нареч. больно, болезненно; ыарыылаахтык охсулун= а) больно удариться; б) пострадать от чьего-л. удара.

ж. амбиция, киэмеийии, бэрдимсийии; # вломиться (или удариться) в амбицию разг. кыраттан өһүргэн, тэбиэһир.

страд. от ас = II получать толчок; ударяться обо что-л.; маска аньылын = удариться о дерево.

сов. кого-что 1. анньан кэбис, ас; столкнуть лодку в воду оҥочону ууга ас; 2. (заставить удариться) анньыпыннар; столкнуть лбами сүүстэринэн анньыпыннар; 3. перен. (вызвать конфликт) иириһиннэр; 4. с кем (заставить встретиться) тиксипин-нэр, көрүһүннэр; случай столкнул меня с этим товарищем түбэлтэ миигин бу табаа-рыһы кытта тиксиһиннэрбитэ; 5. с чем, перен. көрүһүннэр; столкнуть с трудностями ыарахаттары кытта көрүһүннэр.

сов. 1. (удариться) анньыс, анньыһа түс; льдйны столкнулись муустар анньыстылар; 2. перен. (вступить в противоречие) харсыс, утарыта буол; здесь наши интересы столкнулись манна биһиги интэриэстэрбит утарыта буоллулар; 3. с кем (неожиданно встретиться) тиксис, көрсүс; 4. с чем, перен. (испытать что-л., познакомиться с чем-л.) көрсүс; столкнуться с новым вопросом саҥа боппуруоһу кытта көрсүс; 5. (вступить в стычку) хабырыс, хапсыс, ытыалас.

1) биться, ударяться обо что-л.; маска охсулун= удариться о дерево; 2) быть битым, ударенным; быһа охсулун= быть перерубленным; хайа охсулун= быть расколотым; 3) достигать чего-л., доходить до чего-л.; сиринэн охсулун= доходить до земли (об одежде); 4) выкашиваться, скашиваться, быть скошенным; охсуллубут от скошенная трава; 5) коваться, быть выкованным; үчүгэйдик охсуллубут быһах нож хорошей ковки; 6) перен. заходить, заезжать куда-л., посещать кого-что-л. (от случая к случаю, мимоходом, на короткое время); биһиэхэ охсуллан аас заходи к нам как-нибудь.

1. саай диэнтэн атын., бэй. туһ. Сиргэ саайыллыбыт тутум атахтаах остуол уонна эмиэ ол курдук намыһах ороннор бааллар. Суорун Омоллоон
   Лиэксийэни хомсомуол оройкуомун устурууктара …… ааҕар диэн бэрт улахан биллэрии саайыллыбыт. И. Федосеев
2. Туохха эмэ кэлэн күүскэ охсулун. ☉ С силой удариться обо что-л. (напр., о пуле, снаряде)
   Уҥа саннынан тоҥ хомурахха саайыллар, өйүн сүтэрэр. Н. Якутскай
   Аттыбытыгар миинэ түһэн буорга саайылынна да, дэлби тэптэ. И. Сосин

1. туохт.
2. Тугу эмэ туохха эмэ батары эбэтэр иһин көҥдөйүгэр киирэрин курдук тугунан эмэ охсуолаа. ☉ Забивать, вбивать что-л. во что-л. Эркиҥҥэ тоһоҕото саай. Ытаһата саай
   □ Байбал тоһоҕону суха ураҕаһыгар туора чорбоччу саайан кэбистэ. Амма Аччыгыйа
   Биһиги ирбэт тоҥ уорҕатыгар диэри тимир-бетон сыбаайалары батары саайан киллэрэбит. Н. Лугинов
   Сааны сатаан иитэбин. Бэҕэһээ аҕабар көмөлөһөн, быыс уган саайдым. Н. Габышев
3. Тугу эмэ тоһоҕонон саайан туохха эмэ ыйаа, туттар. ☉ Прибивать, приколачивать что-л. к чему-л.. Остуолбаҕа туора хаптаһынна саай. Ааҥҥа тутаахта саай
   □ Хотоойулаах оҥороору ыаҕас бөстүөнү төбөтүгэр саайбыт буулдьаларыттан ылан, туоһапкатыгар укта. Л. Попов
   Детдом кэнсэлээрийэтэ быһыылааҕа. Ыалдьыбыт оҕолору онно угуталаан баран, «Изолятор» диэн хара суруктаах хаптаһыны хам саайан кэбистилэр. С. Федотов
   Тыраахтар мас хайытан кирбийэр, оскуола кырыыһатын саайан табыгыратар тыаһы кытта Иван уустаах уһанар тыастара холбоһоро. М. Доҕордуурап
4. Тугу эмэ уһуктааҕынан күүскэ батары ас. ☉ С силой ударить кого-что-л. чем-л. острым, колющим, вонзить
   Оҕонньор үҥүүтүнэн эһэни тылын төрдүгэр саайбыт. Л. Попов
   Хабырынар Хабырыыс сирэйэ-хараҕа уларыйан, этэрбэһин айаҕыттан быһаҕын таһааран, самыыга саайар. Күндэ
   △ Уһуктааҕы туохха эмэ батары ас. ☉ Воткнуть что-л. острое во что-л. Кынчаалын остуолга батары саайда. Амма Аччыгыйа
5. Күүскэ оҕус. ☉ С силой ударить кого-что-л.
   Орлосов бабдьыгырыы түһээт, саатын сулбу тардан ылан, оҕонньору саа луоһунан көхсүгэ саайда. Н. Габышев
   Лиэкэр Сеня, өрө көтө түһээт, били оргуйан бидилийэр күөһү көрөн турар саллааты төбөҕө саайда. А. Сыромятникова
   Холуочук киһи сирэйгэ далайбытын Серёжа, аһаран биэрээт, түөскэ саайан кибилиннэрэр. Г. Колесов
6. Көтөн иһэн туохха эмэ кэлэн күүскэ охсулун, тугу эмэ улаханнык тап. ☉ С силой удариться обо что-л. (напр., о пуле)
   Бинтиэпкэ саа тыаһа чус гыммыта, буулдьа тиийэн Чүөчээски көхсүгэр сүгэн иһэр ботуоҥкалаах кинигэтигэр саайбыта. Суорун Омоллоон
   △ Тугунан эмэ (хол., саанан ытан) улаханнык тап. ☉ Бить из чего-л. по чему-л. (напр., из ружья)
   Саҥа артиллеристар [буусканан ытааччылар] тахсаннар, …… үрүҥ ыстаабын дьиэтин төбөтүн оройугар саайдылар. Амма Аччыгыйа
7. көмө туохт. суолт. -ан сыһыат туохтууру кытта ситимнэһэн хайааһын дэбигис бааччы дьорҕооттук оҥоһулларын көрдөрөр. ☉ В сочетании с деепричастием на -ан обозначает действие, совершаемое мгновенно и решительно. Охсон саай. Быраҕан саай. Ытан саай
   □ [Микиитэ] уоһун хам ытыра түһээт, Арамааны алларанан тэбэн саайда. Амма Аччыгыйа
   Биир учуутал туран, улуустары, нэһилиэктэри наар үөрэҕэ суох дьон салайар буоланнар, туох да үлэ-хамнас уонна сайдыы кыайан барбат диэн кириитикэлээн саайда. Болот Боотур
   [Мииткэ] ыскылаатын сэбиэдиссэйэ табаары уоран атыылыырын хаһыаттаан саайар. И. Бочкарёв
   ♦ Сахсайбытын саай кэпс. — улахан саҕа буолан киэбирбитин тоһун биэрэн тохтот, кэһэт. ☉ Наказать за зазнайство кого-л., сбить спесь с кого-л.. Ол-бу буолан киэбирбэтин, сахсайбытын саайыам!
   □ Куска үөмэн иһэбин
   Дулҕа саҕа бэйэтин Тохтуу-тохтуу көрөбүн, Сахсайбыккын саайыам диэн Саабын соһон иһэбин. Р. Баҕатаайыскай. Тиискин саай (саайын) кэпс. — уҥуоҕу көмүллээн силиитин обор. ☉ Грызть сахарную кость, высасывая из неё костный мозг. Мэ бу уҥуох баар, тиискин саан
   □ Дьэ, аҕалаах ийэлэрэ үөрүү бөҕөнү үөрэннэр, …… көмүрүө уҥуоҕунан тиистэрин саайаннар, көйүү кымыһынан күөмэйдэрин оҥороннор көрүлүү олорбуттар. ПЭК ОНЛЯ V
   ◊ Тосту (булгу) саай — күүскэ охсон тоһут, тосту барыар диэри оҕус. ☉ Переломить что-л. резким сильным ударом
   Хаадьаҥ Хабырыыс …… дьагдьайан көпчөччү көһүйбүт киһиэхэ маарыннаата. Ол сылдьан баһымньытын угун хоруо курдук хоолдьугунан булгу саайан кэбистэ. М. Доҕордуурап
   ср. др.-тюрк. сай ‘прокалывать, пронзать’, бур. шааха ‘вонзить’, монг. шаах ‘вбивать, забивать; ударить кулаком’

I
саайылын диэн курдук
Хартыыналар анныларынан оҕолор үөрэхтэрин араспысаанньата, халандаар сааллыбыттар. Дьүөгэ Ааныстыырап
Муораҕа күүлэйдиир түллэҥнэс долгуннар Туруору биэрэккэ ыһылла сааллаллар. Чэчир-76
II
туохт.
1. Күүскэ этэн эбэтэр туохха эмэ түһэн дэлби бар (этиҥи этэргэ); күүскэ курбуулаа (чаҕылҕаны этэргэ). ☉ Сильно громыхнуть, грянуть (о громе); сверкнуть, полыхнуть (о молнии)
Халлаан түөрт өттүттэн сүллэр этиҥ этэн лүһүгүрүүр. Онтон халлаан оройугар, өрө сүүрэн, дьөрбөлөһөн тахсан биир этиҥ буолан сааллан саайан, таҥнары дьааһыйар. Суорун Омоллоон
Этиҥ этэр, арыт маска сааллан барчаланар. Н. Якутскай
Сарадах чаҕылҕан чаҕылла сааллан Сааскы хоһоону халлааҥҥа суруйда. Эллэй
2. кэпс. Күүстээхтик эмискэ дэлби баран тыаһаа. ☉ Раздаться внезапно, грянуть (напр., о выстреле)
Санатымаҥ ыардык сааллар Тэргэн тэлэ тэбиитин, Буомба чыскыыр иһиириитин. Р. Баҕатаайыскай
Саа тыаһа… Этиҥнии сааллар… Ыһыы-хаһыы… Дьон сиҥнэр. С. Данилов
Ол истэҕинэ, …… оннооҕор сэриигэ да сылдьан истибэтэх күүстээх тыаһа халлаан оройугар саалынна. В. Иванов
3. Туох эмэ үрдүгэр кэлэн түһэн күүскэ оҕус, самнар; дэлби тэп. ☉ Сильно удариться о кого-что-л., стремительно упав с большой высоты; ударяясь, взрываться (напр., о снаряде)
Үрдүк халлааҥҥа Гастелло Өрө кыырайан тахсара. Охсор чаҕылҕан уот буолан, Өстөөх үрдүгэр сааллара. Эллэй
Хотой саас эрдэ тугуттары бултаһыа, эмискэ үлүгэр куобах үрдүгэр саалла түһүө. И. Федосеев
Хабарааннык тоҕута саалыннылар Өстөөх үрдүгэр сэнэрээттэр. И. Эртюков
4. Эмискэччи туох эмэ күүстээх охсууттан ньиргий, дьигиһий. ☉ Содрогаться, сотрясаться от внезапного сильного удара
Саалар саайа сатарааннар, Сааллан салгын салҕалаата. Күннүк Уурастыырап
Биир, икки, үс гранат — Траншея түптэ сааллар! И. Чаҕылҕан
Омуннаахтык ытыс тыаһаан, Саала сааллара, Дьон үөгүлүүрэ. Эрчимэн
5. көсп. Кимиэхэ-туохха эмэ тугунан эмэ дохсун охсуута оҥор, соһуччу улахан кыһалҕаҕа, кутталга киллэр. ☉ Напасть, обрушиться на кого-что-л. неожиданно (напр., о вооружённой силе; о несчастье)
[Миитэрэйдээх] үрдүлэригэр итинник бииртэн-биир ыар охсуулар сааллан истилэр. Н. Түгүнүүрэп
Үрэх баһа аатырбыт алааспар Үлүгэрдээх сурах этиҥнии саалынна. Хаанымсах өстөөх ытык дойдубар Хара түөкүннүү саба ааҥнаата. И. Егоров
Гвардейскай миномётчиктар сэрии саҕаланнаҕын маҥнайгы күһүнүттэн өстөөххө этиҥ буолан сааллыбыттара. ИИФ ИДЫК
△ Эмискэ саталанан түс, ытыллан тур (хол., буурҕаны, холоругу этэргэ). ☉ Разразиться (напр., о буре, урагане)
Аҕыс айдаар холорук сааллан түстэ. ПЭК ОНЛЯ III
Ол күн дьэ үөтүллүөхтэрэ суоҕа Олорбутум устатыгар ытыалаабыт охторум суоллара, Оттубут кутааларым умуллан хаалбыт кыымнара, Сүрэхпэр ыллаабыт буурҕаларым Сиргэ сааллыбыт тыастара. И. Алексеев
[Мазепа:] Тохтоо, эрдэ. Буурҕа сааллыаҕа; Туох буолуо биллибэт онно. А. Пушкин (тылб.)
♦ Түптэ саалын — эмискэ улаханнык, дэлби барар курдук, тыаһаа. ☉ Грохнуть, громыхнуть, бабахнуть внезапно (о громе, выстреле, взрыве и т. п.)
Саа эстэн түптэ саалла түспүтэ. Н. Якутскай
Соҕотохто үлүгэрдээх тыас түптэ сааллыбыта. Сэмээр Баһылай
Түллэҥнии олорор түүҥҥү Москва Түптэ сааллар салюта, Төхтүрүйэн этэр ньиргиэр этиҥэ Төлөнүнэн саласта. И. Чаҕылҕан
III
туохт.
1. Чиҥээн аллара түс, дьиппиний. ☉ Уплотниться, оседая, опускаясь вниз (напр., о балках и стенах деревянного дома)
Эдьигээн оройкуомун дьиэтэ …… икки этээстээх үтүөкэн тутуу. Сааллан тас эпсиэйэ хоппойон эрэрэ эрэ кини көрүҥүн буортулуур. С. Руфов
Саас …… хаар уу буолан саккыраан, сааллан эрдэҕинэ, Разметнов олбуорун икки дьиикэй холууп булбута. М. Шолохов (тылб.)
2. Хамсаабакка уһуннук олорон көһүй, сылай (киһи-сүөһү миэстэлэрин этэргэ). ☉ Ныть от усталости, от долгого сидения, от неподвижности (обычно о частях тела)
Мунньахха уһун киэһэни быһа олорон, көхсүм саалынна, төбөм үлтү барда. В. Протодьяконов
Айыкка, санным саалынна, Ааҕартан бүгүн тохтуубун. М. Тимофеев
Дабаан кэмигэр ыарахан ындыылаах ат тохтоотоҕуна, көхсө сааллар. Тумарча

туохт.
1. Этиҥ ханнык эмэ миэстэтинэн анньыллан эбэтэр таҥаскыттан мэһэйдэтэн тохтоон ыл; оҕун. ☉ Зацепиться какой-л. частью тела или одежды за что-л.; споткнуться
Өрө эккирээн иһэн, этэрбэһин быатыттан иҥнэн умса баран түһэн …… күрдьэҕэ мүччү ыстанан сэлэ ортотугар түстэ. П. Ойуунускай
Ол иһэн, ыллыга туора түспүт силистэн иҥнэн, арыычча охто сыста. Софр. Данилов
Дулҕаттан иҥнэн охтон, атаҕа иһэн хаалла. Н. Габышев
Кыаһай оҕонньор оһоҕу эргийэ баран иһэн, уот анньар мастан иҥнэн оһох уҥа чанчыгар кэлэн тыылла түстэ. Эрилик Эристиин
2. Туох эмэ мэһэйгэ кэтиллэ, анньылла биэр. ☉ Удариться обо что-л., натолкнуться, наскочить на что-л. Сааскы көмүөл маҥнайгы сүүрээнэ ол быһыттарыттан иҥнэн, эргичийэ түспүт. Амма Аччыгыйа
Сотору соҕус буолан баран, ат кэлэн, бүтэй ааныттан иҥнэн, хорус гына түстэ. Суорун Омоллоон
Аан тэлэллэ түһэрин кытта, тымныы тумана өрүһүспүттүү кутулунна, истиэнэттэн иҥнэн түүрүллүмэхтээн ылла. М. Доҕордуурап
△ Эмискэ уун-утары көрсө түс. ☉ Неожиданно встретиться с кем-л., столкнуться с кем-л. лицом к лицу
Давыдов киэпкэтин ылаат, таһырдьа ыстаммыта уонна мичээрдии турар Лушкаҕа иҥнэ түспүтэ. М. Шолохов (тылб.)
3. Ханна да кыайан куоппат, барбат гына булт сэбигэр (хол., туһахха, хапкааҥҥа) түбэс. ☉ Попасть в петлю, капкан, западню и т. п. (о звере, птице)
Арай, хаас тиргэҕэ иҥнэн өрө даллаахтыы турар эбит. П. Ойуунускай
Хайа, нохоо, булдуҥ? Туһаххар, чааркааҥҥар, айаҕар туох да иҥнибэтэх дуо? Суорун Омоллоон
Түргэнник туһахтарбар тэбинэн истим. Арай биир куобах иҥнэн баран кулаачыктанан эрэр эбит. Т. Сметанин
Ньукулаас дэлби иирсэн хаалбыт илимин, иҥнибит аҕыйах бытархай балыгын кытары суулуу тутан, тыытыгар бырахпыта. С. Никифоров
4. Туохтан эмэ иилистэн ыйанан хаал, ыйанан сырыт. ☉ Повиснуть, зацепившись за что-л. Сулбугур самыытыгар нэһиилэ иҥнэн сылдьар бороҥ ыстааннаах. Софр. Данилов
Суох, киһи сатаан оҥостуо суох, бүрүөһүн тириититтэн эрэ иҥнэ сылдьар. Болот Боотур
[Чубуку] таастан тааска быраҕыллан түһэн иһэн, муоһуттан иҥнэн хаалла. Т. Сметанин
5. көсп. Тугу эмэ гынаргар, оҥороргор мэһэйи көрүс. ☉ Встречать препятствие (в процессе какой-л. деятельности)
[Бырайыактары оҥороругар] Айдар кини оннук илиитэ-атаҕа тахсан биэрбэтин, бытархайтан иҥнэн хаалан быһа чымаадыстыырын сөбүлээбэт. Н. Лугинов
Мин итиннэ кэлэн, тугу эппиэттиэхпин билбэккэ, иҥнэн хааллым. Н. Заболоцкай
Бэрт даҕаны дуона суохтан иҥнэн, үлэ тохтотолоон хаалара. В. Яковлев
6. көсп. Кыраттан, нэһиилэ тутуллан сырыт (хол., үлэҕиттэн уһулла сыһасыһа). ☉ Удержаться кое-как, еле-еле (напр., на работе при крупном сокращении штата)
Сороҕор омос санаатахха туох барыта кыраттан иҥнэн турарга дылы... Н. Лугинов
«Мин эйигин сириэм дуо? Эн эрэ сөбүлүүр буоллаххына, барымына», - диэтэ. Истээт, урут арыыччаттан иҥнэн олорбут Тобулаарап туран, үрдүгэр түһэн, уураары-сыллаары гынан, күөх балай сирэйиттэн быыс булбата. Эрилик Эристиин
Гавриил өстөөҕү бүтэһиктээхтик үлтү сынньар тиһэх кимэн киирии тыаһын-ууһун чуор кулгааҕынан истэ госпиталыгар нэһиилэ иҥнэн сыппыта. А. Данилов
7. көсп. Ким эмэ итэҕэһин тоһоҕолоон бэлиэтээ, саҥа гына сырыт, наар онон үөх-үтүрүй. ☉ Постоянно подчеркивать чей-л. недостаток, все время обращать внимание на чье-л. упущение, цепляться
Тыый, оҕонньор, оттон баҕа даҕаны балык балта буоллаҕа дии. Ол түспүтүттэн бултаабатым диэҥҥин, ити мин уолум «быччайбытыттан» иҥинниҥ дуо? Амма Аччыгыйа
Үрдүк Бүөтүр Хатарыылаах Маҥаны, бэркэ таптаан мииммитэ, арай, хараҕа суоҕун сөбүлээбэт этэ: дьон барыта онтон иҥнэрэ. Күннүк Уурастыырап
Эн мин сирэйбиттэн-харахпыттан иҥнимэ. Күндэ
8. көсп., кэпс. Хааһына үбүн-аһын сиэһиҥҥэ түбэс, итэҕэстэнэн буруйга-сэмэҕэ тардылын. ☉ Быть обвиненным в чем-л., призванным к ответу за что-л. Кинилэргэ кыладыапсыктыы сылдьан эккэ иҥнэммин, бастакы тэмтэрийиим онтон саҕаламмыта. М. Доҕордуурап
♦ Дьыалаҕа иҥиннэ көр дьыала
Кырдьыктаах, сөптөөх суолга киһи дьыалаҕа иҥнибэт. А. Федоров. Неустроев дьыалатыгар иҥнэн, киниэхэ көмөлөспүт элбэх киһи хаайыллыбыта. П. Филиппов. Илимэр иҥин - кимтуох эмэ (хол., тойон, баттал) төлөрүйбэт сабыдыалыгар киир. ☉ Быть всецело подчиненным кому-л., находиться под чьим-л. гнетом
Иэдьэгэй эттээх Иринньэх оҕо Эрдэхтэн ыла, Иҥсэлээх тойот Илимэр иҥнэн, Иинэҕэс мастыы Эриллэ хатан, Имиллэ үүнэн Испитим баара. Эллэй. Ириэнэхтэн иҥнибэт, тоҥтон (тоҥ диэнтэн) толлубат фольк. - туохтан да куттаммат, толлубат; харса суох, ылыммытын толорон, оҥорон баран тэйэр (киһи). ☉ Бесстрашный и очень решительный (букв. не остановится перед талым, не сробеет перед мерзлым)
Булчут мунар сиригэр Мунаахсыйан да көрбөт, Хойуу тыабыт сиһигэр Куттанары да билбэт, Ириэнэхтэн да иҥнибэт, Тоҥ диэн толлубат. Л. Попов
Ириэнэхтэн иҥнибэт, Тоҥтон толлубат, Мүччү туттар диэни өйдөөбөт, Бүдүс диэни билбэт, Оһолго-төрүөккэ уолдьаабат Улуу дьон уодаһыннаахтар. С. Зверев
Ириэнэхтэн иҥнибэт аатырбыт, Тоҥтон толлубат сураҕырбыт, Кытаанаҕы да кыайбыт, Ыараханы да ыатарбыт Самнан биэрбэт саргылаах, Сайдар, үрдүүр норуоппут. С. Васильев
Киһи хараҕа (кулгааҕа-хараҕа) иҥнэр (туга эмэ) көр киһи I. Бу балаҕан иһигэр таас тыаһыттан ураты киһи кулгааҕар-хараҕар иҥнэр атын туох да баара биллибэт. Суорун Омоллоон
Бэттэх Аркадий [бырайыактаабыт] дьиэтэ адьас туох да харах иҥнэр ордуга-хоһута, итэҕэһэ да, уһулуччу үчүгэйэ да суох …… мэһэйдээбэтэрбин ханнык диэбиттии турар. Н. Лугинов
Кыл (сап) саҕаттан иҥнэ сылдьар көр кыл. «Кыл саҕаттан да иҥнэ сылдьабын, - эмиэ да бэркиһии, эмиэ да дьулахачыйа санаата Валерий. - Бөлүүн дуу, билигин дуу ити уол ордук-хоһу саҥарбыта буоллар, мин суолум сойбута ыраатыах эбит». «ХС»
Окко-маска иҥнибэт көр от-мас. Ол курдук сытан, киһи көрбөт, ыт үрбэт буолан, окко-маска иҥнибэт, дьүдэйии бөҕөнү дьүдьэйэн баран, барыта сэттэ дуу, тоҕус дуу төгүрүк сыл устатыгар хаайыыга, быаҕа сытан олорбутунан, ол кэлгиэтигэр өлбүтэ үһү. Саха фольк. Сыарҕатын сыҥааҕа иҥнэр (кимтэн эмэ) көр сыарҕа. Эн баҕас киһиттэн туох ордуктаах буолаҥҥын мин уолбуттан сыарҕаҥ сыҥааҕа иҥнэр. НС ОК
Тылга иҥин көр тыл. [Дьэкиим:] Тукаам, сымыйа суолга тылга иҥнэн баран эрэбин. А. Софронов
Саҥарба - бостуой тылга иҥниэҥ. Амма Аччыгыйа
Хараҕа иҥнэр көр харах. Аны хараҕа киниэхэ иҥнэр буолбута. Өйдөөн көрдөххө, сиппитэ-хоппута сүр. Болот Боотур
Аркадий икки кыыс хара эрээри, халыҥ сиэрэй уллуҥнаах эргэчээн хаатыҥкаларыгар хараҕа иҥиннэ. Н. Габышев
Остуолга эмиэ субу аҕай ууруллубут адьас арылыйан олорор тыыннаах сибэккилэргэ хараҕым иҥнэр. «ХС»