өр-өтөр буолбата незамедлительно, тотчас, в самом ближайшем времени; өр-өтөр буолбата , бу тиийэн кэллэ он тотчас пришёл (сюда); өр-өтөр гыммата, бүтэрэн кэбистэ он тотчас это сделал; өр-өтөр гыммата, кинигэни ааҕан кэбистэ он быстро прочитал книгу.

1) тотчас, тут же, сразу же;начаас тиийэн кэллилэр они тотчас пришли; 2) на короткое время, ненадолго; манна начаас киирэн таҕыста он сюда заходил ненадолго.

сразу, тотчас, тут же; мин кинини тута биллим я его сразу узнал # тута бар = умереть сразу.

мириться, возобновлять дружбу (обычно прерванную ссорой); оҕолор кыыһырсаллар, сонно иллэһэллэр дети ссорятся и тотчас мирятся.

распознавать, определять (по каким-л. признакам, приметам); бу аты тута чинчилээтэ он тотчас распознал эту лошадь (определил её качества по каким-л. приметам); күнү-дьылы чинчилээ = предсказать погоду.

сыһ., кэпс. Тута, тута-бааччы, соҕотохто. ☉ Сразу, тотчас, зараз
Инньэ диирин кытары Тоҕус палач бары сараас Чурумчуку түөһүгэр Чупчурунан түстүлэр. Эллэй
Баар эбээт атын араас Омук аайы сурук-бичик… Истэҕин, Москва сараас Турбатаҕа дииллэрин. «ХС»

1. послелог, упр. вин. п. вместе с кем-л.; миигин кытта ким барсар? кто идёт вместе со мной?; эһигини кытта үөрэбин я радуюсь вместе с вами; 2. в роли временного союза сразу, тотчас, как только; киирэрин кытта ... как только он вошёл... # кытта төрөөбүттэр родные (букв. вместе родившиеся — о братьях, сестрах).

сыһ. Тутатыгар, маҥнайгы утаатыгар. ☉ Сразу же, тут же, тотчас, по горячим следам (сделать что-л. после какого-л. события, действия и т. п.)
Эһэ, итиитигэр буолан, нэһиилэ тыаҕа түһэн куоппута. Суорун Омоллоон
Мин тус бэйэм хаста даҕаны өлөр өлүүнү өҥөйтөлөөбүт, кыраттан мүччү түһүтэлээбит түгэннэрбин билигин эрэ өйдүүбүн. Оччоҕо итиитигэр, кыргыһыы ортотугар сылдьан, үксүн билбэккэ хаалар эбиккин. И. Сосин
Дьэ дьикти: итиитигэр буолан дуу, хайдах дуу, соччо кыһамматым. ПДА СС

I уст. 1) набрюшник (широкий меховой или ватный); 2) толстая повязка (накладываемая на больное место).
II частица 1) словообразующая, образует нареч. от образн. и звукоподр. слов: бал бааччы а) грубо, топорно; б) перен. открыто, прямо; быр бааччы сытно, в достатке; лоп бааччы аккуратно, как раз; весьма точно; нам бааччы а) смирно, спокойно; б) перен. беспрекословно; ньир бааччы а) основательно, добротно, фундаментально; б) перен. на широкую ногу; тыҥ бааччы очень туго; 2) усил., усиливает знач. нареч.: быһа бааччы наотрез, резко; илэ бааччы совершенно явно; көҥүл бааччы абсолютно свободно; тута бааччы тотчас, тут же; чахчы бааччы воистину; экчи бааччы непременно, обязательно.

сыһ.
1. Тута-бааччы, сипсибилигин. ☉ Тут же, сразу, тотчас. Уҥардыы уоһуйбут Күндэлэй эрэйдээх ойоҕун …… оҥочоҕо куруубайдык илгээт, мотуорун төлө тардан баргыппыт, уохтаах оҥочолорунан начаас элэс гынан хаалтар. Н. Габышев
2. Түргэнник, биллибэттик (кэм устатын туһунан). ☉ Быстро, незаметно (о пролетевшем промежутке времени)
Сыл, хонук начаас да ааһар.  Үс хо нук начаас ааһа охсон, Силип төрдүс күнүгэр дьиэтин булбута. Күннүк Уурастыырап
3. Быстах, кылгас кэмҥэ. ☉ Ненадолго, на короткое время
Манна начаас киирэн таҕыста.  Эһэ начаас тохтуу түспүтүгэр, төбөтө ньолбос гынан биэрдэ. Н. Заболоцкай
Начаас кэлбит киһигин дуу, олохсуйа дуу? ДСЯЯ
◊ Начаас икки ардыгар — кылгас кэм иһигэр, олус түргэнник. ☉ Моментально, очень быстро, мигом
Максимнаах түөрт бөрөнү начаас икки ардыгар сүлүтэлээн кэбистилэр. Л. Попов
Сэнэрээттэр энэлиһэ-сыналыһа көтөн, хара буорунан типпиттэрэ — начаас икки ардыгар сир-дойду киэлитэ уларыйа түспүтэ. А. Бэрияк
русск. на час