Якутские буквы:

Якутский → Якутский

хаптаҥнааччы

аат. Кимиэхэ эмэ (ордук тойоҥҥо-хотуҥҥа) ньылаҥныыр киһи. Льстец, подхалим. Биригэдьииргэ, маастарга бэрт буола сатаан, киһи кыбыстыах, ньылаҥнааччыхаптаҥнааччы кимий? В. Яколев

хаптаҥнаа

  1. хаптай 2 диэнтэн б. тэҥ. Ыт ырдьыгыныы-ырдьыгыныы, сиргэ хаптаҥныы турда. Амма Аччыгыйа
  2. туохт. Кимиэхэ эмэ, туһа таһаарынар сыалтан бэрт буола сатаан албыннас, ньылаҥнаа. Льстить, угодничать, подхалимничать перед кем-л. ради своих корыстных целей
    Дьон барыта кулубаҕа хаптаҥныыллар, арай кырдьаҕас ойуун эрэ кинини ахсарбатах курдук туттар. И. Гоголев
    Кини ким «күүстээххэ» ньылаҥныыр, хаптаҥныыр, сирэй көрүмсэх, илин-кэлин сирэй киһиттэн сиргэнэр. Суорун Омоллоон
    [Ыппыт] Киһиэхэ барытыгар тула көтөр, хаптаҥныыр, кыҥнаҥныыр, салаан ньэлиптиир. Кэпсээннэр
    Тыалтан мас-от хаптаҥнаата, Тыа этиҥтэн ньирилээтэ. П. Ламутскай (тылб.)

Якутский → Русский

хаптаҥнаа=

равн.-кратн. от хаптай= 2; ыт ырдьыгыныы-ырдьыгыныы сиргэ хаптаҥныы турда собака, рыча, припадала к земле.


Еще переводы:

киһи кыбыстыах

киһи кыбыстыах (Якутский → Якутский)

туттул. сыһыан холб. Этиллэр түбэлтэ саатаркыбыстар санааны үөскэтэр диэн быһаарыыны көрдөрөр. Выражает чувство стыда, вызываемое у говорящего содержанием высказываемого (к стыду)
Оо, аҕакабыт эрэйдээх Аны аныаха диэри, Киһи кыбыстыах, Киһиргиирэ хаалбат эбээт! П. Ойуунускай
Ити баар, киһи кыбыстыах. А. Сыромятникова
Биригэдьииргэ, маастарга бэрт буола сатаан, киһи кыбыстыах, ньылаҥнааччы, хаптаҥнааччы кимий? В. Яковлев

куомсуй

куомсуй (Якутский → Якутский)

туохт. Илин-кэлин түс, ньылаҥнаа-хаптаҥнаа. Подхалимничать, угодничать, холопствовать. Мээнэ куомсуйума, ньылаҥнаама
ср. осм. комзу ‘клеветник’

дьалыс

дьалыс (Якутский → Якутский)

аат., түөлбэ. Кыра оҥочо. Небольшая лодка, ялик
Оччоҕо дьалыс тыы аттанан, Таас үрэх сүүрүгүн таҥнаран, Күн-көҥүл угуйар сиригэр Көтүөхпүт-көрүөхпүт этэ диир. Суорун Омоллоон
Кини хаптаҥнаа да хаптаҥнаа, дьалыспын ууга киллэрсибитэ буола сылдьан, саабын ыла охсубут. «ХС»

ньэлиптээ

ньэлиптээ (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Тылгын сымсатык хамсатан салаамахтаа. Ловко облизывать языком
[Ыппыт] киһиэхэ барытыгар тула көтөр, хаптаҥныыр, кыҥнаҥныыр, салаан ньэлиптиир. Кэпсээннэр

көрүмсэх

көрүмсэх (Якутский → Якутский)

сирэй көрүмсэх көр сирэй көрбөх
Кини ким күүстээххэ ньылаҥныыр, хаптаҥныыр, сирэй көрүмсэх, биир олохтоох сүнньэ суох, илинкэлин сирэй киһиттэн сиргэнэр. Суорун Омоллоон

хаптаҥнааһын

хаптаҥнааһын (Якутский → Якутский)

аат. Кимиэхэ эмэ албыннаһан, бэрт буола сатаан ньылаҥнааһын, үҥүү-сүктүү. Угодничество, подхалимство, льстивость
Киһини туох намтатарый? Кылгас сото буолбатах, Кылгас соно буолбатах, Хаптаҥнааһын, ньылаҥнааһын, Хараҥатык ымсыырааһын. И. Гоголев

халлаһый

халлаһый (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Бүтүн бэйэҕинэн өрүтэ сүгүллэҥнээн эрэр курдук хамсан. Ходить, двигаться, подпрыгивая, подёргиваясь всем телом, корпусом (о ком-чём-л.)
Халлаһыйбыт ат хаххыллан Хааман кэҕийэн кэллэ, Сэбиэт Сиидэрэп түһэн Сэргэҕэ атын баайда. С. Васильев
[Тыраахтар] Харсыһан эрэрдии Хаптаҥныы-хаптаҥныы Хоруйан халлаһыйда. П. Ядрихинскай

көрбөх

көрбөх (Якутский → Якутский)

сирэй көрбөх — киһиэхэ сирэйигэр үчүгэй, кэнниттэн холуннара сылдьар киһи. Лицемер, двуличный человек
Кэлэйэбин мин Көрө түһээтин, Күлүккэ хаптаҥныыр Көлбөхтөртөн, Сиргэ тиийэ тоҥхойор, Сибигинэйэн кэпсэтэр Сирэй көрбөхтөртөн. В. Алданскай
Оҕону сирэй көрбөх, албын, сымыйаччы, ньылаҥнааччы …… оҥоруу үтүө дьыала дэниэн сатаммат. ПБН ОПТ. Ас көрбөх дьон — саппааһырбат, кэлин наада буолуо диэн хаһааммат, булбуттарын тута сиэн иһэр дьон. Непредусмотрительный, незапасливый народ.

ньылаҥнааһын

ньылаҥнааһын (Якутский → Якутский)

ньылаҥнаа диэнтэн хай
аата. Киһини туох намтатарый? Кылгас сото буолбатах, Кылгас соно буолбатах, Хаптаҥнааһын, ньылаҥнааһын. И. Гоголев
Ньылаҥнааһын, туора-тосту тойомсуйуу уонна көнө үүнэн иһэр дьону туората сатааһын курдук буортулаах көстүүлэринэн хайа диэбит үтүө-мааны дьон сутуллааччылар. «Кыым»
Биһиги ньылаҥнааһынтан, бэрт буола сатааһынтан олус сылайдыбыт. «ЭК»

хаптаҥнат

хаптаҥнат (Якутский → Якутский)

хаптаҥнаа диэнтэн дьаһ
туһ. Атын ахсымырдан, кылырҕастаах хатыс кымньыытын Кыйдаан аҕалан, Куус гына кымньыылаан кэбистэ, Ох курдук дьэ уунаҥнатта, Хатыс курдук дьэ хаптаҥнатта. С. Васильев
Бөртөлүөт, кутуругун өрө ыйаан, тулалыыр оту-маһы барытын хаптаҥнатан, сиртэн тэйбитэ итиэннэ күһүҥҥү боруорга симэлийбитэ. СЮ ЫБ