побуд. от тиҥиргээ=; ыарыһах ынчыктаан тиҥиргэтэр больной глухо стонет.

сүүр I диэнтэн атаах. Биир оҕо-пионер сүүрээхтиир, Битиргэс сүрэҕэ тиҥиргиир. П. Ойуунускай
Киэсэ райпо бэрэссэдээтэлэ Тороев бэйэтинэн кэлбитин көрөн, утары сүүрээхтээтэ. Н. Лугинов. Наһаа да бытааннык сыҕарыйаҕын, эчи, кыайан сүүрээхтиэҥ дуо? Эвен фольк.

сыһ. Тиҥиргиир курдук. ☉ Гулко
Ынах мөлтөөбүт, тиҥиргэччи ынчыктаабыт, кулгаахтара налыйбыттар. Амма Аччыгыйа. Т. Сметанин үтүөҕэ-кэрэҕэ дьүккүһэр эдэр сүрэҕэ тиҥиргэччи тэбэрэ. Софр. Данилов
Ат үрэҕи ортолуу туораан иһэн оҥостон туран өр тиҥиргэччи уулаата. Н. Босиков

тэй диэнтэн төхт
көрүҥ. Халҕаһа долгуннар, түллэстэтүллэстэ …… «Нуучча арыытын» ньыгыл таас кытылын охсуолууллар уонна төттөрү тэйиэлииллэр. Н. Якутскай
Тиҥ-тиҥ тиҥиргээн, Тип-тип тибиргээн Мээчикпит тэйиэлиир, Өрүтэ күөрэҥниир. С. Васильев
[Арыыса] өрүтэ тэйиэлээн, кытыгырас кыыс. А. Сыромятникова

даҕ. Биир тэҥ тэтимнээхтик тоҥсуйар, лигийэр (тыас). ☉ Прерывисто-хлопающий, глухой (звук)
Биир оҕо — пионер сүүрээхтиир, Битиргэс сүрэҕэ тиҥиргиир Аҕылаан өрүтэ тыыммахтыыр, Атаҕа хаарынан ыһыахтыыр. П. Ойуунускай
Баһымньы битиргэс тыаһа кытыл үрдүгэр доргуйа олорор. М. Доҕордуурап
Ол эрээри сымыйанан эрэ, кырдьыгынан эрэ, саа тыаһа онноманна битиргэс. «Кыым»

1. тиҥиргээ диэнтэн дьаһ. туһ. Ынахтарын кырбаан тиҥиргэтэр. А. Фёдоров
   Бииктэр таһыттан олуурдаах аанын бокуойа суох тэбиэлээн тиҥиргэттэ. Л. Попов
   [Уйбаан] бастаан [боллуону] сүгэнэн уһаты охсуолаан тиҥиргэттэ. Р. Кулаковскай
2. Бүтэҥи тыаһы таһааран тыын. ☉ Дышать, издавая гулкий звук
   Калмыков ыараханнык ынчыктаан тиҥиргэтэр. Амма Аччыгыйа
   Кэнгэдэ иһин түгэҕиттэн дириҥник ынчыктаан тиҥиргэппитэ. Далан
   Кини сотору-сотору кыатана сатыы-сатыы ынчыктаан тиҥиргэтэрэ. Е. Неймохов

түлүн диэнтэн көстө түһүү. Сүрэҕим тиҥ-тиҥ тиҥиргээбитэ, Сүрдээхтик дыр-дыр хайыта барбыта
Онуоха эриэн кыылым түллэс гыммыта. Ньургун Боотур
Били биир кэлим туртайан, килэйэн турбут бүүс-бүтүн муус түллэс гынан эрэрэ баара да, хас даҕаны сиринэн быһытталанан, уһаты-туора хайыта барда. П. Филиппов

I
тиҥиргээ диэнтэн холб. туһ. Халлааны, сири титирэтэ, Тэргэннэр, тиҥиргэһиҥ, «Катюшалар» уһуутаһыҥ! И. Эртюков
Көхсүгэ-төбөҕө күбүргэччи бэрсиһэ тэбиэлэһэн тиҥиргэстилэр. Д. Апросимов
Тиксиһэ түһээт, тиҥиргэспитинэн бардылар. ТТИГ КХКК
II
даҕ. Биир кэм бүтэҥитик ньиргийэр (тыас, дорҕоон). ☉ Гулко стучащий, гремящий (о звуке)
Биһиги сааларбыт тыастара биир кэм тиҥиргэс этэ. Н. Габышев
Мин ыксаатым, түөспэр сүрэҕим тыаһа тиҥиргэс буолла. Н. Абыйчанин
Ындыылаах аттар көхсүлэрин тыаһа тиҥиргэс буолбут. «ХС»

туохт. Тугу эмэ тиискинэн ытыран баран тыастаахтык быһыта, тоҕута тардан ыл. ☉ Выдёргивать, рвать зубами
Саһарымтыйа туртайбыт оту аччыктаабыт ат хадьырыйан сытыы тииһин тыаһа кирдиргиирэ. И. Гоголев
Күөрэгэй тутуспут мутуга модьу буолан, бөрө иккиһин нэмийэн хадьырыйыан иннинэ атаҕын ньылбы тардан ылла. Т. Сметанин
Ол икки ардыгар бүтэҥи көҕүс тыаһа тиҥиргээтэ уонна тугу эрэ хадьырыйар тыас иһилиннэ. Тумарча
ср. монг. хадрах ‘рассекать клыками (о кабане)’, бур. хазаха, монг. хазах ‘кусать’