Якутские буквы:

Якутский → Якутский

тэлгэн

  1. тэлгээ диэнтэн бэй., атын. туһ. Кини сытан сынньанаары тэллэҕин тэлгэнэр. Н. Якутскай
    Оҕонньор хараҕа силимнэһэн барар, бэйи, өттүгэстии түһэн ылыахха диэн, сонун тэлгэнэр. У. Нуолур
    Кууһума, кураанах болбуктаны тэлгэнэн, сонун бүрүнэн утуйан хаалта. «ХС»
  2. Киэҥ сири ылан сабардаан сыт. Быть разложенным (на широком пространстве и в большом количестве …… напр., о бумаге)
    [Кууһума көрдөҕүнэ] барыларын иннигэр төһө эмэ кумааҕы тэлгэммит. А. Софронов
    Хонуу бүтүннүүтэ өлбүт дьон өлүктэринэн тэлгэнэр. ПНО
    Кини иннигэр итиччэ элбэх былаачыйа тэлгэнэ сыттаҕына, сөптөөҕү кэбэҕэстик була охсоро күчүмэҕэй этэ. ПНО
  3. көсп. Кэккэлэччи ууруллан, дьаарыстанан сыт (хол., муоста хаптаһынын этэргэ). Быть ровно и плотно уложенным, настланным (напр., о досках)
    Остуол ньуурун кэриэтэ Көнө муоста тэлгэннэ. П. Тобуруокап
    [Аллара] тимир суол тэлгэнэ сытара көстөр. «Кыым»

Якутский → Русский

тэлгэн=

возвр.-страд. от тэлгээ = 1) стелить, постилать что-л. (для себя); түүн утуйаргар оту тэлгэн= постелить себе на ночь сено; 2) стелиться, постилаться, быть постланным; киирэр ааҥҥа эһэ тириитэ тэлгэммит у входа в дом постлана медвежья шкура; 3) перен. быть плотно уложенным, плотно укладываться (напр. о досках пола).


Еще переводы:

разостлаться

разостлаться (Русский → Якутский)

сов. тэлгэн.

тэлгэнии

тэлгэнии (Якутский → Русский)

и. д. от тэлгэн=.

стлаться

стлаться (Русский → Якутский)

несов. 1. (лежать, покрывая поверхность) тэлгэн, тэлгэнэ сыт; 2. (расстилаться) тэлгэнэ сыт, нэлэйэн көһүн; 3. (расти, распространяя стебли, ветви) тэлгэн, тэлгэнэ үүн; 4. (над поверхностью чего-л.) тэлгэн; туман стелется по земле туман сиринэн тэлгэнэр; плющ стелется под ногами аллара плющ тэлгэнэ сытар.

расстилаться

расстилаться (Русский → Якутский)

несов. 1. см. разостлаться; 2. (простираться) тэлгэнэ сыт, нэлэйэн көһүн; вдали расстилались поля ыраах хонуулар нэлэйэн көстөллөрө; 3. (стлаться) тэлгэн; дым расстилается по земле буруо сиринэн тэлгэнэр.

развертывается

развертывается (Русский → Якутский)

гл
арыллар, сөллөр, тэлгэнэр

синиэл

синиэл (Якутский → Якутский)

аат. Куруубай сукунаттан тигиллэр байыаннайдар кэтэр уһун сонноро. Шинель
Костя туран синиэлин кэттэ, револьверын иилиннэ. Эрилик Эристиин
Саллааттар синиэллэрин сороҕун саптан, сороҕун тэлгэнэн утуйа сыппыттара. Т. Сметанин

солуома

солуома (Якутский → Якутский)

көр соломо I
Муостаҕа солуоманы тэлгэнэн, сонун саптан утуйбута буолара. Н. Павлов
Биирдии солуоманы куоластаан, быһыта тардан ылан, кэлиигэ симэн, соҕоҕунан сынньаллара. Г. Колесов

сэдир

сэдир (Якутский → Якутский)

көр сэтир
Көрөҕүн дуо, сэдир үктэл Тэлгэммит барар суолгар Ити суолу айбыт дьону, Оҕом сыыһаа, умнумаар. С. Данилов
Сиккиэр оонньуур сэдири хамсата, Атас арахсыыга илиибин тутар. Таллан Бүрэ

түппээк

түппээк (Якутский → Якутский)

аат., кэпс. Сытар тэллэх. Тюфяк
Түппээктэрин тэлгэнэн, сыттыктарын сыттанан баран, хоонньоһон утуйан хааллылар. Күндэ
Кыракый түппээк, сыттык дуомнаах ороҥҥо хараҕын симэн сытта. Софр. Данилов

тэтэрээхтээ

тэтэрээхтээ (Якутский → Якутский)

тэтэр диэнтэн атаах. Эниэлэрдээх алааспар Сэлиэһинэй бурдукпут Тэтэрээхтии долгуйуо. Саха нар. ыр. III
Мэктиэтигэр кубарыйбыт имэ симиктик тэтэрээхтээбитэ. И. Гоголев
Дьэрэкээнниир сибэкки Дьэрэлийэ тэлгэнэр, Тэтэрээхтии симэнэр. И. Эртюков