Якутские буквы:

Якутский → Якутский

түптэлэн

I
түптэлээ I диэнтэн бэй
туһ. Онтон атыттара сиргэ уот оттон, түптэлэнэн, онно хоннулар. Эрилик Эристиин
Отчут оҕолор сылгы эргэ киитин итигэстээн түптэлэннилэр. П. Аввакумов
Түптэлэннибит, кулуһун оттон чэй оргута уурдубут. ФВС К
II
туохт.
1. Өрүкүйэн таҕыс (хол., буор-сыыс, туман); тугу эмэ өрүкүт. ☉ Взвихриваться, взвиваться (напр., о пыли, тумане); поднять пыль
Соболоох күөлүн диэки, оскуола акылаатын буора хаһыллан, күдэн буолан салгыҥҥа түптэлэнэ көппүтэ. М. Доҕордуурап
Киһи тыына сып-сыыгынас, түптэлэнэн олороро. В. Иванов
Бурдук тиэммит массыына Чугунаайы өрө соломмут суолунан түптэлэнэ турда. М. Доҕордуурап
2. көсп. Ыксалынан сырыт, ыксаабыттыы, түргэнник оҥор; түргэнник буол ☉ Делать что-л. в большой спешке; происходить быстро
Аналлаах ата өрө түптэлэнэн, силлиэ курдук сиксиллэн кэлэн, умса хоруйа түстэ. П. Ойуунускай
Биирдэ Мотя түспүт ыалыгар ыксал бөҕөнөн түптэлэнэн киирдэ. П. Филиппов
Ойуоккалыы сылдьан дүҥүрэ, таҥаһа суох кыыран түптэлэммитэ үһү. Л. Попов
△ Олус түргэнник, утуу-субуу буол (хол., саа тыаһын этэргэ). ☉ Происходить очень быстро, раздаваться один за другим (напр., о выстрелах)
Өр соҕус буолан баран, саа тыаһа түптэлэнэр. Н. Түгүнүүрэп
Эмискэ ойуур саҕатынааҕы ыарҕалар быыстарыттан саалар тыастара түптэлэнэ түстэ. «ХС»
3. көсп., кэпс. Дохсуннук, ыгымсыйан туран эт-саҥар. ☉ Заговорить быстро, запальчиво
Ону истэн олорон, Александра Николаевна диэн учуутал түптэлэнэ түстэ. Н. Кондаков
Кини бэрт кыраттан кыыһыран түптэлэнэн турар идэлээҕэ. «ХС»
Дьиэлээх кырдьаҕас, төһө да түптэлэнэ кыыһырбытын иһин, тута аһаран кэбиһэр үгэстээҕэ. «Чолбон»

Якутский → Русский

түптэлэн=

возвр. от түптэлээ = разводить дымокур (для себя).

Еще переводы:

таптаммахтаа

таптаммахтаа (Якутский → Якутский)

таптан I диэнтэн тиэт
көрүҥ. «Сычаас!» — сүр түргэнник түптэлэнэн сүүрэн иһэн хортууһун кэттэ, сиэптэрин таптаммахтаата. А. Софронов
Миитэрэй тобугун таптаммахтаата. Амма Аччыгыйа
[Уоһук: (хотуурун таптаммахтаан баран)]. Дьэ, доҕор, мунньахха сылдьыбыт киһи, тугу иһиттиҥкөрдүҥ? Күндэ

төрүт-силис

төрүт-силис (Якутский → Якутский)

көр төрүт-төбө
Оҕо тугу да оҥорбутун иһин, онтон кэлэйэн кыыһыран түптэлэммэккэ, итэҕэс үөскээбит биричиинэтин, төрдүн-силиһин хасыһыахха наада. Н. Лугинов
Эргэ олох төрдө-силиһэ даҕаны оччо модун буолбата чахчы. «ХС»

түптэлээ

түптэлээ (Якутский → Якутский)

I
туохт. Түптэтэ оҥор. ☉ Делать дымокур
Бэс кур туорааҕын хомуйан, отууларын ааныгар түптэ түптэлээтилэр. И. Гоголев
Кыыс ынахтары хомуйан аҕалан баран, түптэлээбитэ. Софр. Данилов
Көстөкүүн түптэлээбэтэр, ынах да ыаспатар, бу сарсыарда эрдэ турбута. Н. Заболоцкай
II
туохт.
1. кэпс. Тугу эмэ түргэнник, утуу-субуу оҥор. ☉ Делать что-л. быстро, одно за другим. Уол ытан түптэлээтэ. Ыт буору хаһан түптэлээн барда
2
түптэлэн II 2 диэн курдук. Эмээхсин оҕонньорун сэмэлээн түптэлээбит. Далан
Кэргэнэ мөҕөн түптэлээтэҕинэ, элэгинэн тумнаран кэбиһээччи. М. Доҕордуурап
◊ Ытан түптэлээ — быыстала суох, утуу-субуу ытыалаа. ☉ Производить выстрелы один за другим
Мин саалааҕым буоллар, ытан түптэлиэ эбиппин. Софр. Данилов
Кини харса суох ытан түптэлиир. Л. Попов
Харса суох ытан түптэлиир. «Чолбон»

таһылын

таһылын (Якутский → Якутский)

I
1.
таһый I диэнтэн атын. туһ. [Чолооску:] Оҕоҕо кыратык таһыллар, кырдьык, абырал буолааччы. Амма Аччыгыйа
Мэлдьи дьарыйылла, таһылла сылдьар ыт хоргус буолар. И. Федосеев
2. кэпс. Тас уорҕаҕынан түс, оҕун (хол., халтарыйан, халты тэбинэн). ☉ Упасть плашмя на спину (напр., поскользнувшись)
Оҕо барахсан баара Оройунан хойуостанан, Муннунан-уоһунан Мууска таһыллыбыт Сордоҥ балык курдук. П. Ойуунускай
Мордьооску мэйиитэ эргийдэ, Түү мээчиктии сиргэ төкүнүйдэ, Өлө сыста иэнинэн таһыллан Өөр-өр сытта уҥан нараллан. Болот Боотур
Кыыс ыаҕастаах үүтэ ыһыллыбытынан тиэрэ таһылла түстэ. М. Доҕордуурап
II
тас I диэнтэн атын
туһ. [Марина:] Саҥа дьиэ тутан эрэр сирдэрэ быһыылаах этэ, сүрдээх үгүс бэрэбинэ таһыллыбыт этэ. Амма Аччыгыйа
Оскуола акылаатын буора таһыллан, күдэн буор салгыҥҥа түптэлэнэ көппүтэ. М. Доҕордуурап

хаһыс

хаһыс (Якутский → Якутский)

I
1.
хас I диэнтэн холб. туһ. [Нүһэр Дархан:] Көмө буола кэлиэхтээҕэр хата түргэнник Ииммин хасыһа кэлэр инигит! И. Гоголев
Ыттар оҥкучаҕы хаһыспаттар, аһаҕас да хаалбыт аһы кыраһалаах отой тыыппаттар. С. Маисов
Улаатан иһэн кумах куйаарга ханаал хасыһара. Ч. Айтматов (тылб.)
2. Тугу эмэ көрдөөн, туоххун эмэ булкуй, хас, хаһын. ☉ Искать, перебирая, перекладывая, разбирая что-л., копаться, рыться в чём-л.
Кууһума суруксут, өр соҕус тугу эрэ көрдөөн, сиэптэрин хасыһар. Н. Якутскай
[Миша түһээн] салҕалас илиитинэн бинсээгин сиэҕин хасыһар да… сочуоккатын булбат. Өссө күүскэ хасыһар... Н. Лугинов
Сээкэйдэрин хасыһа сылдьан түгэххэ, утуйар таҥас анныгар, карабин саа сытарын илиитинэн бигээн көрдө. Н. Заболоцкай
3. көсп. Ким, туох эмэ туһунан дириҥник билээри иҥэн-тоҥон үөрэт. ☉ Кропотливо изучать что-л., разбираться в чём-л., копаться
Оҕо тугу да оҥорбутун иһин онтон кэлэйэн кыыһыран түптэлэммэккэ, итэҕэс үөскээбит биричиинэтин, төрдүн-силиһин хасыһыахха наада. Н. Лугинов
[Харитонов:] Лейтенант Сергеева, суутунан көрүллэн бүппүт дьыаланы эмиэ тоҕо хасыһаҕын? М. Попов
Литератураны хасыһан, сөбүлээн ааҕар киһи таптыыр суруйааччытын үҥэр таҥара оҥостор, адьас аанньал курдук саныыр. С. Федотов
Тоҕо эрэ Ивановиһы хасыһар буолан эрэллэр үһү. «ХС»
4. кэпс. Тугунан эмэ ыксаабакка дьарыктан, тугу эмэ өр оҥор, гын. ☉ Долго возиться с чем-л., копаться
Хасыһа, талкыйа сатыыр да, туһа суох. С. Федотов
Эрдии-эрдэ — түөрт саҕана Ира оһоҕун хаһыста. Ф. Софронов
Массыынатын мотуорун хасыһан көхсө хомурдуос көхсүнүү килэҥниир. ЭКС ТБТ
Ваня, кырдьык даҕаны олус өр хаһыстыҥ. ОЛ ПА
II
ыйыт. солб. аат. Бэрээдэгинэн ханнык, элбэхтэн ахсаанынан ханнык. ☉ Какой по порядку или какой именно из нескольких, какой, который
Кэрэтик олорон, ким хаһыс сааһыгар Күн сирин хаалларыай? Эллэй
Чуолкайдык өйдүүбүн биир сааһы, — Хаһыс сыл эбитэ буолла? Баал Хабырыыс. Хайа ый хаһыс күнэ эбитэ буолла… И. Эртюков