Якутские буквы:

Якутский → Якутский

тойон-хотун

аат.
1. үрд. Үрдүк сололоох, дуоһунастаах дьон. ☉ Господа
Кинилэр көһөн сүүгүнээн, Олохторун оҥостон, Туспа тойон-хотун буолан, Олоруохтарыгар дылы Дьаарбайа түһүүм. А. Софронов
Кини тойону-хотуну аанньа ахтыбат. Амма Аччыгыйа
Бачча элбэх дьиэлэргэ араас да тойон-хотун олордоҕо. Болот Боотур
2. кэпс., сөбүлээб. Дьаһалымсыйар, тойомсуйар-хотумсуйар дьону сөбүлээбэккэ этэргэ туттуллар тыл (хомуур суолт.). ☉ Слово, которое употребляется при выражении недовольства кем-л., любящим командовать не к месту (обычно в собир. знач.)
«Эчи тойоммут-хотуммут да дэлэйэ бэрт», — дьахтар хаҥас диэки куйбас гынан хаалла. А. Фёдоров

Еще переводы:

сноха

сноха (Русский → Якутский)

ж. кийиит (тойонугар, хотунугар).

хаптаҥнааччы

хаптаҥнааччы (Якутский → Якутский)

аат. Кимиэхэ эмэ (ордук тойоҥҥо-хотуҥҥа) ньылаҥныыр киһи. ☉ Льстец, подхалим. Биригэдьииргэ, маастарга бэрт буола сатаан, киһи кыбыстыах, ньылаҥнааччыхаптаҥнааччы кимий? В. Яколев

особа

особа (Русский → Якутский)

ж. особа (былыр тойону, хотуну, билигин киһини элэктээн этэргэ туттуллар).

былҕай

былҕай (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Олус уойан онон-манан сымнаҕастык үтэн тахсыбыт курдук суон көрүҥнэн. ☉ Чрезмерно располнеть, выпирать мясистой массой (о лице, жирном теле и пр.)
Көхсүн этитэ-этитэ, Сабардам оҕонньор аантан иһэ урут былҕайан тахсан кэллэ. Болот Боотур
Дьиэлээх хотун Ылдьаана, мылтаҕар сирэйдээх, былҕайбыт суон дьахтар. Н. Якутскай
Бу кулуба тойон хотун ойоҕо Байбаралаах Балбаара былҕайан турар. И. Гоголев

куйбас гын

куйбас гын (Якутский → Якутский)

куйбай диэнтэн көстө түһүү. Эдэр дьахтар эмискэччи эргиллэн ырбаахытын тэллэҕэ куйбас гынан, кутуруктана охсоот, хоско ньимис гынна. Амма Аччыгыйа
«Доҕоор, куһуҥ аһаран биэрдэ, куйбас гыммытын көрбөтүҥ дуо?» — мин кинини күлүү гынабын. Далан. «Эмиэ хайа тойоммут тоҕо сытыйан кэлбитэй? Эчи тойоммут-хотуммут да дэлэйэ бэрт», — дьахтар хаҥас диэки куйбас гынан хаалла. А. Федоров

күтүрдүк

күтүрдүк (Якутский → Якутский)

сыһ., кэпс. Олус, наһаа; улаханнык. ☉ Очень, весьма; сильно
«Атаспар, доҕорбор аччыгый да буоллар кэһиилээхпин», — диэбитигэр тойон, хотун күтүрдүк сөбүлээн, үөрэн-көтөн остуол кытыытыгар олороннор, арыгыттан иһэн барбыттар. Саха фольк. Ону эн, Күн улуустарын Көмүскүүбүн дии-дии, Күүгүнээн-көбүөхтээн, Күтүрдүк да өһүргэттиҥ, Үөдэн Үрүйэтэ! Өксөкүлээх Өлөксөй
Аллараа диэки, киһи саҥата, Амырыын күтүрдүк күһүгүрэччи күллэ. ТТИГ КХКК

мөҕүү

мөҕүү (Якутский → Якутский)

мөх I диэнтэн хай
аата. [Боккуо:] Мэлдьи тойон-хотун дьаҕырҕа нын анныгар сырыттаҕым, ыарыйдахпына, кубулунан сытар диэн, биир туспа мөҕүү буолар. А. Софронов
Баттал тан, мөҕүүттэн, сынньыыттан Хас сааспар араҕан барабын? Эрилик Эрис тиин. Онтон-мантан мөҕүү б у о л л а. Н. Заболоцкай

оҕолон-уруулан

оҕолон-уруулан (Якутский → Якутский)

туохт. Элбэх оҕото төрөт, элбэх оҕолон. ☉ Быть, стать многодетным, заводить детей
«Бэйэбит эрэ тойон-хотун буолан, оҕолонон-урууланан, көҥүлбүтүнэн көччүйүөхпүт буоллаҕа дии», — диир хаххан саҥата. Суорун Омоллоон
Бүөтүрэ сэриигэ баран өлбөтөҕө буоллар, Марыына син эмиэ атын дьон курдук оҕолонуо-урууланыа этэ. В. Иванов

дьаҕырҕан

дьаҕырҕан (Якутский → Якутский)

аат. Арахпакка мөҕүү-этии, ыгыы-түүрүү, буойуу-хаайыы, суоһурҕаныы (тойомсуйар быһыынан, бэйэҕэ тиэрпэккэ санаан). ☉ Упорное надоедание внушениями, наставлениями, ворчание
Саталаах дьаҕырҕан анныттан Сайдан-сатараан барбыт, Омуннаах охсуһуу уотуттан Очуостуу уһулу үүммүт Эн бааргын, Ийэ дойдум! Саха нар. ыр. III
[Боккуо:] Бэйэм буоллаҕына мэлдьи тойон-хотун дьаҕырҕанын анныгар сырыттаҕым, ыарыйдахпына, кубулунан сытар диэн, биир туспа мөҕүү буолар. А. Софронов
Баай дьаҕырҕана, кымньыытын тыаһа иһиллибэт буолбута. «ХС»

тэгилит

тэгилит (Якутский → Якутский)

туохт. Тугу эмэ уобарастаан, таайтарыылаах ис хоһоонноон эт, көрдөр. ☉ Выражать, представлять что-л. образно, фигурально
Кылгас сытыы тыллаах үгэлэргэ бүгүҥҥү олох итэҕэстэрин тэгилитэн көрдөрөр бэргэнник ойууламмыт Бэдэр бэрэдэбиэстэр, былыт эркээйилээх Элиэлэр, наһаа хайҕанан кутуйахтыырын тохтоппут Куоскалар эҥиннэр бэрт элбэхтэр. Н. Тобуруокап
Күнү саҥарар саҥаҕа, ордук ырыаҕа-тойукка, уус-уран айымньыга тэгилитэн, уобарастаан этии быһыытынан туттуу билигин да мөлтөөбөт. КНЗ СПДьНь
Холобур, тыаны сылгы сиэлин-кутуругун, мастары — тойон, хотун дьоннору кытта тэҥнээһин; сылгы үөрүн «үрүҥ сүүрүк», ынах үөрүн «хара сүүрүк» диэн тэгилитэн ааттааһын. СЛ-8