прил
токур-бокур

аат. Кылгас атахтаах, тэллэгэрин үрдэ токур-бокур барар дириҥ мырчыстаҕастардаах тэллэй. ☉ Сморчок (гриб)
Киһи сиир тэллэйдэрэ (өтөх тэллэйэ, бүүччэх) үүнээйилэр сытыйбыт тобохторунан аһылыктаналлар. Г. Угаров

аат. Орто Азияҕа: сири нүөлсүтэр ханаал, хоруу. ☉ Арык
Баараҕай дууп токур-бокур силистэрин сууйан арык-хоруу уута чарылыыр. К. Турсункулов (тылб.)
Кычан ынахтарын икки арык быыһынааҕы арыы хонууга үүрэн киллэрдэ. БТТ

даҕ. Биир эбэтэр хас да сиринэн токурдаах. ☉ Изогнутый, извилистый
Бүгүллэҕэс мурун токур бытыга сэпсэҥнии түстэ, хороох бэргэһэтин өрүтэ анньымахтаата. И. Никифоров
Иирбэ-таарба эриллэҕэс, Истээн-тастаан бүгүллэҕэс, Тоҕус төгүл тоһуттаҕас, Токур-бокур олуллаҕас Тыллаах буолар чабырҕах. П. Тобуруокап

даҕ. Көнөтө суох токур-бокур, онон-манан боллоруттубут (хол., илии тарбахтара). ☉ Искривленный, корявый (напр., о пальцах руки)
Попов бадьырыттыбыт суон тарбахтарын адаарыччы туппутунан, икки илиитин өрө уунан сытар эбит. Амма Аччыгыйа
[Сергей] бэйэтэ бадьырыттыбыт илиилээх-атахтаах, үскэл уол. В. Яковлев
Сомоҕоллой бадьырыттыбыт тарбахтардаах күтүр улахан ытыһынан сүүһүн көлөһүнүн өрө ньиккэриннэ. Болот Боотур

бүгүлү-бөкчөгөр — олус улахан бөкчөгөр, бүк түһэр курдук бөкчөгөр. ☉ Сильно горбатый
Үс сиринэн бүгүлү-бөкчөгөр Үөрүктэй Бөҕүлүк удаҕан эмээхсин. ТТИГ КХКК
Куһаҕан абааһы курдук бүгүлү-бөкчөгөр, сиэмэх кыыл курдук чэҥэччи көрбүт. Болот Боотур; бүгүлү-игили — токурдук-бокурдук. ☉ Криво, извилисто
Дьылыгыр, Көбүс-көнө лабаа... Мин ордук сөбүлүүбүн Бүгүлү-игили үүммүт Айгырсилик лабааны. В. Миронов

туохт. Биир тэҥник өҕүллэ-өҕүллэ сыыл, өҕүллэҥнээ, имиллэҥнээ; токур-бокур бар, элбэх тоҕойдон (хол., суол туһунан). ☉ Ползать, равномерно изгибаясь, изгибаться; быть очень извилистым, извиваться (напр., о дороге). Түүлээх үөн бүгүллэҥниир. Киһи үөмэн бүгүллэҥниир
□ Булочкин таҥна охсон тахсан, Микиитэни өҥөйөн бүгүллэҥнээтэ. Амма Аччыгыйа
Сыылан иһэн кыратык төбөтө быкпытыгар, снайпер бинтиэпкэтин чыыбыһын тардан кэбистэ. Фриц, көхсө бүгүллэҥнээн баран, налыс гынна. ССС
Күҥҥэ төрөөн көдьүүстээбэт, Бүгүллэҥнии сыыллар, бөх быыһыгар саһар, Түүрүллэн от быыһыгар сытар Төрүкү түүлээх үөн буолар. В. Чиряев

1. даҕ.
2. Тоһутта сылдьар, кэбирэхтик алдьанар. ☉ Ломкий
   Мин үүннэрбит тирэҕим, …… Дьон хараҕын ааллылар Тоһуттаҕас салааларыҥ. С. Тарасов
   [Хаппыт] от сүмэһинэ сүтэр, тоһуттаҕас буолар. Ходуһа х. [Сэлиэһинэй] ото наһаа хаппыт уонна тоһуттаҕас буолбут этэ. Г. Николаева (тылб.)
3. Көнө, кэлим буолбатах, быһытталанар (хол., чаҕылҕан, долгун, былыт туһунан). ☉ Не прямой, не сплошной, ломаный (напр., о молнии, волнах, облаках)
   [Оҕонньор] Тоһуттаҕас чаҕылҕанын санаата. С. Тарасов
   Этиҥнээх ардах кэнниттэн тоһуттаҕас долгуннар таала-таала иһийэллэр. «Кыым»
   Логлоруспут тоһуттаҕас былыттар хаппыт сэбирдэх буолан көһүннүлэр. М. Шолохов (тылб.)
4. көсп. Түргэнник кыыһырар, ыгым. ☉ Склонный к горячности, вспыльчивый
   Фёдор Иванович майгытынан бэрт хабараан, тоһуттаҕас. Н. Якутскай
   Бандьыыт баһылыга тот боруулуу тоһуттаҕас майгылаах киһи. П. Степанов
   Дьахтар улам тоҥуй, тоһуттаҕас майгыннанан испитэ. «Чолбон»
5. көсп. Олус күүстээх, бытарҕан (тымныы туһунан). ☉ Сильный, лютый, трескучий (о морозе)
   Ахсым аттаах уоллаах кыыс күлүүлэрэ тоһуттаҕас дьыбары кымньыылаата. С. Федотов
   [Кыстык дьиэ] Саха сирин тоһуттаҕас тымныытыгар …… дьүөрэлэһэр анал тутуулаах. ВУА БС
   Сыһыы дьиэтэ итийэн, таһырдьатааҕы тоһуттаҕас тымныыны олох даҕаны умуннаран кэбистэ. «ХС»
6. көсп. Кыра-кыра кэрчиктэнэр, быһыттаҕас (хол., чабырҕах хоһооно). ☉ Расчленяющийся, распадающийся на мелкие отрезки (напр., о стихах скороговорок)
   Тоҕус төгүл тоһуттаҕас, Токур-бокур олуллаҕас Тыллаах буолар чабырҕах. П. Тобуруокап
7. мат. Биир көнө лииньийэҕэ сыппат быһыттаҕас (сурааһын). ☉ Ломаный (линия)
   АВС тоһуттаҕас уонна п көнөнү тутуҥ. ВНЯ М-4
8. аат суолт. Туох эмэ тостубута. ☉ Обломок чего-л. [Чалбахха] ханнык эрэ дьэбин сиэбит тимир тоһуттаҕастара чороһон тураллар. М. Горькай (тылб.)
   ◊ Тоһуттаҕас лииньийэ мат. — биир көнөҕө сыппат, муннуктаах (сурааһын туһунан). ☉ Ломаная линия
   Турбаны сир үрдүнэн тардыбыттара, тоһуттаҕас лииньийэни ыыппыттара. И. Данилов
   Элбэх муннугу хапталтан быыһаан ылар тоһуттаҕас лииньийэ элбэх муннук куонтура диэн ааттанар. КАП Г