Якутские буквы:

Якутский → Якутский

тыргылын

тыргый диэн курдук
Сотору саҥа тахсан эрэр күн көмүс сардаҥата ыстаабан хайаҕаһынан көмүс сабы сыыйа тардыбыт курдук тыргылла түһэр. Н. Якутскай
Дьоҕус үүтээн дьиэттэн дьон баарын биллэрэн соҕотох оһох хороотун буруота унаарыйа тыргыллар. «Чолбон»
Саас буолан, халлаан сылыйан, сир-сир аайы хайыһар суоллара тыргылыннылар. «Кыым»

тыргыл

  1. даҕ.
  2. Ырылхай, синньигэс (хол., күн уота, сүүрээн, суол). Чёткий, светлый, ясный, тонкий (напр., солнечный луч, струя воды, дорога)
    Саҥа олох күүрээнигэр Долгуу үлэнэн үлүһүйэр, Тырыбынайга да үөрэҕирэр Тыргыл суолу ыйан биэрэр. Р. Баҕатаайыскай
    Сааскы күнтэн уһуктубут Ып-ыраас, тыргыл сүүрээн Барар суола бохсуллубут, — Улуу суорба очуос бүөлээн. Д. Апросимов
    Бүгүн Хотугу уһук дойдуга Сандал саас иһэр бэлиэтэ — Күн бастакы тыргыл саһарҕата Саҕах үрдүнэн көһүннэ. А. Бэрияк
  3. көр дыргыл
  4. Тыргыл күөх солкоҕо сууламмыт Тыалар, алаастар, үрэхтэр, Тыыннаах кырынаас хараҕыныы, Тырымнаһа түспүттэр. Күннүк Уурастыырап
    Салгын сөрүүн, мүөт тыргыл сытынан Үчүгэй эбээт дуоһуйа тыынар. И. Федосеев
    Мин таптыыбын кэҕэ Чуҥкуйбатах тыатын, Мутукчабыт күөҕэ Тыргыл мүөттээх сытын. И. Артамонов
  5. аат суолт. Туох эмэ (хол., күн уотун) утаҕа; туох эмэ (хол., уу) сүүрээнэ. Луч (света); струя (воды)
    Мандар Уус ойууларыгар киирэр-тахсар саһарҕалар тыргыллара тыгар, кустук суһумнара кууспаҕалаан ылар. НБФ-МУу СОБ
    [Ардах] маҥнай убаҕастык табыгыраппыта, онтон чочум буолаат, бөдөҥ таммахтарынан быыһа суох, сип-синньигэс тыргыл буолан таҥнары саккыраан курулатан барбыта. М. Горькай (тылб.)

Якутский → Русский

тыргылын=

тянуться-струиться; кыһыҥҥы тымныыга ат тыына тыргыллар в зимнюю стужу тянется-струится конское дыхание; ыраас хаарга хайыһар суола тыргыллыбыт по чистому снегу тянется-струится прямая лыжня.


Еще переводы:

аҥалдьый

аҥалдьый (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Кэҥээн, улаатан көһүн. Виднеться широким, просторным
Айыыттан киирэр Алгыстаах адьы-будьу, Алтан Тыргылла аартык диэн Ааттаах-суоллаах аартык Аһыллан-арыллан Аҥалдьыйан көстөр эбит. Күннүк Уурастыырап

тыргылыннар

тыргылыннар (Якутский → Якутский)

тыргылын диэнтэн дьаһ
туһ. Ананий ойуулаах удьурҕай хамсаттан табах тардан, икки таныытынан синньигэс буруону таҥнары тыргылыннара олордо. М. Доҕордуурап
«Беломор» бөппүрүөскэ хойуу буруотун сүһүөхтээх муннун үүтүнэн тыргылыннарбыта. «ХС»

чамалҕан

чамалҕан (Якутский → Якутский)

айыы чамалҕан аартык көр аартык
[Булгунньах тобулу ыстанан барарын кытта] айыы чамалҕан аартык өрө тыргылла түстэ. ПЭК ОНЛЯ III
[Удаҕан саҥата:] Айыы чамалҕан аартыгы Арыйар күнүм буолла. ТТИГ КХКК

өтөр-өтөр

өтөр-өтөр (Якутский → Якутский)

сыһ. Өр буола-буола, тохтуу-тохтуу, дөрүн-дөрүн. Временами, время от времени
Миша өтөр-өтөр киҥэ-наара олус холлон ис-иһиттэн кыйыттар. Н. Лугинов
Күөх буруо өтөр-өтөр тыргыллар буоллаҕына, ааһан иһэр киһи: «Бу эрэйдээхтэр кэм да тыыннаахтар эбит ээ», – дии саныыр. А. Фёдоров

соһуу

соһуу (Якутский → Якутский)

сос диэнтэн хай
аата. Өрүс тоҕойун кэнниттэн соһуута суох куба маҥан борохуот көстүбүтэ. Н. Якутскай
Соһуу сыарҕалаах тыраахтар суола бу тыргылла сытар. Ф. Софронов
Соһуу суһуох — соһулла сылдьар уһун суһуох. Очень длинная коса, коса до пят
Өксүүн кэрэ мөссүөнэ, хара соһуу суһуоҕа [Баһылай хараҕар] субу көстөн кэлитэлээтэ. Айталын

сэмнэлин

сэмнэлин (Якутский → Якутский)

самналын диэн курдук
Кинилэр дьиэ таһыгар кэлбиттэрэ, Быыкаа [оҕо аата] күүлэҕэ тахсан сэмнэллэн турар эбит. Н. Заболоцкай
Алаастан көстөр-көстүбэт куруҥ ойуур иһигэр Макаар олорор балаҕана сэмнэллэн турар. Күндэ
Тыа күлүгэр сэмнэллэн турар дьиэттэн, хамса табах буруотун курдук, күөх буруо өтөрөтөр тыргыллар буоллаҕына, ааһан иһэр киһи: «Бу эрэйдээхтэр кэм да тыыннаахтар эбит ээ», — дии саныыр. А. Фёдоров

ыстаабан

ыстаабан (Якутский → Якутский)

аат. Хаптаһынтан оҥоһуллар, аһыллар-сабыллар иэччэхтээх түннүк тас сабыыта. Дощатая створка для прикрытия окна, ставень
Сотору саҥа тахсан эрэр күн көмүс сардаҥата ыстаабан хайаҕаһынан көмүс сабы сыыйа тардыбыт курдук тыргылла түһэр. Н. Якутскай
Мас дьиэ от күөҕэ кырааскалаах ыстаабаннара нэлэччи аһылланнар, кинини күүтэн турар курдуктар. И. Гоголев
Дьиэ түннүктэрин ыстаабана сабыылаах, таһыттан тимир курдааһыннаахтар. В. Протодьяконов

эниэлэн

эниэлэн (Якутский → Якутский)

туохт. Эниэлээх буол, иҥнэри түһэр, намтаан барар ньуурдаах буол. Иметь покатость, наклонную поверхность. Тыаҕа тииттэри быыһынан Тыргылла тыгар сүүрээн, Сибиир киһитин Сүллүстүгэс сүүһүнүү, Эниэлэнэн, көмүстэнэн, Эрийэ-буруйа устар. Баал Хабырыыс
[Альпалар] кытаанах кристалл боруодалартан үөскээбит сис хайалар адаардаах арҕастара уһуктаах чыпчааллардаахтар, туруору эниэлэрдээхтэр. КВА МГ

эрэйдээх-буруйдаах

эрэйдээх-буруйдаах (Якутский → Якутский)

даҕ. Ыарахан олоҕу олорбут, эрэйи көрбүт. Сопряжённый с трудностями, горестями, страданиями (о жизни)
Эрэйдээхбуруйдаах оҕо сааһыҥ ыллыга Бу баардыы көстө тыргыллар. М. Ефимов
Тулаайах хаалыы Эрэйдээх-буруйдаах ыар олоҕо саҕаламмыта. В. Протодьяконов
Кини уһун үйэлэнэн, эрэйдээх-буруйдаах, муҥнаах-таҥнаах олоҕу олорбута. И. Данилов

чорулаа

чорулаа (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. туохт. Тохтообокко сүүрүгүрэн чэпчэкитик, кыра соҕустук тыаһаа (ууну этэргэ). Течением производить лёгкий монотонный шум, журчать (о воде)
Силис уута дьигиһийдэ, Амах уута асхарыйда, Мутук уута чорулаата. Ньургун Боотур
[Муустаах муора — Өлүөнэҕэ: Кыыһым кыһын эйигин] Соҕотох муннуҥ эрэ уутунан Чорулуу сытар гына Чоҥкутан кэбиһиэхтин! Өксөкүлээх Өлөксөй
Күн уота тыргыллар күөх сирэм ортотугар …… кыракый сыккыс чорулуур тыаһыгар бигэннэр даҕаны Даҕанча урукку …… курдук толору дуоһуйууну ылбатаҕа. Далан
ср. туркм. жорламак ‘журчать’, тат. чурлау ‘урчать, бурчать’, алт. чорлок ‘капля’