туохт. Түүрэ тутун, түрдэһиннэр (хол., хаастаргын). ☉ Хмурить (напр., брови)
Биир истиҥ кэпсэтииттэн Туох да аны уларыйбат. Хара хааскын түрдэтэн Мунчаарыма кураанахха. Н. Харлампьева
Харачаан кыымнары тамнааттыы Хаастаргын түрдэппэт буолууй дуу, Күлүктээх санаакаҥ халлаанын Күлүктэн харыстыыр буолууй дуу. И. Алексеев

дьүһ. туохт. Уһун, синньигэс атаххын икки аҥыы киэҥник үктээн, өрө көтөҕүллэн хаалбыт курдук буолан көһүн. ☉ Быть, казаться приподнятым на широко расставленных длинных тонких ногах
Топпот кинээс атыыра дыабайан үрдүгэ, улахана да сүр. Суорун Омоллоон
Бааска хайы-үйэҕэ кэлэн дулҕа үрдүгэр тахсан дыабайан турара. Далан
Булгунньах үрдүгэр сүүһүгэр үрүҥ туоһахталаах хап-хара Харачаан дыабайан турара ыраахтан көстөрө. В. Гаврильева. Тэҥн. дыйбай

дьүһ. туохт. Кэтирээн, мардьайан, олус эмис буолан көһүн (сирэй туһунан). ☉ Бросаться в глаза своим широким, обрюзглым, одутловатым лицом
«Бастаах» дьоннор ыҥырсан, Т ү мсэн туран түмүктээн, Түөрт муҥ ханы түһэрэргэ …… Торгуйдаһа турдахта рына, Хаһаҥыллай уола Харачаан, …… Мардьаллан туран кэпсээтэ. Болот Боо тур. Хапытаан тор курдук туора бытыктаах мардьаллыбыт эдэр саха ки һитэ, хотоҥнуур мас тыраабынан кэр гэнин өйөөн түһэрбитэ. Н. Лугинов

даҕ., кэпс.
1. Омук сиригэр оҥоһуллубут, онтон аҕалыллыбыт. ☉ Заморский
Сомуорускай арыгыта кутан кулу, хаһата, сыалаах эттэ тардан кэбис! Л. Попов
Инньэ гынан «сомуорускай дьикти» бастаан айахпынан быһа сыспат дуо? АДГ СКУо
2. көсп. Муоһа суох, муоһа үүммэт (боруода ынах сүөһү). ☉ Комолый
Сомуорускай оҕус сүүһүн курдук мүччүркэй таастар Өлүөнэ эбэ биэрэгин тулалаан сыталлара. «Кыым»
Харачаан сомуорускай борооскуну айааһаабыт киһи хайдах эрэ буолла диэн саныы сыппыта. ПК Х

аат.
1. Хайа испиэскэлээх сөҥүү боруодата. ☉ Известняк (осадочная горная порода)
Куорат тулатынааҕы улуустар тутуу маһын, испиэскэни таспыттар. П. Филиппов
Итинник этэрээттэр уонна ыстаансыйалар, холкуостары уонна сопхуостары кытта дуогабардаһан, холобур, испиэскэни, туорпаны хостооһуну уонна сиргэ ыһыыны, мелиоративнай, сири хаһар үлэлэри ыытыах этилэр. «ХС»
2. Хайа тааһын (боруодатын) уматтахха (ууга суурайдахха) үөскүүр үрүҥ дьүһүннээх бэссэстибэ, оппуоха. ☉ Известь
Испиэскэни тоҕо түһэрэн кэбиһэн, биир оҕонньортон улаханнык мөҕүлүннэ. А. Федоров. Испиэскэ бырдаҥалаабыт хара таҥастаах штукатурщиктар, бу быыкаа харачаан мааны кыыһы …… сэнээбиттии көрөн хаалаллар. Л. Попов
Почваҕа кумахтан, быылтан, ньамахтан ураты элбэх кунус [перегной] уонна испиэскэ баар буоллаҕына, структуралаах буолар. ФНС ОС. Тэҥн. оппуоха
◊ Испиэскэ тааһа - испиэскэлээх хайа боруодата. ☉ Известковый шпат
Испиэскэ тааһын дьапталҕата халыҥ буоллаҕына, уу киниэхэ улахан хаспахтары да хаһан кэбиһиэн сөп. СПН СЧГ

туохт.
1. Сүрдээх эйэҕэстик сыһыаннаһан кимиэхэ эмэ туох эмэ күндүнү, сэдэхтик көстөрү биэр; аһатсиэт. ☉ Угощать, потчевать; щедро одаривать кого-л. чем-л. дорогим, приятным, редкостным
Тойон Киһи эмис мүһэнэн, икки арсыын бэйбириэт таҥаһынан күндүлээбитэ. И. Гоголев
Ону таһынан өссө кини Ларьяныны бырааһынньык ахсын аккырыыкканан эҕэрдэлиир, дьөрбө сибэккинэн күндүлүүр. Р. Баҕатаайыскай
Дьиэлээх эмээхсин тиэтэйэ-саарайа ас астыыр, туох баарынан ыалдьыты күндүлүүр. И. Данилов
[Харачаан Уйбааны] үс муунта истээх бүтэй атахтаах чорооҥҥо көөнньүбүт кымыһы куттаран таһааран күндүлээтэ. П. Филиппов
2. Кими эмэ үөрэ-көтө ыалдьыттат, маанылаа. ☉ С радушием принимать гостя, оказывать гостеприимство
Кинилэр үрүҥнэр тойотторун күндүлүүртэн, кинилэри бүөбэйдииртэн орпокко сылдьаллара. Н. Якутскай
Ыалдьыт тоҕо сылдьыбатый, Ыал баар диэн таарыйбатый? Кинилэри күндүлүөм этэ, Ийэм курдук кэпсэтиэм этэ. Т. Сметанин

туохт., кэпс.
1. Тугу эмэ түһэрсэн атыылаһа, эргитэ сатаа. ☉ Торговаться о цене при покупке, сделке
Өссө торгуйдаһыахха баара… Хайаан да биэс мөһөөгү ыһыктыа этэ. Н. Якутскай
Киһини барытын кытта торгуйдаһа турдаҕына, хас киһиэхэ атыылыай. Софр. Данилов
Көр, кыһытыан иһин, биир да киһи: «Тоҕо, ыараханай?» — эҥин диэн, торгуйдаһа да түспэттэрэ. И. Сысолятин
Кинилэр ол сылдьан си буолуохтааҕар атыылыы турар дьону кыйахаан, мэнээк торгуйдаспыта буолаллара. «ХС»
2. Туохха эмэ утарсан, тугу эрэ ситиһэ, ыла сатаан, мөккүс-быһаарсыс. ☉ Спорить, не соглашаясь с чем-л., стремясь добиться чего-л., получить что-л. Түөрт муҥханы түһэрэргэ, …… Торгуйдаһа, тардыһа турдахпытына, Хаҥаһыллай уола Харачаан, Мардьаллан туран кэпсээтэ. Болот Боотур
Барсымаары торгуйдаһан көрүөхпүн, бэйэни дьоһуннаахтык туттар санаа кыайда. Далан
Үһүс сүүрүүгэ торгуйдаһан, кыайан уксубакка, көрөөччү эрэ буоллулар. Н. Босиков

аат. Аһыйбыт суорат мунньуллубута, ол тоҥмута. ☉ Перебродивший кисломолочный продукт суорат, запасаемый на зиму в мороженом виде, мёрзлый суорат
Ийэбит суорат оҥорон кыһыҥҥыга хаһаанар: «Тар диэн дьыл аһа», — диир ийэбит. И. Федосеев
Мааһа таһырдьа тахсан ыаҕастаах тары киллэрэн, ууга ытыйан ымдаанныыр. Күндэ
Билигин Саха сиригэр тар аһылык быһыытынан туһаныллыыта сүтэн эрэр. ТИИ ЭОСА
♦ Тары сиэбит ыт курдук — тохтообокко, олус күүскэ (титирээ, хол., тоҥон). ☉ Дрожать от холода, промёрзнуть до костей (букв. как собака, проглотившая мёрзлый суорат)
Арай тары сиэбит ыт курдук дэлби титирээн бабыгырыы сыттым. А. Софронов
Ньырбачаан тары сиэбит ыт курдук титирээбитэ. Далан
◊ Тар (дар) акаары — далай акаары диэн курдук (көр акаары)
Сөрү сөҕөн, бэркиһээн, кэлин улам дьиктиргээн, тар акаары дии санаан тахса турда Харачаан. Г. Данилов. «Тар акаары, киһиргэс, дьахтарымсах…» — Мин оргууй аҕай тыыбын эрдэн иһэн Кешабын була сатыы-сатыы үөҕэ испитим. «ХС». Тар үөрэ — тарга бэс сутукатын эбэтэр аһылык буолар оту былаан буһарбыт бутугас. ☉ Похлёбка из сосновой заболони или из съедобных трав, приготовленная на перебродившем суорате (таре)
Бэс үөрэнэн биһирээн аһаталларын билэбин, тар үөрэнэн бэркэ хадаҕалыыр этилэр, кырдьык да үчүгэй астар этилэр. Тоҥ Суорун. [Дьэбдьиэ:] Мин тар үөрэ ото хаһаамматаҕым буоллар быстыбыппыт өр да буолууһу эбитэ ини… Суорун Омоллоон. Тар хааһы — тарга оҥоһуллубут бурдук хааһы. ☉ Мучная каша, приготовленная на перебродившем суорате (таре)
Дьиэҕэ тар хааһыларын сии-сии, онтуларыгар буккулла-буккулла, оҕолор ытаһаллар-соҥоһоллор. Күндэ
Ити киэһэ [Ааныска] тар хааһытын сиэн, утуйаары көмүлүөккэ атаҕын ититэ олордоҕуна, Сэмэн мааһахыс гына түстэ. Р. Кулаковскай
ср. др.-тюрк. тар ‘пахта, простокваша’

1. 1. даҕ. Ситэ сайдыбатах өйдөөх, маалгын. ☉ Глупый, бестолковый, придурковатый
      Өндөрөөс оҕонньор — оо, акаары оҕонньор буолаахтыа дуо! — хайаан даҕаны ааныхайаҕаһы булан, суолу-ыллыгы көрөн сылдьар буоллаҕа дии. П. Ойуунускай
      Атаҕын эрэ тумсун батыһар Адьас акаары киһи Арыгыһыт буолуон, Иннин-кэннин билбэт Иирээки эрэ киһи Иһээччи буолуон сөп. А. Софронов
      «Оок-сиэ, дьэ акаары да киһибин, ити хайдах өйдөөн ыйыппакка хаалбыт бэйэбиний!» — диэн Кеша улаханнык кэмсиннэ. Н. Заболоцкай
2. Оттомо суох, туолката суох (хол., кэпсэтии, быһыы, саҥа, ардыгар — көтөр-сүүрэр эҥин). ☉ Бестолковый, глупый, безалаберный; непродуманный, необдуманный (напр., о разговоре, поведении, поступке, выражении глаз, иногда — о птицах, животных)
   Акаары саҥа хаһан да көрдөөх буолбат. Амма Аччыгыйа
   Түүн былыр хаһан да көстүбэтэх акаары түүл киирэр, күнүс эрэйтэн эрэй батыһан өтүү курдук субуллар. М. Шолохов (тылб.)
   Мииппээн эргиллэн туох да быһаарыыта суох акаары харахтарынан уолу «супту көрөн» турда. Амма Аччыгыйа
3. аат суолт.
4. Ситэ сайдыбатах өйдөөх, маалгын киһи. ☉ Глупец, дурак
   [Уйбаанчык:] Ийээ, кыыһыҥ улааттаҕын ахсын акаарыта бэргээн иһэр. П. Ойуунускай
   [Байбал:] Мэниги, акаарыны, буойуоххун, үөрэтиэххин билиминэ, тэптэрэ олороҕун. А. Софронов
   «Сэбиэскэй былаас акаарылары, эһигини, аһынан амньыыстыйа биэрбитэ!»— Микиитэ Сахаарга ыган тиийдэ. Амма Аччыгыйа
5. саҥа алл., үөхс. Сэнээн, атаҕастаан, үөҕэн этии; тугу эмэни толкуйа суох оҥорон баран, кыһыйан-абаран үөхсүү. ☉ Бранное междометное слово; дурак, глупец; недотепа. Оо, акаары! Хайдах итини өйдөөбөтөхпүнүй?
   □ Уолуҥ, үөрэхтээҕимсийэн, ыраахтааҕытын, таҥаратын умнуо
   Акаары, ону билэҕин дуо? Эрилик Эристиин
   Акаары! Иирбиккин дуу?.. Бэҕэһээ киэһэ суолтан булбут орбууспут хаҕын маарыын тураат сиэбиппит буолбат дуо? Эрилик Эристиин
   Акаарылар, эһиги тугу билэҕит? Киһи аймах өстөөх кылаастарынан арахсан олорорун эһиги билбэккит дуо? Амма Аччыгыйа
   ♦ Аар акаары — иннин-кэннин билбэт акаары. ☉ Набитый (отпетый) дурак
   Шарлотта: «Сокуоннай сааспын туола илик оҕо, эбэтэр иннибин-кэннибин көрүммэт аар акаары буолбатахпын», — диэн кыккыраччы батан кэбиспитэ. Болот Боотур. Акаары көнө — олус кэнэн, барыны итэҕэйэр. ☉ Крайне наивный, наивный до глупости
   Көнө киһи барыта, бэл, ити «акаары көнө» үчүгэй дьон кэккэтигэр киирсэр. «Кыым». Далай акаары — муҥура суох, «түгэҕэ биллибэт» акаары. ☉ Круглый дурак, болван
   Хайа далай акаары, хайа кыйам мэмээл аны биэс уон сыл иһигэр аахпат, суруйбат буолуоҕай? П. Ойуунускай
   Ханнык далай акаарыны булан итэҕэтээри, сымыйанан кэпсии олорорун туһунан [оҕонньор] ыйытан ыкта. Амма Аччыгыйа
   Киһиргээмэ! Туох далай акаарыта сылдьаҕыный? Н. Якутскай. Мас акаары — тугу да толкуйдуур кыаҕа суох, киһи этэрин хоту сүөһү курдук сылдьар акаары. ☉ Недоумок, идиот
   Өөдөй диэн үс мас бүтэйи сатаан тахсыбакка иҥнэн хаалар, дьон тэптэрдэҕинэ, атыыр оҕуһу кытары харсар, биир мас акаары киһи баара үһү. Күннүк Уурастыырап
   Бу кэмҥэ [Аҕа дойду сэриитин кэмигэр] «биһиги аҕыйах ахсааннаах норуот тугу гыныахпытый», — диэччи мас акаары эбэтэр өстөөх тэрийэн ыыппыт түөкүнэ. Амма Аччыгыйа
   Мин сордоох, аҕам оҕонньор күүһүнэн баттаан-үктээн, мас чокуйар акаары киһиэхэ ойох биэрэн, ол-бу киһи сирэйин-хараҕын кэтиирим, көрдөһөрүм кэллэҕэ. Н. Неустроев. Тар (дар) акаары көр далай акаары. Сөрү-сөҕөн, бэркиһээн, Кэлин улам дьиктиргээн, Тар акаары дии санаан Тахса турда Харачаан. Г. Данилов. Туос акаары — хоҥ мэйии; көстөн турар акаарыны саҥарар киһи. ☉ Пустоголовый; человек, несущий явную глупость, чушь
   — О, туос акаары муҥнаах! Ити эн кырдьык этэҕин дуо? — Самнара олоро биэрэр. П. Ламутскай (тылб.)
   Мородулар эбии сытайан биэрдилэр: Орут-орут орой мэник, туос акаары диэн кини. Н. Заболоцкай

I
аат. Дьиэ-уот ис көстүүтэ, тэрилэ. ☉ Общий внутренний вид жилища, его убранство
Дьиэлэр хоруобуйалара ситэн, ис барааннара оҥоһулларын кытта Иван уус, Лука бэйэлэрин дьиэлэригэр көһөн киирдилэр. М. Доҕордуурап
Дьиэ ис бараана үчүгэй тээбириннээх. И. Бочкарев. Музей салалтата бу дьиэни «Олоҥхо балаҕана» диэн ааттаабыт. Билигин дьиэ ис бараанын оҥороору бэлэмнэнэ сылдьаллар. «ХС»
Дыбарыас ис бараана эмиэ ымпыгар-чымпыгар тиийэ толкуйданан таҥыллыбыт. «Кыым»
♦ Алаһа бараан дьиэ көр дьиэ
Айыллан үөскээбит Аан ийэ дайдым, Аламай маҥан күнүм, Алаһа бараан дьиэм Быдан дьылларга Быралыйа бырастыыларыҥ! П. Ойуунускай
Кинилэргэ [уоллаах кыыска] соргуну баҕаран, Алаһа бараан дьиэлэригэр, бу, Сүүс киһи сүбэлиир алгыһынан Сүрэхтэригэр уоту отуннубут. Р. Баҕатаайыскай
Ийэ бараан дойду көр дойду. Эдэр ыччаттарым, Эрэллээх дьоннорум Ийэ бараан дойдуларыгар Эргийээхтээн кэлбиттэрин Эҕэрдэлээх тылбынан Эрчийдэҕим буоллун! Саха нар. ыр. III. Көй бараан уйа фольк. – көрүлээннарылаан, көччүйэн улааппыт дьиэ-уот, сир-дойду. ☉ Родимый дом, родимое гнездо, где прошли детство и юность
[Үрүҥ Уолан:] Сирим симэҕэ Сириэдийэн тахсыбыт. Көрдөөх-нардаах Көй бараан уйабытын Үөһээ дойдуттан Үргүөр үргүйбэтин, Аллараа дойдуттан Аргыар аргыйбатын. П. Ойуунускай. Байдам тутуу, Барылы кэскил, Баай Барыылаах, тойон эһэм! Көй бараан уйабытын Көрөн таҕыс, Аал уоппутун, Алаһа дьиэбитин анааран аас. Саха фольк. Кэрис бараан дьүһүннээх, кэлтэгэй ыйдаах фольк. – олоҥхоҕо Аллараа дойдуну хоһуйар уустук кубулуйбат эпиитэт. ☉ Постоянный эпитет, который используют при описании Нижнего мира в олонхо
Кэлэҕэй киһи кэлэҕэйдээн Кэлтэрэҥнии турарын курдук, Кэлтэгэй кэрис бараан ыйдаах [Аллараа дойду]. П. Ойуунускай
Кэрис бараан дьүһүннээх Кэлтэгэй ыйдара-күннэрэ Түҥнэри эргийэннэр, Түүннэри-күннэри Ытыс таһыйар Ыас хараҥа буолла. Ньургун Боотур. Ньүдьү бараан дьүһүн фольк. – кытаанах, суостаах, кырыктаах көрүҥ (олоҥхо бухатыырын туһунан). ☉ Жесткий, суровый, внушительный вид (о богатыре в олонхо)
[Ньургун Боотур] Найҕа былыт курдук Наахара хааннанна, Ньүдьү бараан дьүһүннэннэ, Сирэйиттэн-хараҕыттан Сиэрэ уота Сирдьигинэччи тоҕунна. П. Ойуунускай. Ооҕуй бараан ордуу фольк. – бухатыыр олорор дьиэтин-уотун хоһуйуу. ☉ Описание жилища богатыря
[Саха Саарын Тойону] Кырымах хаар түспэтэх, Кыһын диэн кэлбэтэх, Самаан сайын саргылаабыт Сандал маҥан дойдуга Ооҕуй бараан ордуулаан Олохтообуттара эбитэ үһү. П. Ойуунускай
Орто туруу бараан дойду көр дойду. Чыпчылыйыах бэтэрээ өттүгэр Орто туруу бараан дойдум Ураанай кус туоһахтатын курдук Туналыйа көстөн кэллэ. Саха фольк. Үктээтэр өҕүллүбэт, Баттаатар маталдьыйбат Орто туруу бараан дойду Тупсан, торолуйан үөскээбитэ эбитэ үһү. С. Васильев
Дьэ, сэгэрдээр! Орто туруу бараан дойду Дьоллоох уйгу быйаҥ олоҕуттан Туораан хаалар Хомолтото бэрт буолаарай. Өксөкүлээх Өлөксөй. Суо бараан дойду – улахан, дьоһуннаах, аатырбытсураҕырбыт дойду. ☉ Большая, знаменитая, широко известная страна
Суостаах суодаллаах Һуун омук сэриилэрэ Суо бараан дойдулары титирэтэр. С. Данилов. Суо бараан сорук – улахан суолталаах, дьоһуннаах илдьит. ☉ Важное поручение, имеющее большое значение
Кимтэн кииннээх Халлаан даллан өксөкүтэ Таҥнары сабардаатыҥ диэтэргит, Уулаах былыт уугуйдаах Уйуллаан Куо тус бэйэбинэн Суо бараан соруктанан кэллим. П. Ядрихинскай. Туруу бараан дойду фольк. – уйгулаах олохтоох Орто дойдуну ойуулааһын. ☉ Живописание богатого, изобильного Среднего мира
Тоҕус иилээх-саҕалаах Туруу бараан дойдум Долгун туонатыгар Олорсо сылдьаммын, олоҥхолоон да көрүүм. Саха нар. ыр. III
Туруу бараан дойдубун, Торҕо томороон халлааммын Тунаарар иитин одуулаан Тус илин хайыһан Туһаайа көрөн турбутум. С. Зверев
Туруу бараан дойдум Туналыйар туоһахтатыгар Бухатыыр үөскүөх, Буойун олохсуйуох Улуу толооно Олоҕурбута эбитэ үһү. С. Васильев
Кини [Чиэнэ] иннигэр киҥкиниир киэҥ халлааннаах, онон-манан уһулута ойон тахсыбыт улуу хайалардаах, көстөр-көстүбэт күөх саҕахтаах туруу бараан дойду чураадыйа луҥкуран сытта. И. Данилов. Түлэй (түлүк, түмэн) бараан түүн – дьон кытаанахтык утуйар түүн үөһүнээҕи кэми ойуулааһын. ☉ Описание глубокой ночи, когда люди спят крепким сном
Төгүрүк мөҥүөн сирбит Түлэй бараан түүнүн Төлө анньан, Чаҕыл күндээр күн Кылбайан таҕыста. Р. Баҕатаайыскай
Түмэн бараан түүҥҥэ Түҥ-таҥ түһэн, Түлэс-балас бардахпына, Түҥнэстигэс түүллэри Түһэтэлиир буоллаҕым үһү. А. Софронов
Түптэ сааллан саа тыаһа Ыраах эҥсэн түспүтэ, Түлүк бараан түүн үөһэ Кыргыс уота күлбүтэ. В. Чиряев
◊ Хара бараан – 1) харатыҥы, харатыҥы кыыһаан (сирэй). ☉ Смуглый
Кини хара бараан буолан баран ис киирбэх сирэйигэр мэлдьи муҥура суох дьол сылаас кыыма сыдьаайара. Н. Лугинов
Ийэтэ уолчаанын хара бараан дьүһүннээҕин иһин таптаан Харачаан диэн ааттыыр. «ХС»
Хара бараан кыыс ахтар хараҕа мичилийэ, Күн-түүн ыраатар Күндү сэгэттэйин. С. Данилов; 2) көсп., поэт. улам хараҥаран иһэр; хараҥа. ☉ Описание постепенно наступающей темноты
Бэс ыйын Бэртээхэй кэмигэр Хара бараан түүнүм Халбарыйа устуута, Аан ийэ дойдум Айманан уһугунна. Нор. ырыаһ. Килбиэн көмүс күммүт Кэрии тыаҕа түстэ
Хара бараан түүммүт Хойдон ыараан истэ. М. Тимофеев
II
1. аат. Хойуу будьурхай түүлээх, токур муостаах кэбинэр кыра дьиэ сүөһүтэ. ☉ Баран
Бу киэҥ истиэп тухары Муссерен сүүһүнэн ааҕыллар барааннара үөр-үөрүнэн төттөрү-таары кырылаан көстөллөрө. Эрилик Эристиин
Бөрө барааннарга эрэ тойон ини. Амма Аччыгыйа
Дьоҥҥо тарҕатарга анаан сибиинньэ, хоруолук, бараан тупсаҕай боруодаларын үөскэтэллэр. И. Данилов
2. даҕ. суолт. Бараан тириититтэн (түүтүттэн) оҥоһуллубут. ☉ Бараний, овчинный
Күөх былааччыйалаах, кылгас бараан сонноох, сэлтэкэччийбит кыра кыыс миэхэ сулбу хааман кэллэ. Амма Аччыгыйа
Бурхалей ылан эргэ бараан бэргэһэни кэтэн көрбүтэ, кини бааччахтаах төбөтүгэр сөп түбэстэ. Эрилик Эристиин
Арай биирдэ Миимээн оҕонньор үүтээнигэр аан туманы кытта бараан тулууптаах күтүр улахан киһи бэрис гына түспүт. И. Данилов