дьөһ.
1. Бириэмэ сыһыанын көрдөрөн, хайааһын ханнык эмэ кэм устатыгар тилэри буолбутун бэлиэтииргэ туттуллар. ☉ Выражая временные отношения, употребляется при указании на временной отрезок, процесс, в течение которых совершалось действие (в течение, на всем протяжении)
От ыйын былаһын тухары ардаабыта. Н. Абыйчанин
Кини [Чаҕылҕан] литературнай үлэтин былаһын тухары поэтическай эксперименнэринэн дьарыктаммыта. Софр. Данилов
Ол былаһын тухары кини санаатын эргийэр киинэ мэлдьи Туоллума буола турара. Күннүк Уурастыырап
2. Миэстэ сыһыанын көрдөрөр, хайааһын ханнык эмэ предмет бүтүннүүтүгэр тилэри тарҕанарын бэлиэтииргэ туттуллар. ☉ Выражая пространственные отношения, употребляется при указании на предмет, на всем протяжении которого распространяется действие (на всем протяжении)
Мантан икки көс кэриҥэ аллара Улахан Хаана диэн Саха сирин өрүстэрин былаһын тухары ханна да суох улахан, сэттэ мэҥэһик суорба таас харгы, боруок баар. Суорун Омоллоон
Куорат былаһын тухары эргэ дьиэлэр, ааспыт-туорбут курдук, кубарыйа-боруоран тураллара. А. Сыромятникова
Өстөөх фронт былаһын тухары бөҕөргөтүнэн барбыта. И. Федосеев
3. Ситим тыл суолтатыгар бириэмэ салаа этиини холбуурга туттуллар. ☉ В значении союза присоединяет придаточные предложения времени (на протяжении того..
что; до тех пор, пока). Истэр былаһын тухары үрүҥ эһэ туундараҕа тахсыбыта суох. И. Федосеев
Ол бииргэ сылдьалларын былаһын тухары, сүрүн дьарыктара диэн — ол оҕону сурукка үөрэтии эбитэ үһү диэн буолар. В. Яковлев
Преподавателлэр, оҕолор үлэлииллэрин былаһын тухары, бииргэ сылдьыах, кинилэр олохторун, үлэлэрин уонна сынньалаҥнарын тэрийсиэх кэриҥнээхтэр. «Кыым». Тэҥн. былаһыгар, былаһын

1. дьөһ. Төрүт түһүгү салайан, «туох эмэ, төһө эрэ кэм устатыгар» диэн суолтаны бэлиэтиир. ☉ Управляя основным падежом, выражает значение «на протяжении какого-л. времени, в течение чего-л.»
   Биһиги айаммыт устатын тухары наар саха дойдутун, норуотун туһунан сэһэргэстибит. Амма Аччыгыйа
   Харах ыларын тухары күөх торҕо, ити — ийэ айылҕа симэҕэ эрэ буолбатах, бурдук муората. С. Федотов
2. ситим т. суолт. Кэм салаа этиини тутаах этиигэ холбуур. ☉ В качестве союза присоединяет придаточное предложение времени к главному предложению. Күүһүм баарын тухары үлэлиэм
   □ [Көтөр бииһин-ууһа:] Сүүрэр атахтаах баарын тухары, ааһыаҥ-аччыктыаҥ суоҕа. Суорун Омоллоон
   Араадьыйа бу дьиэҕэ күнү быһа, дьиэлээх киһи атаҕар иэгэйэн сылдьарын тухары, көҥүл ыллыыр-туойар, саҥарар. Н. Габышев
   ср. др.-тюрк. турхару ‘постоянно, всегда, беспрестанно’

дьөһ.
1. Хайааһын ханнык эмэ кэм устатыгар тилэри оҥоһулларын бэлиэтииргэ туттуллар. ☉ Употребляется при обозначении какого-л. отрезка, периода времени, на всём протяжении которого совершается действие (на всём протяжении, за, в течение)
Биһиги айаммыт устатын тухары наар саха дойдутун, норуотун туһунан сэһэргэһэбит. Амма Аччыгыйа
Улуу поэт Некрасов олоҕун устатын тухары бэйэтин кэминээҕи өрөбөлүүссүйэ туһугар охсуһааччылары кытта ыкса сибээстээҕэ. Софр. Данилов
Ол саас устатын тухары Манчаары, ханна да барбыта биллибэккэ, сүтэн хаалбыт. МНН
2. Уста кээмэйдэрин кытта туттуллан, хайааһын туох эмэ ырааҕын устатыгар тилэри оҥоһулларын бэлиэтииргэ туттуллар. ☉ Употребляется при обозначении мер длины и расстояния, на всём протяжении которых совершается действие (на всём протяжении)
Балтараа килэмиэтирдээх боруон устатын тухары саллааттар өстөөҕү үлтү сынньан босхолообут куораттарын ааҕыталаан бардылар. Амма Аччыгыйа. Днестр өрүскэ сирэйинэн турдахха — уҥа өттө застава учаастагын устатын тухары үрүҥ таас хайа. Н. Якутскай

1. послелог, упр. осн. п. на протяжении, в течение; уулусса тухары по всей улице; икки сыл тухары в течение двух лет; сааһын тухары за всю жизнь; дьиэ тухары а) на весь дом; б) полный дом; аан дойду тухары на весь мир; ол тухары за это время; бачча тухары а) за это время; б) до сих пор; устатын (или былаһын ) тухары на (всём) протяжении, в течение; кэпсэтии былаһын тухары на протяжении всего разговора; чаас устатын тухары в течение часа; 2. в роли временного союза до тех пор, пока; күүһүм баарын тухары үлэлиэм я буду работать, пока есть силы.