Якутские буквы:

Якутский → Якутский

төбөлөө

туохт.
1. Төбө оҥор, төбөлөөх гын. ☉ Наделять какой-л. головой кого-л., приделывать к чему-л. голову
Наһаалаабыт дьону …… Дьөлөҕөс төбөлүүрүм, Түөкүҥҥэ дьүөрэлиирим. С. Зверев
Ол бэйэбин Кыһалҕа муҥа Кыырык төбөлөөбүт. И. Чаҕылҕан
Бурдуктаах куулу киһилии төбөлөөн кэбиспит курдук суон …… киһи олорор. Н. Габышев
2. Тугу эмэ уһуктаа. ☉ Заострять конец чего-л.. Тоһоҕону төбөлөө
□ Төбөлөөбүт курдук чоролуспут уҥуохтардаах сутуругун мөкүҥнэппитэ. Э. Соколов
3. көсп. Тугу эмэ (хол., тиэкиһи) ааттаа, бастаа. ☉ Озаглавить, назвать (напр., текст)
Бастакы киирии олугун «Айаҥҥа бэлэмнэнии алаһа дьиэттэн саҕаланар» диэн төбөлөөбүт этэ. К. Уткин
Хаһыат …… үс улахан төбөлөөн, мин ыстатыйабын бэчээттээбитэ. ОТК
[Бирикээһи] «Өстөөҕү эккирэтэр туһунан» диэн төбөлөө. К. Симонов (тылб.)
4. көсп. Туох эмэ уһугун, төбөтүн хайа эмэ диэки хайысхалаа, туһаай. ☉ Направлять что-л. остриём куда-л.; положить кого-л. головой в каком-л. направлении
[Микиитэ] баран иһэр сирин диэки төбөлөөн, хаарга эбиэн ырбаны суруйа тардан кэбистэ. Амма Аччыгыйа
[Өлбүт киһини ииҥҥэ] Күн диэки төбөлөөн түһэрбит. Күннүк Уурастыырап
5. көсп. Туох эмэ (үүнээйи) үрдүн үргээ. ☉ Ощипывать верхние побеги растения
[Сылгылар] Сыыр сирэйигэр эрбэһин төбөлөөн сии сылдьыбыттара. Болот Боотур
Үс тайах талах төбөлөөн сии сылдьаллар. Р. Кулаковскай
[Сылгы] киэҥ сиринэн тэлэһийэ хааман от төбөлөөн сиир. АПН ӨСС

Якутский → Русский

төбөлөө=

заострять (конец чего-л.); тоһоҕону төбөлөө = заострить кол.

Еще переводы:

төбөлөтөлөө

төбөлөтөлөө (Якутский → Якутский)

төбөлөө диэнтэн төхт
көрүҥ. Дулҕаны, эмэҕи уокка кэрээн, олору төбөлөтөлөөн мончуук оҥорбута. Н. Босиков

чинить

чинить (Русский → Якутский)

I несов. что I. (исправлять) абырахтаа, оҥор; чинить замки күлүүһү оҥор; чинить бельё таҥаһы абырахтаа; 2. (заострять) уһуктаа, төбөлөө.

төбөлөн=

төбөлөн= (Якутский → Русский)

1) возвр.-страд. от төбөлөө = заостряться, быть заострённым (о конце чего-л.); 2) быть обращенным головой в какую-л. сторону; түннүк диэки төбөлө-нөн утуйар он спит головой к окну.

увенчать

увенчать (Русский → Якутский)

сов. 1. кого-что (возложить венок в знак награды) венокта кэтэрт; 2. что (закончить чем-л. верхнюю часть) үрүт өттүн =нан бүтэр, үрдүгэр -лаа, төбөлөө; увенчать здание башней дьиэ үрүт өттүн башнянан бүтэр, дьиэни үрдүгэр башнялаа; 3. что, перен. (завершить) түмүктээ, бүтэр.

уһуктаа

уһуктаа (Якутский → Якутский)

туохт. Тугу эмэ уһуктаах оҥор. ☉ Заострять что-л. Кини суумкатыттан харандаас уһуктуур быһаҕын ылан, талаҕы төрдүнэн быста. А. Фёдоров
Хаппыт маһы уһуктаан, балыгы атаралаан эмиэ аһаата. И. Данилов
Үс муннук килиин курдук эмиэ төбөлүүр, тимири кырыытынан сытыы уһуктаан туһанар. ПАЕ ЭАБ
◊ Уһуктаан киир — уһуктаах курдук быһыылан, оннук көһүн (хол., тыаны этэргэ). ☉ Иметь мысообразный, остроконечный вид (напр., о лесе)
Уҥуоргу күөх иирэ уһуктаан киирэн, лаглайан көстөр. Дьүөгэ Ааныстыырап

төбөлөн

төбөлөн (Якутский → Якутский)

  1. төбөлөө 1, 2, 3 диэнтэн бэй. туһ. Сылгы төбөтүн саҕа төбөлөнөргө харчы эмиэ наада буолла. П. Ойуунускай
    Уоһун олоруутун көрүө этигит, уһуктана-уһуктана чорболдьуйан, төбөлөнө-төбөлөнө чубугураан! Э. Соколов. [Эппиэттэрэ] «Харда сурук» диэн төбөлөнөн «Кыым» хаһыат …… бастакы балаһатыгар бэчээттэммитэ. Ходуһа х.
  2. көсп. Үрүт өттүгэр астан, сибэккилэн. ☉ Образовать бутоны, давать верхушечные плоды. Сибэкки төбөлөммүт, сотору аһыллыыһы
    □ Кукурууса — хонуу хотуна, Кыһыл көмүс төбөлөнөр. Болот Боотур
  3. көсп. Хайа эрэ диэки төбө өттүгүнэн хайысханан. ☉ Быть обращённым головой в какую-л. сторону
    Оҕуттахха да, арҕаа диэки төбөлөнөн охторго. С. Тарасов
    Аҕата түннүк диэки төбөлөнөн, тиэрэ түһэн сытар. М. Шолохов (тылб.)
килиин

килиин (Якутский → Якутский)

аат.
1.
ытаһа диэн курдук. [Анньыыга анаан] сорох хас да кырыылаах эбэтэр төгүрүк луом тимири харандаастыы уһуктуур. Үс муннук килиин курдук эмиэ төбөлүүр. ПАЕ ЭАБ
[Былыргы дьон туойга] уһуктаах маһынан батары баттаан, килиин (ытаһа) курдук кэрчиктэри ойуулуур буолбуттара. КФП БАаДИ
2. Уһун синньигэс, үс муннуктуу быһыылаах таҥас киллэһигэ. ☉ Клин (в одежде). Сонун сиэҕэ кыараҕас буолан, килиин киллэрэн биэрдэ. Килииннээх дьууппалаах
3. Бааһына сирин сорҕото. ☉ Клин (часть земельного угодья)
Сүөһү аһылыгар анал килииннээх түөрт хонуулаах севообороту олохтонуохтаах. ЛИК СОТҮҮүТ
Эн, баҕар, билэриҥ буолуо …… Чеплыгинтан Малиниҥҥа диэри килиин сири? И. Тургенев (тылб.)
4. Тоҥуу хаары сыҕайан суол таһаарарга анаммыт, инники өттө чумчугур, онтон сыыйа кэтириир иэдэстээх улахан сыарҕа (тыраахтар соһор). ☉ Клин (для расчистки снежной целины)
Күһүн биирдэ бульдозерынан эбэтэр килиининэн сылдьыахтарын эрэ кэрэх …… бэртээхэй суол бэлэм. НС ХСБС
Сир кыырпахтарын чиэрбэ илин уһугунан килиин курдук силэйтэлиир. ББЕ З
◊ Килиин сүгэ — маһы хайытарга аналлаах, ытаһа курдук быһыылаах, халыҥ тимирдээх, ыарахан ыйааһыннаах сүгэ. ☉ Колун (топор)
Кууһума ас тииттэргэ хатырыктаах …… килиин сүгэнэн оҥута охсон, киһи сирэйдэрин оҥортообута. Күннүк Уурастыырап
Таймаар модороон уктаах молуой курдук улахан килиин сүгэтин сүкпүт. «ХС»
ср. русск. клин, клинчатый топор