аат., кэпс. Дьуһуурунайдарга аналлаах хос, дьиэ. ☉ Помещение для дежурных, дежурка
Иһийбит уу чуумпу балыыһа. Арай иһилиннэ чугас «дьуһууркаҕа» Укуол иннэтэ Оргуйан лиглигириир тыаһа. М. Тимофеев

уҕарый диэнтэн дьаһ
туһ. Иһигэр оргуйар кыһыытын-абатын уҕарытаары хаамыталыы сырытта. Н. Лугинов
Аҕам олус уордайбытын уҕарыта сатыыр, өрө уһуутаталаан кэбиһэр. А. Сыромятникова
Таарымта курдук киирэр ынырык ыарыыны күүстээх укуол кыаҕынан уҕарыталлара. ПНИ АДХ

туохт. Укуолла туруор. ☉ Ставить укол, вводить инъекцию
Таня күҥҥэ үстэ кэлэн аҕабыыты укуоллаан барара. Л. Попов
Сиэстэрэ укуоллаата, Маайыска арыый кэҥээн, талбааран сытта. А. Сыромятникова
Ветсанитар ырыган табалары үс төгүл укуоллаабыт. ТСА ТС

сыһ. Күн аайы. ☉ Ежедневно, каждый день
Лена уута күннэтэ атын-атын өҥнөнөр. Н. Якутскай
Михаил Иванович балыыһаҕа күннэтэ үстүү-түөртүү укуолу ылар уонна өссө элбэх таблеткалары, бороһуок эмтэри иһэр. Н. Лугинов
Дьиэ хоту өттүгэр сыста турар муосталаах улахан балаҕаҥҥа үүт астыыллар, сэппэрээтэр ырыата күннэтэ дьиэрэйэр. М. Доҕордуурап

аат., эмп. Эмп бороһуогун чиҥэтэн, тимэх курдук оҥоһуллубута. ☉ Таблетка (лекарство)
Аянитов табылыаккалары, боросуоктары эмчиттэр этэллэрин хоту иһэрин, наар үрүҥ аһынан кэриэтэ аһыырын үрдүнэн ыйтан ый ахсын ыарыыта улам ылан иһэр. Софр. Данилов
Михаил Иванович балыыһаҕа күннэтэ үстүү-түөртүү укуолу ылара уонна өссө элбэх табылыаккалары, бороһуок эмтэри иһэртилэр. Н. Лугинов
Битэмиини өр уура сылдьар туһугар собуоттарга дөлүһүөнтэн кураанах эмтэри табылыакка көрүҥнээн оҥороллор. МАА ССЭҮү

туохт., харыс т. Күүскэ ыарый. ☉ Сильно заболеть чем-л.
Марыынаа, сытан уоскуйа түс, бараммын биэлсэри аҕалыым, укуол эҥин оҥордор, арыычча буолуоҥ этэ. Эн киһи улаханнаппыккын. В. Иванов
«Оо, бу чыычаах улаханнаппыт даҕаны, этэ, туома, умайар уот», — дии-дии эмээхсин уҥа-хаҥас силлэтэлээн ылбытыгар, Ньукуу ытыыра арыый намырыыр, нухарыйбыт курдук буолар. «Чолбон»

туохт. Ыарыһаҕы эмтээн атаҕар туруор, доруобай туругар тиэрт. ☉ Вылечить, исцелить больного
[Дьөгүөссэ:] киһи үтүөрүө кэлэн үтүөрэр, киһини ойуун үтүөрпэт. Күндэ
Тоҕо укуол, утах биэрэ Миигин эрэ кэтиигин? Сиэстэрэм, кырдьыккын эт эрэ: Үтүөрдүөххүт дуо миигин? Дьуон Дьаҥылы
Араас ыарыылары хайдах эмтээн үтүөрдэр туһунан ыйынньык клинопиһынан түөрт уон табличкаҕа суруллубут. КФП БАаДИ

хорук тымыр көр тымыр
Валя сэбиргэхтэтиигэ көмөлөһөр эмп иһэртэ, укуол оҥордо, онтон хорук тымырын устун эмп кутта. В. Протодьяконов
Өлүөнэ эбэ хотун бүтүн Саха сирин үөс хорук тымыра буолан дэбилийэ сүүрэр. И. Данилов. Хорук тымыр кэҥээбэтин наадатыгар атах анныгар сыттыгы ууран баран, атаҕы өрө тэбэн күнүс сытыллыахтаах. «Саха с.»
ср. др.-тюрк., тув. орух ‘дорога, путь’

I
аат. Өстөөх сэриитин үлтүрүтэр сыаллаах төгүрүйүү. ☉ Блокада (окружение вражеских войск). Субу көстөр курдуктар Былакаада ыар сылын Сиэртибэтэ буолбуттар. Хоһоон т.
△ Өстөөх судаарыстыбатын, куоратын атын дойдулары кытта сибээһин быһыы. ☉ Блокада (изоляция государства, города с целью прекращения его сношений с внешним миром). Ленинград былакаадаҕа түбэспитэ
II
аат. Ыарыыны тохтотор күүстээх укуол. ☉ Выключение функций какого-л. органа или системы при помощи инъекций (напр., новокаина). Сиһигэр былакаада оҥордулар

аат.
1. Төбөтүнэн ыалдьар, булкуллар киһи. ☉ Человек, страдающий душевным, психическим расстройством
Иирээкилэри эмтиир балыыһаларыгар бара сырыттым.  Куоракка иирээкилэр дьиэлэригэр төкүнүттүлэр. Бастаан укуол чабылыннардылар. Э. Соколов
2. көсп., сөбүлээб. Наһаа бардам-баламат, иирбит киһиэхэ маарынныыр майгытынан сөбүлэппэт киһи (үксүн үөхсүүгэ тут-лар). ☉ Психически неуравновешенный человек
Гитлер иирээки бэргиирин үгэнигэр Сэбиэскэй Сойууһу үс нэдиэлэ иһигэр кыайыах буолан мэнэрийбитэ. Суорун Омоллоон
«Сымыйа! Хата, бэйэҥ иирээкигин!» - уол, тохтуу түһэн баран, итинник этэн чаҕылыннарбытын кулгааҕа эрэ истэн хаалбыта. В. Гаврильева