гасить, тушить; уоту умуруор а) тушить огонь; б) гасить свет.

м. баһаар, өрт уота; лесной пожар ойуур баһаара, өрт уота; тушить пожар уоту умуруор; # как на пожар баһаар буолбутун курдук.

побуд. от утуй = 1) укладывать спать; усыплять; оҕону утут = уложить ребёнка спать; ыарыһаҕы эминэн утут= усыпить больного снотворным; 2) отсидеть, отлежать (ногу, руку); 3) диал. гасить, тушить (свет, огонь).

туохт. Ыга хаппахтаммыт иһиккэ кыра уулаан буһар. ☉ П´арить, тушить
Ыраастаммыт бүтүн сэбирдэхтэри [шпинаты] кыракый ууга уган, иһити ыга хаппахтаан бүтэйдии бүскүтэн буһарыллар, итиннэ эриэппэ луугу кытта бурдугу арыычча соркуойдаан холбуу кутуллар. ФВН ТС

несов. что 1. (тушить) умуруор; гасить свет уоту умуруор; 2. перен. (подавлять, заглушать) тууй, хааччахтаа; гасить творческие порывы айар дьулууру тууй; 3. (погашать) сап, төлөө, дьиҥэ суох оҥор; гасить долги иэскин сап, иэскин төлөөн бүтэр; гасить почтовую марку почта маарка-тын дьиҥэ суох оҥор; # гасить известь ис-пиэскэни (ууга) суурай.

туохт.
1. Кырган, кыдыйан кэбис, суох оҥор (хол., өстөөхтөрү). ☉ Губить, истреблять, уничтожать (напр., врагов)
Онтон Охооно эмээхсин Мэник Мэнигийээннээххэ киирэн: «Дьэ, өлөрбүккүт, өһөрбүккүт, алдьаппыккыт!» – диэн баран, тутуталаары гыммыт. Суорун Омоллоон
Өстөөх бииһин өһөрдүбүт. Эллэй
Өстөөхтөрү өһөрөөрү кырыылардаах Өргөстөөх ыстыыгы Өрө тутан иһэбин. Е. Иванова
2. Уоту умулуннар, уоту (уоттаах чоҕу) күлүнэн көмп. ☉ Гасить, погасить огонь (засыпав золой, напр., в печке)
Оһох уотун күлүнэн көмөн, өһөрөн кэбиһэллэр. Күннүк Уурастыырап
Тахсыбыттара: ыаллара ойууннарын кыырдараары, уоттарын өһөрөн, борук-сорукка олороллор эбит. Болот Боотур
3. көсп. Суох оҥор, буортулаа (хол., үөрүүнү). ☉ Испортить (напр., радостное настроение). Дьон настарыанньатын өһөрүмэ
□ Оһоҕум унаар буруотун өһөрүмэ. Айталын
ср. др.-тюрк. өшэр ‘темнеть, мутнеть (о глазах)’, др.-тюрк. өчүр ‘гасить, тушить; уничтожать’

туохт.
1. Умайа турар уоту сабыта охсон эбэтэр уу кутан умайарын тохтот. ☉ Тушить (огонь)
Арай соһуччу, улахан баҕайы холорук баар буола түспүт да, уоттарын, ууларын хара буорунан сабыта охсон умулларан кэбиспит уонна сүтэн хаалбыт. ИСА
Кини сиргэ, тыаҕа хонон, күөстэнэн, тохтоон аастаҕына, уотун олус кичэйэн умулларара. «ХС»
△ Уоту сап, араар. ☉ Гасить, выключать (свет)
Серёжа тыйаатырга арыый хойутаан тиийдэ. Уоту умулларбыттар. Хайыыүйэ саҕаламмыт. Н. Лугинов
Утуйаары оҥостор. Өрө тыынар. Эмиэ сытар, Лаампатын умулларар. Баал Хабырыыс
2. Ханнык эмэ тиэхиньикэ үлэтин тохтот. ☉ Останавливать работу какой-л. техники, глушить, выключать (напр., мотор)
Тыраахтары умуллараары гыммыттар да, сатаан умулларбатахтар. КК
3. көсп. Сайдан, күүһүрэн барар тугу эмэ (хол., санааны, иэйиини) мөлтөт, сыппат, саба баттаа. ☉ Не дать развиться чему-л. (напр., чувствам, порывам), заглушить, погасить
Көр ити, Сергей хайдах курдук Ларисатын билиҥҥэ диэри таптыырый?! Кинилэр тапталларын ыарахан ыарыы да умулларбатах. Т. Находкина
Эн бэрт кэрэхсэбиллээх санааны ылыммыккын, ону умулларыма. «ХС»

1. утуй диэнтэн дьаһ. туһ. [Уйбаан:] Хата, киирэн кыыскын утут, кини билбэтин, оҕо билэрэ сатаммат, кэпсээн оҥосто сылдьыа. А. Софронов
   Киһини сүгүн утуппат буоллаҕа. Н. Неустроев
   Киһим, миигин албыннаан утутаары, утуйбут буолан муннун тыаһата сытта. Амма Аччыгыйа
   △ Эмп, гипноз көмөтүнэн утуйар гын. ☉ Усыплять с помощью гипноза или лекарственных средств
   Эпэрээссийэҕэ утуппут киһилэрэ кинини ыҥырбытынан уһуктар. Амма Аччыгыйа
2. харыс т. Тыынын быс, өлөр. ☉ Лишить жизни, умертвить, убить
   Итиннэ, арҕахха, биир тыһы эһэни утуттум. Болот Боотур
   Бэлэм турбут Василий сүнньүн үүтүнэн иккитэ ытан, утутан кэбистэ. Эһэтэ улаханнык мөхсүбэтэ даҕаны. «ХС»
   Ити бириэмэҕэ мин сытар сирим иннигэр өстөөх саллаата бэригилдьийэн кэлбитэ. Уһуну-киэҥи өйдөөбөккө, кинини онно икки ытыынан утуппутум. БКТЭ
3. түөлбэ. Уоту, лаампаны умуруор. ☉ Прекращать горение, гасить, тушить
   [Клим:] Бу ыарыйдыҥ дуу, хайдаҕый? Уоккун утутан кээспиккин. [Одуор:] Ээ, ыалдьан... Суорун Омоллоон
   «Барыҥ! — Хабдьы Баһылай сөҥ түстэ, кыракый төбөтүн төҥкөттө, сири одуулаата. — Уоту мин утутуом». С. Дадаскинов
   Уоккутун утутуом, күлгүтүн булкуйуом, үөлэскитин кырыардыам! ХИА КОВО
   ◊ Утутар эмп көр эмп. Кэһиилэр быыстарыгар суруктааҕар буолуох, куотарга наадалаах сэптэр, харабыллары утутар эмтэр, дьааттар угуллан тиэрдиллэллэр. П. Филиппов