мн. (ед. ужк^ка ж.) сирэй-харгх туттуу, туттуу-хаптыы, быһыыланыы.

дьабдьын диэнтэн хай
аата. Дьэ дьабдьыныы бөҕө буолла. Туттуулара-хаптыылара түргэтээтэ. И. Данилов

тоҥхолдьус диэнтэн хай
аата. Дьоһумсуйбут туттуу-хаптыы. Эгди буолбут сирэй-харах. Эҕэрдэлэһии, тоҥхолдьуһуу. «Кыым»

көр түрүлүөн
Киһи киһитин билсибэт, түргэн туттуу-хаптыы түрүлгэнэ. «Кыым»
Ол саҕана алмаас түрүлгэнэ саҕаламмыта. «ХС»

1) трудолюбивый, работящий; хоһуун оҕо трудолюбивый ребёнок; 2) уст. смелый, храбрый; удалой; хоһуун быһыы смелый поступок; хоһуун киһи храбрый человек; 3) уст. энергичный; хоһуун туттуу-хаптыы энергичные движения.

1) смелый, храбрый, отважный; хорсун киһи смелый человек; хорсун-хоо-дуот дьон смелые, храбрые люди; хорсуттар өлүүлэринэн өл = пасть смертью храбрых; 2) уст. бодрый, энергичный; хорсун оҕонньор бодрый старик; хорсун туттуу-хаптыы энергичные движения.

1. аат. Тиэтэйэн-ыксаан түргэнник туттуу-хаптыы. ☉ Спешка, поспешность, торопливость, суета. Бу туох ааттаах дьабдьылҕана буолла?
2. даҕ. суолт. Түргэн, тиэтэллээх. ☉ Быстрый, скорый, торопливый
   Дьабдьылҕан айан. Дьааҥынан, Булуҥунан дьалбааран, Дьабдьылҕан сырыыны сылдьыбытым, Дьалысхан айаны айаннаабытым. Болот Боотур

сыһ., кэпс.
1. Көтүмэхтик, дьалаҕайдык, аатыгар эрэ. ☉ Поверхностно; небрежно. Иһил-таһыл үлэлээбит
2. Куруубайдык, киһи иһигэр киирбэттик (туттуу-хаптыы, хамсаныы, майгы туһунан). ☉ Грубо, резко, подчеркнуто недоброжелательно (вести себя)
Ол олордохпутуна киһибит иһил-таһыл буолан турда эбээт. Хайдах эрэ миэнэ бары халыып курдук тахсыбат, Аартыкпыттан иһил-таһыл Үктэнэрим уурайбат. П. Тобуруокап
Тэһии баҕайы сылгы, дьэ ити, атаҕын аттынан ыт ойоҕолуу ааспытыгар иһилтаһыл буолан ыллаҕа. Кустук

аат., кэпс. Буолары-буолбаты кэпсэтии, үлүһүйэн туран сэһэргэһии, сэлэһии. ☉ Оживленная беседа, разговор о том, о сём
Кинилэр сэһэннэрэ-сэппэннэрэ кимтэн да сүрдээх буолааччы. Суорун Омоллоон
Өлгөмнүк бултуйан дьон үөрүүтэ-көтүүтэ сүрдэммит, сэһэн-сэппэн ырааппыт, туттуу-хаптыы түргэтээбит. Г. Попов
Кэлин ортолуу аһаан истэхтэрин аайы араас сэһэн-сэппэн хойдон истэ. И. Сысолятин
Сылабаар остуолга туруутугар, сэһэннэрэ-сэппэннэрэ ыраатта. М. Попов

уҕарый диэн курдук
Тыал күүһүрэн иһэн сонно тута уҕарыыр, дьыбар тахсарын кэриэтэ, симэлийэ сүтэр. Я. Семёнов
Киһи-аймах түҥ былыргыттан күн бүгүнүгэр диэри кэрэҕэ дьулуһуута, умсугуйуута уҕарыахтааҕар күүһүрэн иһэр эбээт. АЭ ӨӨКХ
Киһи түөрт уон алта саастаах диэбэт, эдэр уонна хорсун туттуутугар-хаптыытыгар өссө да уҕарыа илик тэбэнэттээх тэтим өтө көстөр. «ХС»