прил. вокзал таһынааҕы, вокзал тулатынааҕы, вокзаллааҕы.

прил. тулатааҕы, тулатынааҕы, тулалаан турар; окрестные колхозы тулатааҕы колхозтар.

чачараа диэнтэн дьаһ
туһ. Бааһына тулатынааҕы хойуу мастаах, муохтаах тыаны чачарата кэрдэн, биитэр муоҕун ыраастаан «ититиэххэ» наада. ЗВГ ТХСКТ

аат., түөлбэ. Хайалар быыстарыгар ыраас дэхси сир. ☉ Равнина в гористой местности
Туут хайыһарынан тулатынааҕы түбэлэри, тээннэри кэрийэн тахсара. Далан
Тээн диэн тэҥ, дьааҥыта суох дэхси сир. Багдарыын Сүлбэ

1. прич. от окружать; 2. прил. тулалыыр, тулатынааҕы; окружающая обстановка тулалыыр быһыы-майгы; 3. в знач. сущ. окружающее с. тулалааччы, тулалаан турааччы; всё окружающее радовало его кинини тулалаан турааччы бүтүннүүтэ үөрдэрэ; 4. в знач. сущ. окружающие мн. чугаһынааҕы дьон, чугаһынааҕылар.

хобдоҕур диэнтэн дьаһ
туһ. Уһун курааҥҥа …… тулатынааҕы сирдэр сииктэрин иҥнэри тардан, супту оборон ыланнар улаханнык хобдоҕурдаллар. И. Данилов
Бу иэдээн хотоҕойдоох бииһин хобдоҕурта, кыыл бииһин кыдьыгырта, айыы аймаҕын алдьатта, тапталы татыарытта. «Чолбон»

1. бөҕөргөтүн диэнтэн хай. аата. Санааны бөҕөргөтүнүү
2. Сэриигэ өстөөхтөн көмүскэнэргэ оҥоһуллар анал мэһэйдэр, мэһэй тутуулар уонна оннук оҥоһуллубут сир. ☉ Оборонительное сооружение и место с такими сооружениями, укрепление. Өстөөх бөҕөргөтүнүүтүн ылыы
   □ Афины баайадуола улахан общественнай дьиэлэри уонна куорат модун бөҕөргөтүнүүлэрин тутар кыаҕы биэрбитэ. КФП БАаДИ
   Комсомолецтар куорат тулатынааҕы бэһи кэрдиигэ, тоҥ буорга окуопа хаһыыга уо. д. а. бөҕөргөтүнүүлэри оҥорууга бастакы кэккэҕэ сылдьыбыттара. В. Чиряев

бырдаҥалаа диэнтэн холб. туһ. Тулатынааҕы мастартан үөр чооруостар бырдаҥалаһан тахсаннар, тоҥсуйан догдоҥолоспутунан бардылар. Амма Аччыгыйа
Тыһыынчанан уу таммаҕа биһигини тула өрө чаҕылыйан күндү таас курдук бырдаҥаластылар. И. Данилов
Бандьыыттар таһырдьа бырдаҥалаһан тахсыахтарыгар диэри Өлөксөй син балачча ырааппыта, ойуур хойуу мастаах өттүгэр чугаһаабыта. П. Аввакумов

сыһ. Санныгын нэлэччи, көхсүгүн кэдэччи туттан (тур, олор). ☉ Разведя плечи, слегка выгнув спину (стоять, сидеть)
Хара Баттах наарта бүүрүгэр дэгэччи соҕус туттунан олорунан кэбистэ. С. Тумат
Сидор Саввич култаҕар үрүүмкэни дэгэччи тутан туран сүүһүн уонна уоһун тулатынааҕы сурааһыннара сымнаан кэлбиттэр. П. Аввакумов
«Оттон Владимир Ильич миэхэ Каприга сырыытыгар», - диэн Максим Горькай быдан өрдөөҕүнү ахтан барбыта, дэгэччи тутан туран күөгүлүүрэ. ВС К

туохт. Паар буолан көт; паар буолан сиигирт (хол., салгыны, буору). ☉ Испаряться; испаряясь, делать влажным (напр., воздух, почву)
Бачча курааҥҥа күөллэр уулара аллараанан тэстэн, үөһэнэн паардыйан эстиэҕэ. ВМП УСС
Чиҥ чөмөххө самыыр уонна сиик уута өргө диэри тутуллар, итиэннэ паардыйан ол сиик бөлкөйдөнүү сүһүөҕүн тулатынааҕы салгыны сииктээх оҥорор. ВВР СОТ