Таҥнарааччыга үйэ-саас тухары кырыыс, аһыныгаһа суох буруйдааһын, иэһи кытаанахтык ирдэһии, кэһэтии! Н. Габышев

ытылын=

ытылын= (Якутский → Русский)

I страд, от ыт = быть застреленным, расстрелянным; таҥнарааччы ытылынна предатель расстрелян # ытыллыбыт ох курдук а) прямо (букв, как стрела, выпущенная из лука); ытыллыбыт ох курдук барда он пошёл прямо, никуда не сворачивая; б) прямой (напр. о дороге).
II страд. от ытый= 1) сбиваться, быть сбитым мутовкой; 2) перен. приводиться в беспорядок, разбрасываться, быть приведённым в беспорядок, разбросанным.

ирдэһии

ирдэһии (Якутский → Якутский)

ирдэс диэнтэн хай
аата. Улахан ыйытыһыы, ирдэһии буолбута. Н. Заболоцкай
Таҥнарааччыга үйэсаас тухары кырыыс, аһыныгаһа суох буруйдааһын, иэһи кытаанахтык ирдэһии, кэһэтии! Н. Габышев
Адьас ыкса күһүн Настяны кэргэниттэн куоракка аҕалбыта уонна, олоруох курдук ыалга хос булан эҥин баран, суолун суоллаан ирдэһии, эккирэтиһии күөдьүйэн истэҕинэ, үөрэҕин хаалларан, Бодойбоҕо түһэн хаалбыттара. П. Аввакумов

дойдулаа

дойдулаа (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Олорор сиргэр-уоккар, төрөөбүт сиргэр бар; дойдугар бар. Отправляться в родные места, на родину
Сарсын эн дойдулуоҥ, сарсын мин өрөгөй тардыһа, аат-сурах былдьаһа барыам. П. Ойуунускай
Биһиги төрдүө буоламмыт, тэлиэгэлээх аттаах киһини кытта аргыстаһан, куораттан дойдулаан истибит. Амма Аччыгыйа
2. истор. Өлбүгэ сирдээ; өлүү ходуһатын анаа. Выделять земельный надел, сенокосное угодье
Былыр миигин Дьабара үрүйэтинэн дойдулуу сылдьыбыттара. М. Доҕордуурап
Хаайыы (түрмэ) дойдулаа кэпс. - хаайыыга утаар, хаайтар. Заключать кого-л. в тюрьму
Наһаалаабыт дьону …… Түөкүҥҥэ дьүөрэлиирим, Түрмэ дойдулуурум. С. Зверев
Киренскэй [ыраахтааҕы чиновнига] - күөх албын, таҥнарааччы. Кини тыла эрэ мүөттээх. Биһигинньиктэри син биир хаайыы дойдулуо. Н. Якутскай

атыылаа

атыылаа (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Кимиэхэ эмэ төлөбүр (хол., харчы) иһин тугу эмэ биэр. Продавать (о торговой сделке)
Гражданка, бу хаһыаты эн миэхэ атыылаабаккын ээ. Амма Аччыгыйа
Кирпииччэ чэйи уһун кыһыны мэлдьи иһэрбит, ынах баһыгар бууттуу арыыны хаһаанан атыылыырбыт. А. Софронов
Бырааһынньык кэлэрэ чугаһаата, хаһан үчүгэй табаары, арыгыны таһааран атыылыыгыный. Н. Якутскай
2. көсп. Бэйэҕэ туһа таһаарынар туһуттан таҥнаран биэр. Изменять кому-л. из корыстных побуждений, предавать кого-л.
Суох, мин табаарыстарбын, идиэйэбин атыылаабаппын, таҥнарааччы буолбатахпын. С. Ефремов
Норуоппун атыылыам кэриэтин — Үөрбэҕэ түһүөҕүм! А. Абаҕыыныскай
Оһуордаах түнэ соҥҥо Аҕатын атыылаабыт, Убайдарын атыылаабыт, Аҕатын ууһун барытын атыылаабыт! Бу халыҥ айыыгар-буруйгар кыран! И. Гоголев
Тыынын атыылыыр көр тыын
Ийэ барахсан оҕо иннигэр бу курдук тыынын атыылыыр. Эрилик Эристиин
Ол да иһин бар дьон Сэбиэскэй былааһы хайгыыр, кини иннигэр тыынынкүнүн атыылыыр, кэдэрги санаалаахтары көрүөн кэлэйэр буолла. Эрилик Эристиин