Якутские буквы:

Якутский → Якутский

тумулук

даҕ. Саамай сүрүн (хол., санаа). Главный, основной (напр., о мысли)
Манна биһиги ытыктыыр, күөн туттар ытык дьоннорбут кэс тыллара, өркөн өйдөрүн тумулук санаалара …… сүрүн тирэх буолла. КДьА
Чэ, ити тумулук санаам. Ону аһара уһатакэҥэтэ барбакка …… сэһэргииргэ холонон көрөрүм дуу... «Кыым»
1958 сылга Г.Н. Волков «Чувашская народная педагогика» диэн кинигэтин булан, тумулук оҥостубутум. «Кыым»
Тумулук буол — туохха эмэ саамай сүрүн күүс буол. Быть главным, основным в чём-л. «Бу оҕо Дьөгүөр барыаҕыттан биир кэм тумулук буола сылдьар», — диир ийэм өссө эйэнэн олуйса сатыы. Нэртэ
Оччолорго тумулук буолбут «аллараттан кириитикэ» диэн баара. Кириитикэлэммит киһи утары этэрэ сатаммат этэ. «Чолбон». Тумулук туттар кэпс. — 1) тугунан эмэ өҥнөр, өттөйөр. Ставить себе в заслугу что-л., кичиться, чваниться чем-л.
Отучча сыллааҕы хайҕалы — Тумулук тутта сатааһын Туһата суох тутах санааһын! Баал Хабырыыс
Доргууйап, сопхуос орто көрдөрүүлэрин тумулук туттан, ситиһиитин ааҕар, ночооттоохтук үлэлиирин улахаҥҥа уурбат. В. Протодьяконов
Биһиги булчуттарбыт кыайыыларын-хотууларын кэпсииллэригэр, бастатан туран, ыттарын өҥөтүн тумулук туттааччылар. С. Тумат; 2) тумулуктан диэн курдук
Албынньыттар өрүүтүн киһи кыһалҕатын тумулук туттан киирэр албастаахтар. С. Тумат
ср. тюрк. томалак ‘шар, ком, клубок, мячик’


Еще переводы:

арыгылан

арыгылан (Якутский → Якутский)

туохт. Арыгылаах буол; арыгыта ыл. Приобрести спиртное
Нэһилиэк кинээһэ Лэкээрис Лэгэнтэй, Муҥур Уола Борокуоппай биир билээгэ арыгыланан, атах эттэнэн Саҥа Балык тумулугар аттаннылар. Күннүк Уурастыырап

уһаайбалан

уһаайбалан (Якутский → Якутский)

уһаайбалаа диэнтэн бэй., атын
туһ. Ол кэмҥэ Тырынкаайап Моой күөлүн билиитин тумулугар туспа уһаайбаланан олороро. Н. Якутскай
Үс бөлөҕүнэн уһаайбаламмыт былыргы сайылык дьиэлэр наҥнаһан тураллара. С. Васильев

өҕүллэҥнээ

өҕүллэҥнээ (Якутский → Якутский)

туохт. Өҕүллэөҕүллэ көн. Упруго выгибаться, изгибаться, пружинить
Үрэх тумулугар соҕотох буруо тыалга бүк охсуллан араастаан өҕүллэҥнии көһүннэ. Эрилик Эристиин
Дьиэлэрин эркиннэрэ Дьигиһийбэхтээн ылла, Баҕаналара бачыгыраамахтаата. Өһүөлэрэ өҕүллэҥнээтэ Муосталара хотолдьуйда. П. Ядрихинскай
Оронун сиһэ ыарырҕаппыттыы өҕүллэҥнээн, кыычыгыраан ылла. М. Доҕордуурап

өһө

өһө (Якутский → Якутский)

аат. Сымнаҕас буордаах сииктээх хотоол (ойуурга). Низина с мягкой влажной почвой (в лесу)
Өһөлөөх харыйа тэҥкэ баар. Софр. Данилов
Боруллуолаах диэн улахан өһө сис тумулугар Дэндэлиисэп Сэргэтэ диэн ааттаах киэҥ баҕайы былыргы өтөх баар. Багдарыын Сүлбэ

туруктаа

туруктаа (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. туохт. «Турук-турук» диэн эрэр курдук саҥар эбэтэр оннук иһиллэр тыаһы таһаар. Издавать курлыкающий звук, курлыкать
Уонна туруйалар туруктууллар Дойдум халлааныгар. С. Данилов
Тумулугар тиийбэтэх туруйалар Туруктуу чускуутаһарга дылылар. И. Эртюков
Туруйалар туруктаамаҥ, Дьоннору туруортаамаҥ. «ХС»

чалах

чалах (Якутский → Якутский)

көр чалахай
Сайдалыкы …… Хоҥорой дуорсун тумулугар Сараһын чалаҕынан Сабыллан турар [Соноҕоһу таһаарда]. П. Ойуунускай
Чалах былыт түөлбэ. — чараастык хаттыгастаммыт былыт. Слоистые облака
Чалах былыт курдук Чаппараахтаан налыттым. П. Ойуунускай

чускуутас

чускуутас (Якутский → Якутский)

чускуутаа диэнтэн холб. туһ. Тумулугар тиийбэтэх туруйалар Турууктуу чускуутаһарга дылылар, Кытыытын булбатах кыталыктар Кырыйа көтө кыланаллар. И. Эртюков
Үрдүбүнэн чускуутаһан Аар сэлэ туруйалар Алҕаан-силээн аастылар. Д. Дыдаев
Истиэпкэ дьабарааскылар …… иһиирэн чускуутаспыттара. М. Горькай (тылб.)

аралы

аралы (Якутский → Якутский)

көр арылы
Аҕыс иилээхсаҕалаах Аан ийэ дойду Айылгылаах аралы далбарыгар, Кэскиллээх киэҥ киэлитигэр Айыллан үөскээбит. Саха нар. ыр. II. Сөрүүн тыал үүрдэ Босхо былыты Арҕаа мырааҥҥа, Араас өҥнөнөн Кылбаара кыыста Аралы кустук Сайаҕас халлааҥҥа. С. Данилов
Аралы халлаан тардыытынан, Айар иэйии тыына, Кыталык кыыл буолан, Тойон Мүрү тумулугар Түүн үөһэ бадахтаах, Түһэн тиийэн кэлбитэ. Күннүк Уурастыырап

баанньык

баанньык (Якутский → Якутский)

аат. Суунарга уонна паарданарга анаан оҥоһуллубут тутуу. Баня
Аҕыйах сыллааҕыта Лоҥкууда үрэх тумулугар оскуола дьиэлээх, талбыт табаардаах лааппылаах, сылаас паардаах суунар баанньыктаах бөһүөлэк тутуохпут диэн ким эмэ санаабыккыт дуо? М. Доҕордуурап
Оҕонньор, эмиэ кэтэмэҕэйдээн баран, баанньыкка суунар, ыраас таҥаһы таҥнар. Н. Якутскай
Типовой хотон, маҥхааһай тутуллубутун таһынан, балыыһа, баанньык, бэкээринэ, маҕаһыын дьиэлэрэ тутуллуталаабыттара. Г. Колесов
русск. диал., устар. байник (от байна ‘баня’)

бүүрүктүү

бүүрүктүү (Якутский → Якутский)

сыһ. Бүүрүк курдук. Подобно обшивке, кайме, канту, ободку
Үрэх тэҥкэ тиит тумулларын анныларынан тэтиҥ, хахыйах, сыҥ ойуур, кыһыл талах, долохуна уга наардаһан бүүрүктүү турунан кэбиһэллэр эбит. Амма Аччыгыйа
Бүлүү эбэ хотун Бүөр тумулугар Бүтэй төбөлөөх Бөлөх хатыҥы Бүүрүктүү анньан, Чэлгийэр чэчири Дьэргэтэн кэллибит. С. Васильев