1. см. туе 3; 2. в роли союза о том, как; о том, что; көрсүһүү бэркэ барбытын туһунан суруйбуттар они написал о том, что встреча прошла очень хорошо.

собственные доходы местных бюджетов

1. 1) сторона; направление; уҥа тус правая сторона; хаҥас тус левая сторона; барар туспун ыйан кулу покажи направление, в котором мне следует ехать; 2) перен. разг. долг, обязанность; дело; эн бэйэҥ тускун толоруохтааххын ты должен выполнить свой долг; мин туһум — туспа а) моё дело—.сторона; б) моё положение другое; я — другое дело; 2. в знач. частицы усил.: тус бэйэм лично я; тус арҕаа прямо на запад; 3. в роли служебного имени: туһугар а) ради; за; уопсай дьыала туһугар кыһаллар он старается ради общего дела; мин туспар кыпаллыма ты за меня не беспокойся; б) против, напротив; трибуна туһугар напротив трибуны; туһунан о, об; про; герой туһунан баллада баллада о герое; туһуттан из-за, ради; ол туһуттан манна кэллим из-за этого я пришёл сюда.

физическое лицо

целевая программа

I
дьөһ.
1. Этиллэр санаа кимиэхэ, туохха туһуланарын көрдөрөр. ☉ Указывает на лицо, предмет, явление, о которых идёт речь (о ком-чём-л.)
Тоойуом, Саатыыр кыыс туһунан тугу да истэ иликкин дуо? Н. Якутскай
Борохуотунан элбэх сүөһүнү илдьэллэрин туһунан сураҕы Мэхээчэ олус сэргэҕэлии истэр. И. Бочкарёв
Уйгу-быйаҥ туһунан бар дьон үйэ-саас тухары санаа баҕата оҥостоллоро, дьиктилээхэй остуоруйалары айаллара, ырыа гынан ыллыыллара. М. Доҕордуурап
2. Туох эмэ хайысхатын, турар сирин көрдөрөр. ☉ Указывает направление, где расположено, находится что-л. Сайылык бу туһунан буолуо диэн, Тэппэй кыҥырай тыаны быһа түспүтэ. Далан
[Эркээни:] Оҕолоруом, бу үрүҥ көмүс иҥэһэни Бу Ытык Хатыҥ сүрүн салаатыгар Күн тахсар сирин туһунан ыйааҥ. И. Гоголев
Отуум бу туһунан буолуо диэбит сирбинэн, быһа көрөн кэбистим. Т. Сметанин
II
1. сыһ. Атыттарга холбоспокко, холбообокко, туспа. ☉ Обособленно от других, отдельно, в одиночку. Туһунан олор. Бу кинигэни туһунан уур
□ Эргийдэрбин иэччэҕим эмтэрийдин, Хайыстарбын хаалдьыгым хайыннын! Улуу дьон, туһунан сылдьыҥ! Ньургун Боотур
Сүүрэн кэлбитим иһитим умса түһэн сытара, хаппаҕа туһунан барбыт, саһылларым оҕолоро суох этилэр. Суорун Омоллоон
Тойомсук, улахамсык салайааччы диэн туһунан буолар эбит. «Кыым»
2. даҕ. суолт. Бэйэтэ тус туруктаах, атыттарга киирсибэт, туспа. ☉ Существующий отдельно от других, отдельный, особый. Биһиги бэйэбит туһунан нэһилиэк буолабыт
□ Оттон кэнники үөскээбит былыргы сэһэннэр, үһүйээннэр бэйэлэрэ эмиэ биир туһунан бэлиэ өрүттээхтэр
Саха фольк. «Туһунан ыал туһунан олоруохтаах, уу чугаһа, уруу ырааҕа ордук», — диэн өйдөөҕүмсүйбүтүм дии. Э. Соколов
Оҕуруот аһын үүннэрэн баран, тугу да энчирэппэккэ туһанар, эмиэ бэйэтэ туһунан уустук уонна умсугутуулаах дьарык буолар. ЕАМ ББКП

I
аат. Туһаайыы, хайысха. ☉ Сторона, направление
Сүрэҕин туһа буолуо диэн кыҥаан баран, тардан кэбистим. Т. Сметанин
[Дай Баһылай] айанныы-эргинэ биэс атынан Тайҕа туһа бу диэн күрүлэттэ. Н. Түгүнүүрэп
[Күн Эрили бухатыыр] Орто дойдум Туһа манан буолуо диэн Хааман халыһытта. С. Васильев
ср. др.-тюрк. туш ‘противолежащее место; напротив’, алт. туш ‘противолежащий; направление’
II
даҕ. Бэйэ бас билэр. ☉ Личный, индивидуальный, собственный
[Халандаардарын] тус толорооччу Микиитэ. Амма Аччыгыйа
Убайа тус суобаһа этэрин хоту сылдьыбыта. М. Ефимов
Уол тус олоҕор элбэх ыарахаттар үөскээбиттэрэ. «ХС»
◊ Тус бэйэ — бэйэҕэ эрэ сыһыаннаах, аналлаах. ☉ Личный, собственный
Тус бэйэм дьолбунааҕар Таптыыр кыыһым дьоло күндү. И. Гоголев
Кинигэ дьоруойдара тус бэйэлэрин тапталларынан эрэ муҥурданаллар. Н. Лугинов
Тус бэйэҥ оҕуруоккар Түүнү быһа уу тастыҥ. Баал Хабырыыс. Тус сыал- лаах — туохха эрэ туһуламмыт чопчу, анал сыаллаах. ☉ Обладающий конкретной целью. Тус сыаллаах үлэ. Тус туохтуур көр туохтуур. Тиэкистэн тус туохтууру булуҥ
ср. монг. тус ‘данный, этот; наш’
III
көмө аат.
1. Сыһыарыы түһүк форматыгар ким, туох эмэ оруобуна илин туһаайыытыгар атын предмет кэлэн тохтуурун, баар буоларын бэлиэтииргэ туттуллар. ☉ В форме дательно-местного падежа притяжательного склонения употребляется для обозначения направления действия, ориентированного на предмет речи, происходящего рядом с ним (впереди кого-чего-л., перед кем-чем-л.)
Микиитэ туһугар кэлээт, Бааса төбөтүнэн Микиитэ диэки сиэлийэн кэбистэ. Амма Аччыгыйа
Мастар быыстарынан уоллаах кыыс сырсан элэҥнэһэн иһэн, кинилэр тустарыгар кэлэн тохтуу түстүлэр. Н. Лугинов
Мин туспар кэлээт, [кус] супту сурулаан аллара түстэ. А. Сыромятникова
2. Туттуу түһүк форматыгар ким, туох эмэ илин туһаайыытынан хайааһын оҥоһулларын бэлиэтииргэ туттуллар. ☉ В форме орудного падежа притяжательного склонения употребляется для обозначения направления действия, ориентированного в сторону предмета речи (в направлении, по направлению к)
Сэрэйдэххэ, алааһа бу туһунан буолуохтаах. Ойуурунан быһалаата. И. Гоголев
Ортоку добууҥҥа баар арыы талахтар тустарынан көрбүтэ: бэрт аҕыйах үөттэр төбөлөрө бүк түһэн бүгүлэхтии тураллар. Эрилик Эристиин
Хараҕын туһунан кырыарбыт кылыы күөгэс гына түстэ. «ХС»

сыһ.
1. Аҥыы-аҥыы хайдыһан, туһунан. ☉ Отдельно друг от друга, порознь
Оскуола оҕолорун кылаастарынан тус-туспа араартаатылар. ГНС СТСДТ
Дьон күлсүбүтүнэн тус-туспа тарҕастылар. «Кыым»
2
атын-атын диэн курдук. [Чыычаахтар] тус-туспа саҥалаахтар, майгылаахтар эбит. Амма Аччыгыйа
Оҕолор бары, тус-туспа нэһилиэктэртэн кэлэннэр, үлэлээн үөрэ-көтө сылдьаллар. Дьүөгэ Ааныстыырап
Нуучча ыалдьыттарыгар тус-туспа тэриэлкэҕэ миин кутуталаата. Т. Сметанин

сыһ. Бэйэ-бэйэҕэ маарыннаабаттык, уратытык, атыннык. ☉ Непохоже друг на друга, по-другому, иначе
Кинилэр төбөлөрө тус-туспатык толкуйдууллар ээ. Амма Аччыгыйа
[Эллэй ырыаларын] сир-сир ахсын хас ыллааччы тус-туспатык ыллыыр. Софр. Данилов
Дьон бары тус-туспатык туттан олордохторо, сырыттахтара. Болот Боотур

adv. separately; туспа a. separate

n. arch. side, direction