Якутские буквы:

Якутский → Русский

туйаарар

см. күөрэгэй .

туйаар=

поэт, щебетать, петь, заливаться (о жаворонке); күөрэгэй үрдүккэ туйаарар в вышине заливается жаворонок.

Якутский → Якутский

туйаарар

аат., үрд. Күөрэгэй. Жаворонок
Биир муҥур харыйа биэс уон икки туйаарар чыычаахтаах, үс сүүс алта уон биэс көмүс туораахтаах, аҕыс аҥааттар атыыр бөтүүктээх үһү (тааб.: төгүрүк сыл). Толооммор туйаарар дьурулаабыта, Кырдалбар кыталык үҥкүүлээбитэ... С. Васильев
Алаас саҕатыгар …… туйаарар туойан дьирибинийэриттэн киһи сүргэтэ көтөҕүллэр, санаата кынаттанар. ИН ХБ

туйаар

туохт., поэз.
1. Ыллаан дьурулат (күөрэгэй туһунан). Петь с переливами, щебетать, заливаться (о жаворонке)
Күөрэгэй чыычаах күн диэки күөрэйэ көтөн тахсан туйаара дьырылаатаҕа көҥүлүн, үрдүгүн!.. Суорун Омоллоон
«Дьири-дьир» дьирилээн Күөрэгэй туйаарда. Болот Боотур
Салгыҥҥа уйдаран, Күөрэгэй туйааран, Биир сиргэ битийдэ, Дьирилии ыллаата. С. Васильев
2. Олус үөһээнэн көҥүллүк көт. Легко и свободно летать, парить высоко в небе
Киэҥ куйаар халлаан …… далайыгар туйаара көтө сылдьар эйэ маҥан холуубун ким истибэтэҕэ, билбэтэҕэ баар буолуой?! П. Тобуруокап
[Сөмөлүөт] Күдэн былыты көхсүнэн, Күөх халлааны кырсынан, Тус арҕаа айаннаан Туйааран истэ. Н. Степанов
3
тайаар 1 диэн курдук. Баҕарабын: кинилэр [хоһооннор] Киэҥ саҕахха туйааран, Дьон сүрэҕин үөртүннэр Наар үчүгэй санаанан. Р. Баҕатаайыскай
Туналы маҥан күн төрөөбүт дойдубут үрдүнэн, кыһыл көмүс туоһахталыы, туйаара уһунна. М. Доҕордуурап
Туох кэрэ баарын мөҥүөн сүрэхпэр — Ону бүгүн биэрэбин бу туйаарар истиэппэр: Мин олохпун күндээрпит соҕотох эн эбиккин. «ХС»
ср. осм. тойҕар, туйҕар ‘жаворонок’


Еще переводы:

туой=

туой= (Якутский → Английский)

v. int. to say what?; v. to blabber, sing; туйаар= v. to sing (of a lark)

көдьүҥэ

көдьүҥэ (Якутский → Якутский)

көр көдьүгэ
Тойоммор, Өлбөт Бэргэҥҥэ көдьүҥэ маҥан аттаах Күн Туйаарыма удаҕаны …… ылан биэриэ этим. ПЭК ОНЛЯ V

араҥаччылат

араҥаччылат (Якутский → Якутский)

араҥаччылаа диэнтэн дьаһ
туһ. [Туйаарыма Куо:] Үрдүктэн ыйаннар, Үөһэттэн анааннар Айыы хаан аймаҕын Араҥаччылата киллэрбиттэрэ. Күн айыы ууһун Көмүскэтэ түһэрбиттэрэ. П. Ойуунускай

тэтэгэр

тэтэгэр (Якутский → Якутский)

көр тэтэркэй
[Туйаарыма Куо] Икки тэтэгэр күлүм имнээх, Долгуйар уһун суһуохтаах. П. Ойуунускай
Байбал уҥуоҕунан үрдүк, тэтэгэр имнээх, толуу көрүҥнээх. «ХС»
Тоһуттар тохсунньу тымныытын Тэйитэр тэтэгэр имнэрдээх. «Чолбон»

хандалылан

хандалылан (Якутский → Якутский)

хандалылаа диэнтэн атын
туһ. Туйаарыма Куо барахсан икки илиитэ хандалыланан, хараҕын уута икки имин устун муус оҕуруо курдук мөлбөйөн тохто олорор. Суорун Омоллоон

часкыт

часкыт (Якутский → Якутский)

часкый диэнтэн дьаһ
туһ. Оҕону часкытыма, ытатыма. ПЭК СЯЯ
Туйаарыма Куону Тоҕус былас суһуоҕуттан Тобулу харбаан ылан, Чаачыгыраппытынан, Часкыппытынан …… Адьарай уола субурус гынан хаалла. П. Ойуунускай

чугдаа

чугдаа (Якутский → Якутский)

даҕ. Чуор, хатан (хол., тыаһы этэргэ). Громкий, звонкий (напр., о звуке)
Туйаар чуумпу толооннорго Торҕо быйаҥ ситиэ диэн Чугдаа чуораан хоһооннору Чыычаах үөрэ эймэттэ. Баал Хабырыыс

эймэт

эймэт (Якутский → Якутский)

эймээ диэнтэн дьаһ
туһ. Туйаар чуумпу толооннорго Торҕо быйаҥ ситиэ диэн Чугдаа чуораан хоһооннору чыычаах үөрэ эймэттэ. Баал Хабырыыс
Эдэркээн сүрэҕи эймэтэр ыар тыллар нүһэрдик киирэллэр. П. Тобуруокап

дьири-дьир

дьири-дьир (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. т. Күөрэгэй ырыатын үтүктэн саҥарыы. Подражание пению жаворонка
Туналҕан дьулусхан халлааммар, Туйаарар, туйааран тахсаахтаан, Дьиримнии-дьиримнии туойбута... Дьири-дьир... Дьэргэлгэн көттө дуу? П. Ойуунускай
Күөх халлаан анныгар Күөрэгэй күөрэйэн, Дьэргэлгэн күөнүгэр Дьири-дьир дьиэрэйэр. С. Васильев
Көмүстэй куоласпыт - Күөрэгэй чыычаахпыт Күөрэйэ дайыыта, Көрүлүүр ырыата - Дьири-дьир дьири-дьир Дьири-дьири дьирдьир-дьир! А. Абаҕыыныскай

туналҕаннаах

туналҕаннаах (Якутский → Якутский)

фольк., поэт. Олус сырдык, сырдаан көстөр. Очень светлый, ясный, такой гладкий, чистый, что блестит, лучезарный
Тоҕус туналҕаннаах Туналы маҥан күммүт Туйаара ойор буолбут. Өксөкүлээх Өлөксөй
Сотору толоон үрдүнэн Туналҕаннаах ый тахсыаҕа: Күөлгэ күлүгүн көрүнэн, Көмүс дуйун суурайыаҕа. Күннүк Уурастыырап
Туналҕаннаах ньуурдаах көр ньуур
Туналҕаннаах ньуурдаах Туйаарыма Куо барахсан …… үрүҥ күннүү туналыйан, кубалыы устан, киирэн кэлэр. Суорун Омоллоон