нареч. барыта, бүтүннүүтэ; итого в сумме тысяча рублей барыта биир тыһыынча суумалаах.

тысяча; тыл хаалыан кэриэтэ тыһыынча бардын погов. чем нарушить данное слово, лучше лишиться тысячи (рублей).

по тысяче; икки биригээдэ тыһыынчалыы центнер балыгы бултаабыттар две бригады наловили по тысяче центнеров рыбы.

несов. ааҕылын; доходы исчисляются тысячами рублей дохуот тыһыынчанан солкуобайынан ааҕыллар.

1. числ. тыһыынча туолар,тыһыын-чаны толорор; 2. прил. (получаемый от деления на тысячу) тыпыынча гыммыт; тысячная доля тыһыынча гыммыт биирэ; 3. прил. (измеряемый тысячами) тыһыынчанан (ахсааннаах); тысячная толпа тыһыынчанан дьон.

1. төһө ахс. аат. 1000 сыыппараны, ахсааны бэлиэтиир тыл. ☉ Слово, обозначающее число, цифру 1000, тысяча
   Сопхуос табатын ахсаана билигин түөрт сүүстэн тахса тыһыынча. Н. Якутскай
   Тыһыынча тоҕус сүүс уон тоҕус сыллаахха Тыаллаахха, тымныыга, Муус күһүн, Хаардаах күн Төрөөбүт үһүбүн Биир дууһа, Биир киһи, Биир саха — Мин. П. Тобуруокап
   «Өйдөөбөтүм, чэ, быһата уонча тыһыынчаҕа тиэрдэн баран, аахпатаҕым», — диир Дьэллик, быыкаа тимир хамсатын оборо олорон. Н. Заболоцкай
2. аат суолт. Тыһыынча солкуобай. ☉ Тысяча рублей
   «Ону оҥордоххутуна оччо тыһыынча, маны бүтэрдэххитинэ бачча тыһыынча», — диэн тылларын тамаҕар быһа барбах тыһыынчанан эрэ эҥсиллэр. Н. Лугинов
   «Улахан хара дьааһыкка тыһыынча түөрт мөһөөх суох этэ дуо?!» — диэн тойон кускуйан биэрэр. Эрилик Эристиин
3. даҕ. суолт. Олус элбэх, ахсаана биллибэт. ☉ Многочисленный, неисчислимый
   [Борокуот аал] Тыһыынчанан биэрэстэни Тыынан көрбөтө, Сүүһүнэн көскө Сүүрэрин мөлтөппөтө, Эппит сиригэр иттэ, Анаабыт сиригэр аҕалла! Өксөкүлээх Өлөксөй
   Тыһыынчанан уу таммаҕа биһигини тула күн уотугар өрө чаҕылыйан күндү таас кыырпахтарын курдук бырдаҥаластылар. И. Данилов
   Тыһыынчанан киһини өлөрбүттэр уонна бааһырдыбыттар. В. Ленин (тылб.)
   ♦ Бэстилиэнэй тыһыынча көр бэстилиэнэй
   «“Бэстилиэнэй тыһыынча” туолара аҕыс уонча эрэ сыл хаалла», — диэн биир үөрэхтээх киһи эппит. Амма Аччыгыйа
   Тойон таҥара! Бэлиэр бэстилиэнэй тыһыынча туолан эрэр дуо? М. Доҕордуурап
   русск. тысяча

сов., допечатывать несов. что 1. (кончить печатать) ситэри бэчээттээ; 2. (дополнительно) эбии бэчээттээ; допечатать ещё тысячу экземпляров өссө тыһыынча экземпляры эбии бэчээттээ.

сов. 1. что ылан анаа, үптэ ылан биэр; отчислить тысячу рублей тыһыынча солкуобайда ылан биэр; 2. кого (исключить) уһул, устан кэбис; отчислить студента за непосещаемость үөрэҕэр сылдьыбатын иһин студены устан кэбис.

с. уйук, судно уйуга (судно ууга олороругар төһө ууну ыган тапаарара; ол судно бүтүннүүтүн ыйааһыныгар тэҥ); пароход водоизмещением в тысячу тонн тыһыынча тонна уйуктаах борокуот.

послелог, упр. осн. п. по отношению к, в отношении, что касается; харчы ирээтигэр по отношению к деньгам; бу боппуруос ирээтигэр что касается этого вопроса; нэһилиэнньэ тыһыынча киһитин ирээтигэр на каждую тысячу человек населения; биир да ыал ирээтигэр оннук •суох ни в одном хозяйстве нет такого.