туохт.
1. Бэттэн, булгуруйан алдьан, булгу бар. ☉ Переламываться
Уолан тиит ортотунан тостор Уйусхан тыаллаах дойду. П. Ойуунускай
Ойуурга мас тосторо иһиллэр. Күндэ
Арай дьоммуттан ырааппытым кэннэ, хайыһарым тостон хааллын. Амма Аччыгыйа
2. көсп. Кыаххын, күүскүн сүтэр, мөлтөөн бар. ☉ Потерять, утратить былую силу, ослабнуть
Өлөксөй курдуктар тоһуннахтарына, Өрө көрбүттэр өлбөөдүйүөхтэрэ. С. Васильев
Суон саал Тостон барбыта, …… Саарыстыба самныбыта. С. Зверев
Олунньу сүүрбэ түөрт күнүгэр тымныы тостор. «Сахаада»
♦ Кута-сүрэ тостубут көр кут-сүр
Инчэҕэй тирбэҕэ быстыбатынан олорбут Быргыйдаах муҥнаахтар уйулҕалара хамсаабыт, куттара-сүрдэрэ тостубут. ФЕВ УТУ
[Дьэргэ] киһи эрэ буоллар кута-сүрэ тостон, токуруччу туттан хаамар буолбут. «ХС»
Мас тосторунан I көр мас. Быа быстарынан, мас тосторунан (өс хоһ.). [Акаары Мэхээс:] Быа быстарынан, мас тосторунан күүстээх киһи — мин буолабын. Эрилик Эристиин
Мас тосторунан II көр мас. Мас тосторунан майгылаах киһини кытта киһи сатаан кэпсэппэт. Муоһа тостубут — муоһа-туйаҕа сарбыллыбыт (бараммыт) диэн курдук (көр муос). Билигин даҕаны кулаак муоһа тосто илик эбит. П. Ойуунускай
Тостубут Лиэп кулаак сор муоһа. Эрилик Эристиин
Сүргэтэ (сүрэ) тостубут көр кута-сүрэ тостубут. Сүрэ тостубут, уҥуохтаах тириитэ хаалбыт кырдьаҕас оҕонньор, тайаҕар өйөнөн, суос соҕотоҕун санньыйан турар эбит. Амма Аччыгыйа
Кулукаанап сүргэтэ тостубут көрүҥнээх. БТТ
Оҕонньор эмээхсинигэр уота-күүһэ умуллан, сүргэтэ тостон тиийдэ. «ХС». Тымныы муоһа тостубут — сүдү тымныы мөлтөөбүт, мөлтүү быһыытыйбыт. ☉ Отступили морозы
Тымныы муоһа тостон, Күн куттаммат буолбут, Тоҥон турбут мастан Тохтон, көмнөх суулбут. И. Эртюков
Ол эрээри тымныы оҕуһа Ураа-лаҥкыр муоһа тоһунна. Баал Хабырыыс
Тымныы муоһа төһө да тоһуннар, билигин даҕаны киэһэ-сарсыарда дьыбардаах, онуоха эбии күүстээх тыал киһини курдаттыы үрэр. В. Ойуурускай. Үтэһэтэ тостуо (туолуо) — ким эмэ эппиэттиир кэмэ кэлиэ; иэһэ ситиһиллиэ. ☉ Настанет час расплаты для кого-л.; ответить, понести наказание
Бэйи, билигин бултаан эрэбин диэн киэбиримэ, баҕар, үтэһэҥ туолуо. Амма Аччыгыйа
Хара дьай Хааннаах сабарай …… Үтэһэҥ тостон Үс төгүл кыран, түҥнэри кыран! И. Егоров
◊ Тостор тымныы — муҥутуур тымныы. ☉ Лютые морозы
Аатырара ахсынньы Аан-даан тостор тымныынан. С. Тарасов
[Дьоллоох Дьокуускай] тостор тымныынан бобо тутар. Э. Соколов
[Тииттэр] Тостор тымныыттан үлүйбэт Үлэ дьонунуу лиҥкинэһэллэр. П. Тулааһынап
ср. тюрк. тос ‘разломаться на мелкие части’

I
тос курдук — биллэр соҕус ыйааһыннаах, балачча улахан (хол., дуоһунас). ☉ Довольно значительный, весомый (напр., о должности); тяжёлый, увесистый
Биир суол инсэньиэрэ …… быһа тос курдук дуоһунас ылбыт. Н. Лугинов
Тос курдук ыарахан Чугуун бүүс этэ. М. Тимофеев
Сэрэтии — тос курдук миэрэ. Л. Габышев; тос курдук быһаар — сөптөөхтүк, чуолкайдык быһаар. ☉ Объяснять, разъяснять что-л. чётко, приводя весомые аргументы. Барыны бары тос курдук быһаарар. Тос курдук киһи — олохтоох толкуйдаах киһи; киэмсик киһи. ☉ Основательный человек; высокомерный человек. Тос курдук киһи, эн этэргин өссө ылыныа биллибэт
□ [Мичил] тос курдук киһи, билиҥҥитэ өлөн-охтон биэрэ илик, уот курдук орто үөрэнээччи. Кустук. Тос курдук сыана — үрдүк, ыарахан сыана. ☉ Высокая, дорогая цена. Тос курдук сыаналаах таҥас эбит. Тос курдук тойон үгэрг. — улахан тойон. ☉ Большой начальник
[Чокуурап — генералга:] Баҕар, эн да туһугар тос курдук тойон буолуоҥ, ол эрээри бырастыы гын, миигин старшина бэйэтинэн күүтэр. И. Гоголев. Тос курдук (бааччы) тутун — улахамсый, киэбир; дьоһумсуй. ☉ Вести себя высокомерно; важничать
Нүөмэр хостору Түҥэтэр сололоох Тос курдук туттар Тойомсук администратор. Күннүк Уурастыырап
Чоххоохтон былдьырыыт өлөрөн, Тос бааччы туттуна хаамыаҕа. Күннүк Уурастыырап
Бэйэм эрэ саҕа, наҥнаһын курдук кыра уҥуохтаах, тос курдук туттан туоталдьыйан хаамар. М. Тимофеев
ср. осм. тос ‘удар головой, рогами’
II
аат., сэтэр. Ким эмэ туохтан эмэ кэһэйэрэ (үксүн тард. сыһыар-х тут-лар). ☉ То, что кто-л. получает по заслугам в наказание за содеянное
Бандьыыттар эһиги тоскут ити. Н. Заболоцкай
[Вера Семёновна:] Сөп-сөп. Кини тоһо — ол. И. Семёнов
«Сиэхситтэр, бу баар эһиэхэ, тоскут!» — Сэмэн бүлүмүөтүн чыыбыһын баттаата. «ХС»
♦ Тос мааска көр тос II
«Эйиэхэ бу баар, тос мааскаҥ!» — диэт, күүскэ баҕайы көхсүбүн дьөлө аста. БВВ ӨУоӨ. Тос мааһын биэр — кими, тугу эмэ үчүгэйдик кэһэт. ☉ соотв. задать перцу кому-л. [Аһыҥаларга] оргуйбут да ууну кутар киһи тос мааскаларын биэриэ эбитэ дуу. Р. Кулаковскай. Тос мааһын ылла — кэһэйэр, түбэһиэҕэр түбэһэр. ☉ Получать по заслугам за содеянное
[Өстөөх] Сталинградка тос мааһын ылбыт. ДАЛ УуУоО
ср. тув. дош ‘лёд; ледяной’, тюрк. түз ‘прилаженный, настроенный’

биирдэм тыас туохт. Туох эмэ кыра кытаанах эттик кытаанахха (хол., маска, төбөҕө) охсулларыныы эбэтэр тосторунуу, биирдэ эмискэ тыаһаа. ☉ Издать, произвести однократный короткий звонкий стук (об ударе небольшого твёрдого предмета обо что-л. твёрдое)
Сотору соҕус буолаат атын чэпчэки соҕус тыас тос гына түһэр. С. Руфов
Эмискэ [Маша] кэннигэр мутук тыаһа тос гынна. М. Доҕордуурап
Ийэлээх-аҕалаах да оҕолор, ньуоскананхамыйаҕынан тос гына, төбөҕө бэриллибэккэ улааппаттар. А. Сыромятникова

туохт., кэпс. Ытан өлөрөн кэбис. ☉ Убить из огнестрельного оружия, застрелить
Бассабыыктары тутуталаан хочугураталлара буолуо, сорох-сорохторун тос гыннаран кэбистэхтэринэ көҥүллэрэ. И. Гоголев
«Тос гыннарыахха наада!» — диэн холуочук бандьыыттар айдаарсан бардылар. А. Сыромятникова

тыаһы үт. т. Туох эрэ кыра эттик кытаанахха хаста да охсулларын курдук тыас (хол., хобулук тыаһа). ☉ Звук, подобный дробному стуку мелкого предмета о что-л. твёрдое
«Сөп, ол ханна байаҕын?» — диэн, холумтаҥҥа атаҕын тос-тос тэбиэлии-тэбиэлии, тоҥон бөлүөстүбүт тылынан уол ыйытта. Суорун Омоллоон

I подр. стуку небольших твёрдых предметов тук; кыыс хобулугун тыаһа тос-тос тоһурҕаата девушка идёт, стуча каблуками.
II : тоскуй ыл = получать по заслугам (быть наказанным); тоһун ылла он получил по заслугам; тоскуй биэриэм! я тебе задам!
III : тос курдук киһи надёжный человек; тос курдук сыана а) приличная цена; б) довольно-таки дорого; тос курдук хамнас приличная зарплата; тос курдук ыйааһыннаах довольно тяжёлый (по весу); тос курдук тутун = держаться с достоинством, гордо; тос курдук быһаар = объяснять, разъяснять чётко, ясно.

1) ломаться, переламываться, обламываться; тымныыттан мутук тостор тыаһа иһиллэр слышен треск ломающихся на морозе сучьев; 2) перен. переламываться; күүстээх тымныы тостубут сильный мороз переломился.

v. to break, become broken