түмүктээх соҕуо эмт. — эндемическэй соҕуо арааһа. ☉ Разновидность эндемического зоба
Түмүктээх соҕуонан ыалдьыбыт дьон щитовиднай былчархайдарын хайа эмэ биир өттө улаатар. АБИ ЭС

аат. Үүнээйи сибэккитигэр үөскэх үөскүүр уоргана. ☉ Пестик (цветочный)
Сибэкки сүрүн чаастара — соҕооччуга уонна тычинкалара. КВА Б
Астар бары соҕооччук болчуоҕуттан үөскүүллэр. КВА Б
Сибэкки ортотугар бытыылка курдук быһыылаах соҕооччук баар. ҮСАКИ

аат. Күөмэй таһынааҕы быччархай иһэн, улаатан тахсар ыарыыта. ☉ Зоб (болезнь)
Кыһын соҕуо буолан, үөһүрэн уонча ынах сүөһү бодоҥурбута. Болот Боотур
Уутугар дьуот кэмчи сиригэр нэһилиэнньэ щитовиднай быччархай ыарыытыгар, соҕуоҕа ылларымтыа буолар. ЛЛА ЧЧОИ
Соҕуо …… сымнаҕас уонна сороҕор таас курдук кытаанах буолуон сөп. АБИ ЭС
ср. казах. сакау ‘мыт’

I
даҕ., кэпс.
1. Иэйиитэкуойуута эбэтэр ууһа-урана суох, тоҥуйтоҥкуруун эбэтэр салаҥ. ☉ Недушевный, грубый, неизящный, топорный
Бу дойдуга үчүгэй иһитчит суох эбит — ыаллар кытыйалара-хамыйахтара соҕооннор, халы-мааргылар. Болот Боотур
[Эдэр суруйааччыларга] тылы чочуйарга кыһаммат, норуот үчүгэй, минньигэс тылларын туттубат быһыылар [тахсаллар]. Онтон суруйар тыл сыппыыр, соҕоон буолар. Н. Заболоцкай
Никон тимир көлө оннугар соҕоон оҥоһуулаах соҕотох сүгэ угун бас билэн сырыттаҕа бу. «ХС»
△ Итийэн-кутуйан үлэлээбэт, ис көҕө суох, көһүүн-көнтөрүк. ☉ Пассивный, безынициативный
Ити чыыбыгыраабытын, сэһигирээбитин көрүмэ, үлэҕэ ыар, соҕоон киһи. Н. Босиков
2. Киһи эбэтэр сүөһү минньигэһиргээбэт, сымсах. ☉ Невкусный, непитательный
Сиргэ-тыаҕа сылдьан, дьиэ-уот олоҕор холоотоххо, быдан соҕоон аһылыкка киһи түргэнник үөрэнэр. Я. Семёнов
Үрэх, өрүс ото соҕоон, сахсархай, сүөһүнү дьүдьэтэр. КНЗ СПДьНь
Араас от үүммүт мэччирэҥэр таба үчүгэйин эрэ талан сиир, соҕоон, хатыылаах өттүн хаалларан кэбиһэр. СНН ТМТ
II
аат., түөлбэ. Намыһах сииктээх толооҥҥо үүнэр туораахтаах от, сөкү. ☉ Вейник Лангсдорфа
Хонуу отуттан кулун кутуругар маарынныыр соҕоон диэн от баар эбит. Н. Заболоцкай
Туундара зонатыгар …… ходуһа метлигын, кулун кутуругун уонна соҕоон оту …… ыһыахха сөп. САС
ср. тюрк. соҕан ‘лук’, хак. ноҕон ‘зелень, овощи’

1) тупой; соҕоон сүгэ тупой топор; 2) перен. грубый, топорный; соҕоон оҥоһуу топорное изделие; 3) перен. разг. глупый, тупой; соҕоон киһи тупой человек.

куоппаһыр диэнтэн хай
аата. Куоппаһырыы — үүнээйи ууһууругар сибэкки куоппаһа тычинкаттан соҕооччук (пестик) тумугар (рыльца) түбэһэн киирэрэ. АНК ТСТЗС. Сибэккилэр куоппаһырыыларын тупсарар наадатыгар сарсыарда аайы эрээт ахсын шпалердары маһынан хамсатан үүнээйилэри сахсыйаллар. КЮС ОАҮүА

туохт. Тугу эмэ (хол., бурдук куолаһын) кэлиигэ кутан соҕоҕунан үлтү сыс. ☉ Толочь что-л. в ступе (напр. зерно)
[Ыстапааһа] кэлиигэ чабычахтаах сиэмэтин кутан мас соҕооччугунан кэлиилээн киирэн барда. В. Протодьяконов
Балаайа эдьиийим бурдук кэлиилээн тиҥкинэтэ-таҥкыната турара. «ХС»

м. 1. уменьш. от пест; 2. бот. соҕооччук.

базедова болезнь соҕуо (щитовидной былчархай үлэтэ кэһиллиититтэн үөскүүр ыарыы).

м. 1. (у птиц) куолах; 2. мед. соҕуо, УР-