тобул диэнтэн х-ччы аата
Аһылыктаах, чараас хаардаах сири көрдүү айанныылларыгар суол тобулааччыларынан үөр баһылыктара — аарыма буурдар буолаллара. «ХС». Ҥилвэни — дьоруой аата, бары киитэрэй бутуллуулартан быыһанар суолу тобулааччы диэн суолталаах. Эвен фольк.

туохт.
1. Тугу эмэ хаһан, дьөлөн үүттээ, курдары таһаар. ☉ Прорубать, пробивать что-л. насквозь
Маһары оҕонньор уһуктаах тоһоҕо маһынан эһэ арҕаҕын үрдүн тобулбута. Н. Якутскай
Муустаах анньыынан алларан муҥнанан, Модьоҕолоох ойбону тобулан [муҥурун булларбат]. С. Зверев
Силлиэ сэллээтин кытта сытар хаарбын тобулан таһырдьа таҕыстым. И. Данилов
2. Туох эмэ бүөлэммит хайаҕаһын сытыы тугунан эмэ ыраастаа. ☉ Прочищать чем-л. острым засорившееся отверстие
Хамсата бүөлэнэн хаалбытын тобулан астаста. М. Доҕордуурап
3. үрд. Дьон сылдьыбат сиринэн айаннаа. ☉ Идти, ехать по непротоптанной дороге, непроезженному пути
Тоҕус томторҕолоох Тойон айан суолун Тобулар күммүт буолла! Суорун Омоллоон
Оттон уута суох суоппардар Тоҥ суоллары тобулаллар, Нарын бэйэлээх кыргыттар Табанан айанныыллар. С. Данилов
Туох улахан кыһалҕалаах буолан, ол сир [айаан] суолун тобуллаххытый? Н. Якутскай
4. көсп., кэпс. Толкуйдаан ырытан таһаар, сүбэтин бул (хол., ханнык эмэ быһаарыллыбатах боппуруоһу). ☉ Находить решение, разрешать, прояснять (напр., какой-л. вопрос, проблему)
Саныы сатаата да, Тугу оҥорон тутуллубутун Туура тобулбата. А. Софронов
«Тугу эмэ тобулуохпут», — Эһэ Харах боччумура тутунна. В. Протодьяконов
Балачча өр тугу да тобулбакка чуҥкуйда. И. Данилов
♦ Оройун <аллар> тобул көр орой II
Оҕо-уруу өттө Оройо тобулунна. П. Ойуунускай
ср. др.-тюрк. топул ‘разрывать, прорывать, пробивать’, уйг. топул ‘проходить насквозь’, туркм. дөвүлмек ‘быть поломанным, разбиваться’

n. breakthrough, solution; v. to cut through, hack through; to clean through; to solve

1) прорубать, пробивать; түннүгү тобул= прорубить окно; хамсаны тобул= прочистить трубку; 2) перен. разг. разрешать, выяснять; бу боппуруоһу бэйэҥ тобул этот вопрос выясни сам; толкуйдаан тобулун булбатым думал-гадал и стал в тупик.