пламя; күөх төлөн синее пламя; төлөҥҥө салат = опалить в пламени.

возвр.-страд. от төлөө= 1) заплатить, уплатить (напр. свой долг); 2) уплачиваться, быть уплаченным, заплаченным; оплачиваться, быть оплаченным; үтүө үтүөнэн төлөнөр добро оплачивается добром, за добро платят добром.

I
төлөө диэнтэн атын
туһ. Харытыана икки ыйдаах хамнаһа төлөммөт буолла. П. Ойуунускай
Төлөннө Ийэ сиргэ иэһи Ыраастык, чиэстээхтик. Баал Хабырыыс
Ылбыт иэс төлөнүөхтээх. Н. Павлов
II
1. аат.
1. Туох эмэ умайыыта, умайан уот буолан көстүүтэ. ☉ Огонь, пламя
Мөлтөөн иһэр уот төлөнүн наһаа күүскэ үрэн, умуруоран кэбиһиэххин эмиэ сөп. Амма Аччыгыйа
Никифоров өндөйөн көрбүтэ, кини иннигэр буруо, төлөн өрүкүйэр, уот кытыастар. С. Васильев
Былырбылыргыттан баччааҥҥа диэри, хас эмэ үйэлэр тухары, саха киһитин оһоҕун төлөнө өспөтөҕө, өһүө да суоҕа. «ХС»
2. көсп. Туох эмэ олус сырдаан, сандааран көстүүтэ (ханнык эмэ айылҕа көстүүтүн, хол., күн, дьүкээбил, саһарҕа туһунан). ☉ Яркий свет от чего-л., сияние чего-л. (напр., о солнце, северном сиянии, зареве)
Халлаан чахчы сырдаан, күн төлөнө уҥуоргу тыа кэтэҕинэн сандаара тыган муус түннүктэринэн киирэн, балаҕан иһигэр уот сырдыгын баһыйда. А. Софронов
Күһүн барахсан сап-саһархай, ыыс араҕас төлөнө улам күүдэпчилэнэн, мутуктан мутукка ойуолаан, мутуктан мутугу өрө салаан истэ. Н. Заболоцкай
Дьүкээбил төлөнүн көрө, Саҥата суох хайгыы, сөҕө Биир түүн биһи Ньукулайдыын Дьиэлээн дэгэйэн истибит. А. Бэрияк
3. көсп. Үрдүк күүрээн, омун, уох. ☉ Душевный подъём, порыв, энтузиазм, пыл, огонёк
Саатыы-кыбыстыы төлөнө Микиитэ сирэйигэр саба биэрдэ. Амма Аччыгыйа
Үөрэх кыһатыгар уһаарыллыбытым, Үлэ төлөнүгэр хатарыллыбытым! С. Васильев
Сибиир дьонноро Аҕа дойду туһугар туох баар кыахтарын, сүрэхтэрин төлөнүн бүүс-бүтүннүү биэрбиттэрэ. «Кыым»
2. даҕ. суолт. Үрдүк күүрээннээх, омуннаах, уохтаах. ☉ Пламенный, пылкий, горячий (напр., о сердце, слове)
Биһиги Граммыт …… ис дууһатынан төлөн этэ. Суорун Омоллоон
Көрөргө туох да уратыта суох дьон. Уратылара — төлөн сүрэхтэрэ буоллаҕа. С. Федотов
Уохтаах кымыс утаҕы Ыймахтааммын ханнарбын, Уоттаах төлөн тыллары Ыллыыр-туойар буолларбын. А. Абаҕыыныскай
♦ Кыһыл төлөнүнэн илгиһин — кутаа уотунан илгиһин диэн курдук (көр илгиһин)
Суостаах тааҥкалар …… кыһыл төлөнүнэн илгистэллэр. С. Никифоров. Кыыһар (кытыастар, кыһыл) төлөн поэз. — кытыаста умайар уот курдук чаҕылхай кыһыл өҥнөөх. ☉ Яркокрасный, огненный, пламенный
Улахан тыйаатыр тас өттө кыһыл төлөнүнэн кытара кыыһан, аалай барык сардаҥанан тумаҥҥа оргуйан, кытаран, сандааран көһүннэ. П. Ойуунускай
Кыайыы сырдыыр халлааныгар Кыыһар төлөн былааҕы көтөҕөллөр. Т. Сметанин
Аалай хааным тохтубута Россия дэхси хонуутугар, Кыһыл төлөн сибэкки буолан, Кыыһа үүнэр буоллаҕына, — Син биир этиэҕим Сирдээҕи дьолу билэбин диэн. Т. Сметанин
ср. тюрк. түлэ ‘пылать’, монг. дөл ‘пламя’, бур. дүлэҥ ‘пламя’

аат. Ким, туох эмэ омуна, өрө күүрүүтэ, өрүкүйбүтэ. ☉ Пыл, огонь, страсть
Уоҕа-төлөнө уҕарыйбытын кэннэ, кыратык, быһыта-орута тыл бырахсан кэпсэттибит. Н. Заболоцкай
Охсуһуу дьоҥҥо күөдьүппүт уоҕа-төлөнө ааһа илик. Т. Сметанин
Володя эмискэ өрө күүдэпчилэммит тапталын уоҕа-төлөнө уҕараабыт. «ХС»