прил. тураҥнаах, тураҥ; солонцовые почвы тураҥ почвалар.

прил. тураҥнаах, тураҥ; солончаковые почвы тураҥ почвалар.

аат. Тураҥнаах сиргэ үүнэр үүттүҥү дьүһүннээх симэһиннээх от. ☉ Млечник (вид травы). Тураҥнаах сиргэ тууһуган (солерос), свера, үүттүйэ (млечник) уонна керлик курдук аҕыйах үүнээйи үүнэр. СС СС

аат., бот. Тураҥнаах буорга үүнэр биир сыллаах сыыс от. ☉ Сведа. Тураҥнаайы Саха сирин киин оройуоннарыгар үүнэр

аат.
1. эмп. Тостубут сиргэ гиипсэлээх бэрэбээскэнэн баайыы (туттарыы). ☉ Гипсование (переломов).
2. Гиипсэни киллэрэн почваны тупсарыы ньымата. ☉ Гипсование (почвы)
Гиипсэлээһин - хара, каштановай буордаах уо. д. а. почваларга тарҕаммыт тураҥнаах уонна тураҥ ардайдаах почвалары тупсарыы ньымата. СОТ

туохт. Тураҥнаах буол (буор туһунан). ☉ Становиться солончаковым (о почве)
Дойду сир тураҥныйан ньүөл да дьылга от кыайан үүммэт буолан иһэр. АДГ СКУо
Алаастарга, тыа үрэхтэрин хочолоругар ходуһа хара буордаах тураҥныйбыт почва үгүс. КДП ТСБО

көр буомтуй. Бу налыы өттө тураҥнаах буолан оҕурсу буомтура үүнэр
□ Биһиги ходуһаларбытын дьиҥнээх хаһаайын быһыытынан көрбөппүт-харайбаппыт
Түмүгэр ходуһа кырыһа чиҥиир, бытарыйар, ньуура алдьанар, үүнэр ото буомтурар. А. Петров. Модьуун ньирэйи буомтурдар. Ол эрээри эмис, доруобай ньирэй бу ыарыыга ылларбат. МСИ ССНьЫаУО

көр дьабарааскы
Бэл дьабара баҕайы тахсыбыт эбит, хороонун тула хаары илдьи кэспит. Н. Габышев
Борокуоппай кыра бэйэтэ бу икки сүдү дьон иннигэр чахчаллан туран, тыһы дьабара курдук чардырҕаата. Н. Босиков
Кыра буор томторго, дьабара эргэ хороонун үрдүгэр олордулар. М. Шолохов (тылб.)
◊ Дьабара отоно бот. - үрэх кытылын таастарыгар, өрүс хочолоругар толооннорго, таас хайалар иэдэстэригэр үүнэр 15-25 үрдүктээх эмтээх талахтыҥы үүнээйи, болчуохтардаах умнаһа сир аннынан барар, онтуката хоччорхой сэбирдэхтэрдээх сүүмэҕинэн түмүктэнэр, кыһыл өҥнөөх төгүрүк отоннордоох буолар. ☉ Хвойник. Дьабара эрбэһинэ бот. - тураҥнаах ходуһаларга, кумах сирдэргэ, сыыр эниэлэригэр, ордук хойуутук оһорбо уонна дьон олорор сирдэрин аттыларыгар үүнэр төгүрүктүҥү сэбирдэхтэрдээх, дьукаах сибэккилэрдээх биир сыллаах от үүнээйи. ☉ Полынь якутская.

I
аат. Сүөһүгэ эбии аһылык быһыытынан анаан ыһыллар уонна күөхтүү хомуллан туһаныллар от. ☉ Растение, идущее в корм скоту в свежем виде, зелёнка
Сүөһүгэ охсуллан сиэнэр сөлүөҥкэ ыһыылаах алааска тиийдэ. П. Аввакумов
Икки сүүс биэс уон гектарга ыһыллыбыт сөлүөҥкэ саҥа үүнэн истэҕинэ, хаһыҥ түһэн төбөтө үлүйэн хаалбыта. ТССКС
Тураҥнаах уонна хаһыҥҥа ылларымтыа учааскалар …… сыл ахсын сөлүөҥкэ ыһыытыгар хаалларыллаллар. САССР КСХКҮү
II
аат., кэпс. Тирии ыарыыларын, дьуккуруйууну, хайа быһыыны эмтииргэ туттуллар, испииргэ оҥоһуллар хараҥа от күөҕэ өҥнөөх убаҕас эмп. ☉ Зелёнка (лекарственное средство)
Тирии кыратык даҕаны бааһырдаҕына дьуотунан, сөлүөҥкэнэн сотуохха наада. ЗЛГ ҮүЫА
Сөлүөҥкэни сырдык полировкалаах остуолтан ыраастыырга бастаан илитиллэр, онтон харандаас эрэһиинэтинэн сотон кэбиһиллэр. ХОДь

I
уһун I диэнтэн хай
аата. Ол сөптөөх соҕус эрээри, ити боппуруос дьаалатынан устуутугар тиэрдиэн сөп. Р. Баҕатаайыскай
Сотору күндүөбэй устуута саҕаламмыта. И. Федосеев
Ууга харбааһын уонна устуу тыынар уорганнарга уонна быччыҥнарга улахан туһалаах. ППА БЭХКК
Өрүс устуута, халаан уута — сыллата хатыланар айылҕа биир ураты көстүүтэ, дьайыыта. «Кыым»
II
уһул диэнтэн хай
аата. Дайбыырап ыскылааттарыгар инбэнтээри устуу бу нэдиэлэ иһинэн бүтэр. М. Попов
Эспэдииссийэ үлэтин былааныгар Абалаах уонна Тураҥнаах күөллэр хаарталарын устуу, күөллэр ууларын, былыыктарын састааптарын үөрэтии уо. д. а. киирэллэрэ. П. Дмитриев
Сорох тыллар сөпкө суруллууларын үөрэтиигэ устуу улахан наадалаах. СГФ СТМО
◊ Сорудахтаах устуу — көннөрү буолбакка, бэриллибит сорудаҕы толоротолоро устуу. ☉ Переписывание текста с заданием
Сорудахтаах устуу: толкуйдааҥ, ханнык тыллар көппүттэрий? КИИ МКТТҮө