тылын диэнтэн хай
аата. Мин дойдубуттан мутукча тыллыыта, от-мас көҕөрүүтэ турбутум. Суорун Омоллоон
Ньургуһун тыллыытын Судургу диэмэ, Ньургуйан тахсыытын сотору диэмэ. С. Данилов
Уу сиэмэлэр дыгдайыыларыгар уонна тыллыыларыгар наада. КВА Б

I
туохт. Туох эмэ буолбутун кимиэхэ эмэ биллэр, иһитиннэр, эт; кими эмэ этэн, хобулаан, уган биэр. ☉ Сообщать, извещать, уведомлять кого-л. о чём-л.; доносить на кого-л., выдавать кого-л.. Дьиэ умайбытын дьоҥҥо тыллыы охсуҥ!
□ Дьиикэй быһыыгытын бар дьоҥҥо иһитиннэриэм, сэбиэккэ тыллыам, батараак суутугар үҥсүөм. П. Ойуунускай
Баайдар, атыыһыттар Сэбиэскэй былааска үлэлии сылдьыбыт дьону дэлби хобулаан, тыллаан биэрэн, ирдээн туран хаайыыга уктараллар. Н. Якутскай
Аҕабын бу киэһэ кэлэр диэн тыллаан биэрбиппин дьэ өйдөөтүм. Н. Заболоцкай
II
туохт. Туохха эмэ аттаһык туспа чааһы (тылы) ыпсаран сыһыар. ☉ Приделывать к чему-л. язык, язычок
Хомуһун сыҥааҕын үрүҥ көмүстэн оҥороро, хотуур туоһуттан тыллыыр, «чыычааҕын» иэҕэн, «эминньэҕин» төгүрүтэн этигэн оҥортуур. «Кыым»
ср. алт. тилде ‘сообщать, говорить, доносить’

туохт.
1. Үүнэн таҕыс; бык (үүнээйини этэргэ). ☉ Распускаться; всходить (о растениях)
Дөлүһүөн сибэккитэ хоту дойду сибэккилэриттэн барыларыттан хойутаан тыллар, барыларынааҕар кылгас үйэлээх. И. Гоголев
Муннук остуол аттыгар ситэ тыллыбыт мутукча олордуллубут. Дьүөгэ Ааныстыырап
Сүбүөкүлэ сиэмэтэ тыллар, быган тахсар уонна силис аһа үөскүүр кэмигэр ордук буор сиигэр наадыйар. ЛПМ САЛАК
2. көсп. Сайда, ситэ быһыытый, саҥа сайдан таҕыс. ☉ Раскрываться, расцветать
Нина …… булгуччулаахтык уонна кэбирэхтик мин дууһабыттан саҥа тыллан эрэр кыыс оҕо килбик мөссүөнүн киэр хаһыйбыта. Далан
Дьамыыка …… уол эдэркээн сэбэрэтин, өссө сайда, ситэ тылла илик сытыы өй күлүмэ түспүт харахтарын олус астына-үөрэ көрдө. Н. Лугинов
Туох барыта кэмнээх. Тыллар. Чэлгийэр. Эмэхсийэр. В. Титов

1) приделать язычок, стержень к чему-л.; чуорааны тыллаа = приделать язычок к колокольчику; 2) сообщать, уведомлять; доносить на кого-л.; выдавать кого-л.; уот турбутун тыллаа= сообщить о пожаре; кинини тыллаан биэрбиттэр на него донесли.

распускаться (о листьях и цветах).

v. to blossom, come alive