м. зоол. улун.

сущ
(м. р.)
улун

аат., зоол. Үөл кус арааһа: чөркөйдөөҕөр улахан, улуннар аймахтарыгар киирсэр кус. ☉ Луток (вид утки)
Кураанах кус ааһан эрэр кэмэ, билигин үөл кус — умсаах, орулуос, биргинэх киириэхтээх. «ХС»
Урут эмиэ бу куорат аата суруллубут биһилэҕин биргинэхтэн булбуттар этэ. «ББ»

аат. Хаппыт көҥдөй мас. ☉ Сухое дерево с большим дуплом
Алааһыгым саҕатыгар кубарыһан тураахтыыллар, Алдьархайын абатыйар Муҥур мастар — муҥурааттар, Куоҥалааннар-кумалааннар. Л. Попов. Улун уонна орулуос тыаҕа мас куоҥалааныгар сымыыттыыллар. Я. Семенов

ньолбой диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Аттаан, аргыый ньолбоҥноон иһэбин. Иннибэр улахан аҥхалаат баара көһүннэ. Р. Кулаковскай
[Кылыгаарап] Ханан эмэ ыраах өксөйөн Таллан куоҕастыы халарыктаата, Ханна эрэ төттөрү устан Улун кустуу ньолбоҥноото. С. Васильев

арылый диэнтэн б
тэҥ көстүү. Аан ийэ дойдум Алтан тимэх курдук Арылыҥнаан киирэн барда. Саха фольк. Улунучаан, Улунучаан, Улун курдук арылыҥнаан, Күөрэгэйдии көрүлээн, Кэрэ кэми кэтэтэҕин, Кэскил туһун санатаҕын. С. Зверев
Сэгэртэйим сыыһа, арылыҥнаан, өрө көрдөххүнэ, оо, дьахтар да этиҥ ээ, хап-хара харахтаах! А. Сыромятникова

аат. Үөл кус бииһэ: бэйэтэ үрүҥ ала дьүһүннээх, баттаҕа күөх (от күөҕэ) толбонноох хара, хараҕа араҕас тулалаах, атахтара эмиэ араҕастар, тумсун икки өттүнэн төгүрүк маҥаннардаах. ☉ Гоголь (вид утки)
Орулуос кус кынатын тыаһа Курулаабытын курдук, Кулгаахтарын тыаһа Куугунуу түстэ. П. Ойуунускай
Улун уонна орулуос тыаҕа мас кумалааныгар сымыыттыыллар. Я. Семёнов
ср. эвенк. оролос ‘селезень’

сыһ. Олус сылбырҕатык, түргэн-түргэнник. ☉ Проворно, ловко, быстро
Киэҥ Амма килбиэннээх сүүрүгэр Улун кус уһуутук устара, Киэҥ Амма кэтириир үөһүгэр Уһуннук, көҥүллүк умсара. Күннүк Уурастыырап
Туртастыы уһуутук быыраттар Туҥуй саас күннэрин доҕоро, Быдан сыл чысхаанын быыһыттан Иһиттим эн бэлиэ куоласкын. Д. Апросимов

аат., түөлбэ. Үөл кус арааһа: чөркөйдөөҕөр улахан, улуннар аймахтарыгар киирсэр кус. ☉ Луток (вид утки)
Ыгаайы балыгы кытыыга ыган таһаарар. ПЭК СЯЯ
Бу истиэптэргэ ханнык да тыынар тыыннаах суох эбит диэх курдук этэ, ол гынан баран куба, ыгаайы, уу көтөрүн үөрэ хоммотох биир да көлүйэ суох этэ. ДСЯЯ

аат. Хомолто, кыһыы, өһүргэнии уонна кыйаханыы кырыктаах, өһүөннээх көстүүтэ. ☉ Гневное возмущение, негодование
Кытаатыҥ, оҕолор, аба-сата дьэбир тылларын этиҥ! Эһиги сүрэххитигэр батталлаах олоххо, баайдарга-тойотторго, көҥүлү, сырдыгы тууйааччыларга өс-саас уота үйэ-саас тухары күүдэпчилэнэ умайдын! Софр. Данилов
Улуну уол Уолҕамчы сүрэҕэр Аба-сата уота умайда, Кутаалыы салаата. С. Зверев
Икки атах былтас гыммытыгар, эһэ олоро түстэ уонна аба-сата кыымынан ыһыахтаммыт уоттаах харахтарынан киһини тобулу одуулаата. Р. Кулаковскай