I ручка, рукоятка; аан тутааҕа дверная ручка; чааскы тутааҕа ручка чашки; биэдэрэ тутааҕа ведёрная дужка.
II основной, главный; экономика тутаах боппуруоһа главный вопрос экономики # тутаах этии грам. главное предложение; этии тутаах чилиэнэ грам. главный член предложения.

n. handle

1. аат.
2. Туох эмэ тутара, тутуллар чааһа. ☉ Часть предмета, за которую его берут или держат рукой, ручка, рукоятка. Аан тутааҕа. Чаанньык тутааҕа
   □ Туохтан да тутааҕа суох ыйанан турар баар үһү (тааб.: халлаан сиигэ)
   Микиитэ эрбии тутааҕын ыһыктан кэбистэ. Амма Аччыгыйа
   Томсон тумаҥҥа умса анньыллаат, парашютун тутааҕын төлө тардар. Н. Якутскай
   Сүөдэр, бүлүмүөтүн тутааҕыттан илиитин арааран, холкутуйан анараа күтүрдэри кыҥастаста. Д. Кустуров
3. көсп. Туох эмэ быһаарар киин суолталаах өттө. ☉ Основная, ведущая часть чего-л., стержень
   Үлэ буолар — киһи аймах дьолун тутааҕа. Суорун Омоллоон
   Олохпут тутааҕа, сир киинэ, Киһи аймах дьолун биһигэ, Оо, Москва, эн, Москва барахсан, Тураҕын ээ ньиргийэ ахан. Күннүк Уурастыырап
4. даҕ. суолт. Киин суолталаах, сүрүн. ☉ Имеющий важное значение, главный. Тутаах үлэһит. Тутаах боппуруос
   □ Куукуна — саллаат аһылыгын бэлэмниир биир тутаах сир. С. Никифоров
   Сири үчүгэйдик, сатабыллаахтык туһаныы — тыа хаһаайыстыбатыгар тутаах боппуруос. «Кыым»
   Дьиэ кэргэн иллээх-эйэлээх буолуута — оҕону табатык иитии тутаах усулуобуйата. Дьиэ к.
   ♦ Туллар тутаах көр тулун. Боппуруос туллар тутааҕа быһаарыллар кэмэ буолла
   □ Үлэһит киһи — бу биһиги сүүнэ судаарыстыбабыт туллар тутааҕа, суон өһүөтэ, сууллубат тулааһына. Г. Нынныров
   Сэрии дьонун, үрүҥ этэрээтин туллар тутаахтара биһиги буоллахпыт дии. А. Сыромятникова
   ◊ Тутаах чилиэн тыл үөр. — этии сүрүн ис хоһоонун биэрэр икки тылтан (туһаантан уонна кэпсиирэттэн) биирэ. ☉ Главный член предложения (подлежащее или сказуемое). Этии тутаах чилиэннэрин аннынан тардыҥ
   □ Этии тутаах чилиэннэрин булуталааҥ. СТ С. Тутаах этии тыл үөр. — баһылатыылаах холбуу этии сүрүн чааһа. ☉ Основная часть сложноподчинённого предложения, главное предложение. Учуутал тутаах этиигэ сурук бэлиэлэрин туруорарга сорудахтаата
   ср. уйг., алт. тутка, тув. туда ‘рукоять, рукоятка’