тупиться, притупляться, затупляться; быһах биитэ соҕообут остриё ножа притупилось.

тупиться, притупляться (обычно об острых концах предметов); атырдьах төбөтө мултуйа элэйбит концы деревянных вил сильно затупились.

1) тупиться (о нек-рых орудиях труда); хотуурум биитэ модьоҕурбут лезвие литовки притупилось; ср. мултуй; 2) замерзать, затягиваться льдом (о запущенной проруби).

страд. от сыппат= 1) тупиться, притупляться, быть притуплённым (об острие); 2) перен. разг. ослабляться, притупляться, быть ослабленным, притуплённым (напр. о бдительности).

туохт.
1. Ньыҕалын, ньыҕаллан сыппаа (туох эмэ уһуга, биитэ). ☉ Тупиться, притупляться (об остром конце чего-л.). Тоһоҕо уһуга сынтарыйбыт
□ Кырыылаах кырыылаахха сынтарыйда, Уһуктаах уһуктаахха уйадыйда, Биилээх биилээххэ бэтиннэ, Чохооччу чохооччуга чуҥкунаата. П. Ядрихинскай
Сэлии муоһун ууга сытыаран баран оҥордоххо ханнык баҕарар сэпсэбиргэл хотор, биитэ сыппаабат, сынтарыйбат. ПСН УТС
2. көсп. Туох эмэ кыаллыбатаҕыттан, ыараханыттан ылыммыт санааҕын ыһыгын, чаҕый. ☉ Отступать перед трудностями, сникать, падать духом
Урукку өттүгэр олох ыараханыгар түбэһэн өссө сынтарыйан көрө илик, хорсун киһини …… санаа түһүүтэ сүһүөхтэрин ылҕаан киирэн барда. В. Яковлев
[Бандьыыттар] соторутааҕыта Чапчылҕан дэриэбинэтин атаакалаан, уон сэттэ киһилээх гарнизону кыайан ылбакка, муннулара сынтарыйда. П. Филиппов
Фёдор Фёдорович Серпилин ыар олоҕу олорбут уонна ол ыар олохтон сынтарыйбатах дьонтон биирдэстэрэ этэ. К. Симонов (тылб.)
ср. монг. шантрах ‘ломаться, разрушаться; расстраиваться; теряться, робеть; разочаровываться’

туохт.
1. Үчүгэйдик быспат, хотуппат буол (туттар сэп-сэбиргэл мүлүрүйбүт биитин, өргөһүн этэргэ). ☉ Становиться тупым, тупиться (об острие, о лезвии какого-л. инструмента или оружия)
[Сүөдэр] бастаан утаа хотуура сыппаатаҕына, …… ийэтэ сытыылаан биэрэрэ. П. Аввакумов
2. көсп. Мөлтөө, сымсаа (туох эмэ дьоҥҥо тириэрдэр, дьайар күүһүн туһунан). ☉ Терять остроту, яркую выразительность (напр., о каком-л. мастерстве)
Киһи тылын ылыннарыан олус баҕардаҕына, ардыгар, кыһайбыт курдук, тыла-өһө мөлтөөн, сыппаан хаалааччы. Софр. Данилов
Итинтэн биирэ эмэ табыллыбат түбэлтэтигэр театрализованнай оонньуу, сценическэй көстүү дьоҥҥо тиийиитэ өһүллэн, сыппаан хаалар. К. Уткин
Василий Ойуурускай бөрүөтэ билигин да сыппыы илик. «Кыым»
3. көсп. Мөлтөө, ахсаа (ким эмэ көрөр-истэр, хаамар-сиимэр, өйдүүр дьоҕура). ☉ Слабеть, терять силы, сдавать
«Өй-санаа улам сыппаан иһэр», — диэбитэ эмээхсин. Д. Таас
Ол иһин кини дьэ мөлтөөбүт, Омуна-төлөнө намтаабыт, Сырайдыын-харахтыын сыппаабыт. Күннүк Уурастыырап
4. көсп. Тугу эмэ ситиһиэххин, муҥутахсыйан, бытааран, мөлтөөн биэр. ☉ Проявлять нерешительность, медлительность, упуская возможность достижения желаемой цели
Бэйэм сыппаан, мөлтөөн биэрдим диэн кини улаханнык курутуйа санаата. В. Протодьяконов
Итэҕэһи-быһаҕаһы кытта эйэлэһэр табыллыбат — сыппаан биэрэр табыллыбат, тоҕоостоох түбэлтэҕэ хадьырыһыахха даҕаны наада. «ХС»