удой после второго припуска телёнка.

прил. биир нэдиэлэтээҕи, биир нэдиөлэлээх; недельный срок биир нэдиэлэ- лээх болдьох; недельный удой биир нэдиэлэтээҕи ыам.

дневной, происходящий днём; күнүскү аһылык дневная еда, обед; күнүскү ыам дневной удой.

I 1) удой; надой; биир ыам разовый удой; күнүскү ыам дневной удой; 2) время доения (коров, кобылиц); ыам буола илик доить (ещё) рано; түөртүүр ыам время доения около четырёх часов пополудни.
II 1) икрометание; нерест; 2) период икрометания; сааскы ыам саҕана в период весеннего икрометания; ыам кумаара весенний комар; ыам кумаарын (или бырдаҕын) курдук как весенние комары (о бесчисленном множестве кого-чего-л.); ыам ыйа месяц май (букв. месяц икрометания).

аат. Урут сахаларга: сайын ынаҕы күҥҥэ биэстэ ыыр саҕана төрдүс ыам. ☉ В старину у якутов: четвёртый удой в летний период, когда коров доили пять раз в день
Күнүскүбүтүн ыан баран кээлтим, түөртүүрбэр барыах буолтум. Н. Неустроев
Чэ, бука, бүгүн түөртүүр икки киэһээ ынах икки ардыгар илдьээр. Суорун Омоллоон
Ийэбинээн титииккэ түөртүүр ынахпытын ыы сырыттыбыт. «Чолбон»
◊ Киэһээҥҥи түөртүүр — төрдүс ыам (сайынын күнүс түөрт чаас саҕана). ☉ Четвёртый удой (около четырёх часов дня — в летний период). Киэһээҥҥи түөртүүргэ диэри дьэдьэннии таҕыста
□ Киэһээҥҥи түөртүүр саҕана, маҕаһыын айаҕар мустан турар дьон саҥалара ньамалаһа түстэ. В. Титов. Сарсыардааҥҥы түөртүүр — иккис ыам (сарсыарда уон чаас саҕана). ☉ Второй удой (около десяти часов утра — в летний период). Кыргыттар күлсэ-күлсэ сарсыардааҥҥы түөртүүрдэригэр тахсан иһэллэрин көрүстэ. Түөртүүр аһылык кэпс. – күнүскү уонна киэһээҥҥи аһылык икки ардынааҕы аһыыр кэм (күнүс түөрт чаас саҕана). ☉ Время еды между обедом и ужином (в четыре часа дня). Биһиги дьоммутугар тыаҕа таҕыстахпытына, эбэбит түөртүүр аһылыкка күөрчэх ытыйааччы. Түөртүүр омурҕан көр омурҕан. Түөртүүр омурҕан саҕана төннөн кэлэр инибит

туохт.
1. Ынаҕы төрдүс ыамнаа. ☉ Проводить четвёртый удой. Ынахтарын түөртүүрдүүллэрэ чугаһаабыт
□ Маҕааччыйам үүтэ бэлиэр быһа түһэн тардан эрэр, мантан инньэ киһи түөртүүрдээн эҥин эрэйдэниэ суох. М. Тимофеев
«Киэһэ, хойутаатахпына, ынаххытын түөртүүрдээриҥ», – диэбитэ ийэлэрэ. ПК Х
2. кэпс. Эбиэттэн киэһэ түөрт саҕана чэйдээн ыл, аһаа; ол саҕана омурҕаннаан ыл (от үлэтин кэмигэр). ☉ Есть, перекусывать около четырёх часов дня; делать перерыв около четырёх часов дня (во время сенокоса)
«Чэйиҥ, түөртүүрдүөххэйиҥ», – диэтэ ийэлэрэ. «ХС»

1. энчирээ диэнтэн дьаһ. туһ. «Аар тойон аҕам оҕонньор, Адаҕыйбыт алгыскын араар, Эппит тылгын энчирэт!» — диэн Үс бараа күлүгэр Үҥэн-сүктэн кэбистэ. П. Ядрихинскай
   Оҕонньоор, бу баппыыска, эрбэххин хоруотааҥҥын уур: туор буолуор диэри сүөһүбүттэн биири да энчирэтиэм суоҕа диэҥҥин. Софр. Данилов
   Төһө да эдэркээн буоллар, санаабытын энчирэппэт кытаанах майгылаах эбит. У. Ойуур
   Онон уопсай да, кэтэх да сүөһүнү энчирэппэккэ кыстаппыппыт. ЖЕА ТС
2. Тугу эмэ (хол., күнүскү ыамы) көтүт, аһаран кэбис. ☉ Пропустить что-л. (напр., дневной удой)
   Аҕам пиэрмэҕэ сатыы сылдьан биир да ыамы энчирэппэт. Уһун талах кускуурдаах сылдьан «куус» гыннардын да, ынахтара ходолуспутунан бараллар. КНЗ ОО
   Дьиэлээхтэр улаханнара, тоҕус саастаах Нооһой уол, биир тылы энчирэппэккэ истэ, өйдүү олордо. Улдьаа Харалы

разг. делать что-л. четвёртый раз; ынахтаргын түөртээ = подоить коров четвёртый раз; түөртүүр ыам время дополнительного удоя коров (около четырёх часов дня).

даҕ. Киэһэ саҕана буолар, киэһээ. ☉ Вечерний, происходящий вечером
Киэһээҥҥи им саҥардыы сүтэн эрдэҕинэ тохтообуттара. Амма Аччыгыйа
Киэһээҥҥи саһарҕа килбиэнэ хаптаҕас уута буолан, өрүс ньуурун тэтэрдэ саба халыйбыт. И. Гоголев
Бэҕэһээ киэһээҥҥи аймалҕан кэнниттэн кини Быыкаа кыыстыын атастыы буолан хаалла. Н. Заболоцкай
◊ Киэһээҥҥи оскуола — үлэлиир ыччат киэһэ үөрэнэр оскуолата. ☉ Вечерняя школа
Айаан, киэһээҥҥи оскуоланы бүтэрээт, ыалдьан сонотуоруйга сыппыт. Н. Лугинов
Үлэлиир ыччат киэһээҥҥи оскуолатыгар үөрэнэн ачыстааты ылар түбэлтэлэрэ үгүс буолааччы. В. Алданскай
Александра Максимова — уон биирис кылааска киэһээҥҥи оскуолаҕа үөрэнэр. ПДН ТБКЭ. Киэһээҥҥи омурҕан — от үлэтигэр киэһэ аһыыр кэм. ☉ Вечерний перерыв на сенокосе
Киэһээҥҥи омурҕан кэнниттэн Төннөрдүү дьиэм диэки хайыстым. Күннүк Уурастыырап
— Киэһээҥҥи омурҕаҥҥа тахсыҥ! — диэн Уйбаан уус эҥээриттэ. М. Доҕордуурап. Киэһээҥҥи (киэһээ) ыам (ынах) — киэһэ ынах ыанар кэмэ. ☉ Вечерний удой
Натаа киэһээ ынаҕын ыан киллэрэн, үүтүн кута сырытта. Суорун Омоллоон
Сэлиэнньэ дьахталлара киэһээҥҥи ыамнарыгар ынахтарын сайдыыр саҥалара иһиллэр. Л. Попов
[Оҕолор] күнүскү, киэһээҥҥи ыамнарга дьонноругар ынах хомуйан аҕалаллара. Дьүөгэ Ааныстыырап

даҕ. Күн ортотунааҕы. ☉ Дневной, обеденный
Хамначчыт Харытыана эрэйдээх уу баһа барыан иннинэ хотуннаах тойонугар күнүскү чэйдэрин бэлэмнээн баран: «Чэ, чэйгитин иһиҥ», — диэбитэ. П. Ойуунускай
Бииктэр Тыаһыты кытта сэргэстэһэн иһэн Тоҕой Сэлэ күннээх күнүскү салгынын, кымыс курдук ыйырбахтыыр. Л. Попов
Уу-чуумпу. Ол үрдүнэн күнүскү аһылыктан киэһэ биир да кырдьаҕас үлэтигэр тахсыбата. И. Сосин
◊ Күнүскү омурҕан — от үлэтигэр күнүс аһыыр кэм. ☉ Дневной, обеденный перерыв на сенокосе
Күнүскү омурҕан саҕана Ипатий Ханчыыһап уонна Лука Иванов хааллылар. М. Доҕордуурап
Буолла күнүскү омурҕан, Табахтааһын, айдаарсыы. Баал Хабырыыс. Күнүскү ыам (ынах) — күнүс ынах ыанар үлэтэ (үксүн сайыҥҥы кэмҥэ). ☉ Дневной удой (обычно в летнее время)
Бастаан кэллэхтэрин утаата, күн аайы биир кырдалга мустаннар, күн уоттаныаҕыттан күнүскү ыам бүтүөр диэри үҥкүүлүүллэрэ, ыллыыллара. Болот Боотур
Ийэлэрэ күнүскү ынахха тахсыбытын кэннэ, Чүөчээски малын-салын барытын хомунна. Суорун Омоллоон
Күнүскү ыамын ыан баран Хобороос, үүттээх ыаҕайатын туппутунан киирэн, хаҥас диэки ааһар. А. Бэрияк
Күнүскү ынах ааһан эрдэҕинэ, бастакы омурҕаҥҥа муһуннулар. М. Доҕордуурап