даҕ., поэт. Күөҕүнэн симэммит, киэркэйбит, силигилээбит (айылҕа, от-мас туһунан). ☉ Великолепно разукрашенный сочной, густой зеленью (о природе, растительности)
Унаар-силик хатыҥҥа Уруй-тускул этэбин. Эллэй

фольк., поэт. Махтал, айхал (алгыстарга тут-лар, чуолкай суолтата умнуллубут тыл). ☉ Благословление, слава (встречается в старинных благопожеланиях-алгысах, точное значение забыто)
Уруй-тускул! «Айхал айылыат Ахан ини буоллун!»— дии-дии Сүгүрүйбэхтээн кэбистэ [эмээхсин]. П. Ядрихинскай

туохт. Улам көнө буол. ☉ Становиться прямее, ровнее (напр., о дороге)
Дойдулара чугаһаатаҕын аайы халлааннара улам ыраастыйан, салгыннара улам чэбдигирэн, суоллара улам көнөтүйэн истэ. Амма Аччыгыйа
△ Тупсан, үчүгэй буолан ис. ☉ Становиться лучше, исправляться
Ол көнөтүйбүт тускулун миэхэ биллэриҥ. ПЭК СЯЯ

оҥкуллаа диэнтэн атын
туһ. [Биһиги] Саха бастыҥ ыччаттара, Сарсыҥҥыта буоллубут. Олох, тутуу аартыктара — Оҥкулламмыт тускулбут. И. Федосеев
Мин сорох ардыгар, киһи дьылҕата эрдэттэн быһаарыллыбыт, оҥкулламмыт суолунан барар дии саныыбын. «ХС»

сыһ. Күргүөмнээх, элбэх буолар курдук. ☉ Так, чтобы было много, скученно
Үс былас уһуннаах Тоҕой ситии сэлэни Тоҕуоруччу тарпыттар. С. Зверев
Тоҕус сиргэ Торҕо буруону Тоҕуоруччу унаарыппыттар. НДИ СҮө
Оһуокайдыыр оонньууну уоллаах кийиит тускула диэн тоҕуоруччу тардаллар. «Сахаада»

даҕ., кин. Кими-тугу эмэ социальнай батталтан эбэтэр тастан күөмчүлээһинтэн босхолуур аналлаах. ☉ Призванный освободить когочто-л. от социального или иноземного порабощения, освободительный
Онно сылдьан Сэбиэскэй былаас эйэлээх политикатын уонна босхолооһуннаах тускулун туһунан киэҥ пропаганданы, уезд иһигэр Сэбиэскэй былааһы олохтуурга тэрийэр үлэни ыыппыттара. П. Филиппов

туохт. Муҥутуурдук сит-хот, тупсан көһүн (айылҕаны этэргэ). ☉ Расцвести пышным цветом, предстать во всей красе
Хаарыс-хампа күөҕүнэн мунааһыйа турар улуу Сир ийэбит …… Олох диэни чэлгитэн-чэчирэтэн, уҥуора биллибэт уһун тускулун олохтуур. Д. Апросимов
Биирдэ самаан сайын муҥутаан мунааһыйан турдаҕына, тус илиҥ ҥи тумул тыаларын иһиттэн туох эрэ, кыылтан да, көтөртөн да атыҥҥа дылы баҕайы кулаачыктанан тахсыбыт. «ХС»

даҕ. Кыраттан да кыыһыран, киҥнэнэн кэлэр, кыра да дэҥи көрбөт. ☉ Раздражительный, вспыльчивый
Киҥ-татыа Кыыс оҕонон Уһук тускул туттум! П. Ойуунускай
Обоччо Мэхээлэ, табаҕа да суоҕуттан буолуо, киҥ-татыа. А. Сыромятникова
Киҥтатыа уолу нууччаларга илии-атах буоларга биэрэр. Н. Абыйчанин
◊ Киҥ-татыа буол — эмискэ кыыһырыгылый, кыйахан. ☉ Становиться раздраженным, вспыльчивым, горячим
[Таака] Сирэйэ-хараҕа турбут, киҥ-татыа буолбут. Р. Кулаковскай
Киһи киҥ-татыа буолан бараары гынна. Э. Соколов
Бурҕаачай Боскуо киҥ-татыа буолан, аймана түстэ. «ХС»

туохт., фольк.
1. Тохтоон, быстан хаал (үксүн буолб. ф-ҕа. тут-лар). ☉ Прерываться, прекращаться, переставать (обычно употр. в отриц. ф.)
Тонолуйбакка дьалкыта турар Тоҕус күлүк былыт Өрүкүйэн тахсыбыт эбит. Д. Говоров
Тонолуйбат тойугунан Уруй-туску домноннун! С. Зверев
Тонолуйбат тускулбут Туналыйбыт, доҕоттоор! Эллэй
2. Сырдаан, маҥхайан, көстүбэт курдук буол. ☉ Быть, становиться светлым, белым, невидимым
Толбонноох торуой ырай дойду тонолуйан хаалла. ПЭК ОНЛЯ I
[Халлаан] тонолуйа толбоннуран таҥара да, сатана да баара биллибэккэ хаалла. «Чолбон»

даҕ.
1. Кэрэнииһинэн киэргэтиллибит, кэрэниис сааллыбыт (тутуу). ☉ Украшенный карнизом, карнизами (о строении)
Ортотунан капитальнай быыстаах, бөҕө-таҕа оҥоһуулаах, кэрэниистээх, түннүктэрэ киэргэллээх, киирэр аана күүлэлээх, син обургу дьиэ буолла. «Кыым»
2. Кэрдиис-кэрдиис ойуулаах киэргэллээх. ☉ Украшенный зубчатым орнаментом
Сэттэ сиринэн кэрэниистээх ойуулаах Кэриэн айаҕы кэккэлэттибит. Саха фольк. Оҕонньор уҥа муннукка кэрэниистээх киэргэллээх, үрүҥ кырааскалаах холорукка килбэһэн олорор көмүс таҥаралар диэки хантайан, кириэстэнэн сапсынна. Болот Боотур
Кэрэниистээх сэргэни Кэккэлэччи туруоран …… Саргы-дьаалы салалыннын, Уруй-тускул туругурдун! П. Ядрихинскай
△ Сарбынньахтардаах, сарымтаҕастаах, кэрдиистэрдээх. ☉ Имеющий зазубрины, зубцы
Бегония — эгэлгэ кэрэниистэрдээх, араас сэбирдэхтэрдээх үүнээйи. Дьиэ к.