кумалан диэнтэн атаах. Көстүүмүм кумаланаахтаан хаалаахтаабыта
— Күүскэ далайан үстэ-түөртэ охсуу кэнниттэн туоһапка муҥнаах кумаланаахтаата, хол-буут арахсан уҥа-хаҥас кыырайда. «ХС»

хара диэнтэн атаах.- аччат. Туоһапка чускуйа түһээтин кытта, били харачаан кыыл Хаптас гынан хаалла. Л. Попов
Харачаан моонньоҕон хараарыан иннигэр Хаптаҕас тиэтэйэр, уруттаан тэтэрэр. А. Николаев

эс I диэнтэн атын. туһ. Бу туулар эһиллибиттэр
□ Кэлэктиибинэй хаһаайыстыба сайыннаҕына, кырдьык, кулаак суох буолуохтаах, эһиллиэхтээх. Далан
Илиим уот аһый гынарын кытта, туоһапкам туора эһиллэн хаалла. «ХС»

хантаарыҥнаа диэнтэн холб. туһ. Дьахталлар бары таҥара дьиэтин үрдүн диэки хантаарыҥнастылар. Эрилик Эристиин
Били Туола тойооску курдук туоһапкаҕытын умнан, халтай төннөн хантаарыҥнаһа сылдьаайаххытый? В. Миронов
Аттар хантаарыҥнаһа түһээт, хаҥас диэки эргилиннилэр. Болот Боотур

биирдэм тыас туохт. Мутук тосторун курдук эмискэ хатан тыаһы таһаар, оннук тыаһаа. ☉ Произвести резкий звук, подобный треску сучьев
Халыҥ сискэ мутук тоһута тоҥон, киһи соһуйан этин тартарыах, час гына түһэрэ. П. Ойуунускай
Туоһапка тыаһа час гынна. «ХС»

I
кээҕинээ диэнтэн холб. туһ. Тропическай ойуурга чыычаахтар куоластара дуораһыйар да, быһыттаҕастык кээҕинэһэллэр. АВ СҮү
II
даҕ. Ыгыстыгас кэһиэхтээх (куолас туһунан). ☉ Напряженный и болезненно-хриплый (о голосе)
Чэ, туоһапка даҕаны буоллун, аҕалаар, диир кээҕинэс куолас. Н. Габышев
Кини [муусукаһыт] салҕалас, бүтэҥи куолаһа, инструменын биир тэҥ кээҕинэс тыаһын кытта холбоһон, дьон уопсай ньамалаһыытыттан туспа чорбойон иһиллэрэ. А. Куприн (тылб.)

сыһ. Киэҥник тэниччи тэлгэтэн, тарҕатан. ☉ Россыпью (напр., кинуть что-л.)
Тимир оһох суоһугар бириһиэн лоскуйун тэниччи тардан, онно туоһапка буулдьатын тарҕаччы кутта. В. Миронов
Туорпаны [бааһынаҕа] чараас гына тарҕаччы ыһаллар. ХКА
[Буруонан ыһаарарга] балыгы көҥдөй буочукаҕа тарҕаччы турар гына оҥороҕун. Буруо онно киирэн чабааҕыҥ амтана тупсар. «Кыым»

дьүһ. туохт. Эһиллэ-эһиллэ кулахачыйан түс. ☉ Падать кубарем, кувыркаясь
Халты тэбинэн түөрэхтэнэ түһэллэр уонна эмиэ ойон туран ибигирээбитинэн бараллар. А. Софронов
Ити икки ардыгар туоһапка «пас» гына түстэ да, ыалыкы эрэйдээх түөрэхтэнэ түстэ. С. Федотов
Аҥаабыллаан баран ыппытыгар тииҥэ табыллан түөрэхтэнэн түһэн иһэн, арбайбыт лабааҕа иҥнэн хаалла. «ХС»

сыһ. Түргэнник, чэпчэкитик (хаамп). ☉ Быстро и легко (ходить)
[Саша] кыараҕас хардыыларынан түргэнник тыбыгыраччы хааман, …… дьиэтигэр тиийэ охсон, аанын сабан абыраллаах сылааска киирэрин туһунан эрэ саныыра. ЛБС
Алексей, икки уостаах туоһапкатын, ботуоҥкатын сүгээт, хайа куоллаҕаһын устун тыбыгыраччы хааман үөһэ тахса турда. «ХС»

үөрүү диэнтэн атаах.- аччат. Көхсүбэр — манааҕам, туоһапкам, Сүрэхпэр — сүппэт биир үөрүүкэм
Көтөн ис түргэнник, табаккам, Күүтэр дии күндү кыыс — Өрүүчэм! В. Миронов
Кыыспыт уол оҕо курдук быраҕара да дьикти, табарынан да маастар. Таптаҕын аайы үөрүүкэтэ сүр. Э. Соколов
Үөрүүкэм бэрдиттэн, үөрэммин, Үгүһү даҕаны үөттүм мин. «ХС»