туохт.
1. Туохха эмэ биһилин, марайдан. ☉ Испачкаться, измазаться чем-л.
Хараанай ыаҕайаттан мас кытыйаҕа үүтү кутан чорулатта, ыаҕайа иэдэһигэр умньаммыт үүт салааһынын сөмүйэтинэн ньиккирийэн ылан, салаан кэбистэ. И. Гоголев
Кулунчук сымнаҕас уоһугар Умньанар алтан от уоһаҕа. В. Миронов
Ат туйахтарыгар силбиккэ үүммүт сибэкки сиик таммахтара умньаннылар. В. Титов
2. көсп. Туохха эмэ элбэхтик үөрэнэн, сыстан, ыкса дьарыктанан бар, дьарык оҥоһун. ☉ Привязаться, пристраститься к чему-л.
Айдаар, дьиҥэ …… булка соччо умньамматах киһи этэ. Софр. Данилов
Оттон Тордуох [киһи аата] уола Килимиэн эдэр сааһыгар хаартыга умньаммыт эрэйдээх, Сэбиэт Эристиин кылыытын үктүүрэ чахчы. П. Аввакумов
Улахан күрэхтэһиилэргэ буспутхаппыт, оройуон чөмпүйүөннэрин иннилэригэр, спорт диэҥҥэ умньамматах, Уу Тойоно Дьуона иһэр. «ХС»
«Онон уончалаахпыттан тиэхиньикэҕэ умньанан барбытым», — үөрэ-көтө кэпсиир Виктор Серафимович. «ХС»
3. көсп., сөбүлээб. Куһаҕан быһыыга, дьаллыкка сөрөн, эрилин. ☉ Впутаться, ввязаться во что-л. Мээнэ сылдьаргын тохтот
Онно-манна умньанар киһи буоллуҥ! В. Титов
«Бу курдук куһаҕаҥҥа, сидьиҥҥэ умньана сылдьыах кэриэтэ ыраас сылдьан өлбүт ордук», — диэн быһаарынар Маайа. Н. Якутскай
Бу аска [испииргэ] букатын умньаныма. Үчүгэйи аҕалбытын көрө иликпин. Р. Баҕатаайыскай
4. көсп., сэнээн. Туох эмэ кимиэхэ эмэ баар буол, сыһын (үксүгэр буолб. ф-маҕа тут-лар). ☉ Быть в наличии, иметься (напр., об уме, таланте — употр. в отриц. ф.)
Бытыгын быһа үктүөр диэри өй умньамматах күтүрэ дуу? Софр. Данилов
[Мотя — Точиловскайга:] Киниэхэ ханнык да талаан умньамматах киһитэ этэ. Н. Якутскай
♦ Окко-маска умньаммат мэник көр от-мас
Дмитрий Петрович аптарытыата улахана бэрт буолан, бэл, оккомаска умньаммат мэник оҕолор бэрээдэктэнэллэрэ. Е. Неймохов
Якутский → Якутский
умньан
Якутский → Русский
умньан=
1) возвр. от умньаа = мазаться, пачкаться, мараться; киргэ умньан = пачкаться в грязи; 2) перен. неодобр, быть причастным к чему-л., принимать участие в чём-л.; ввязываться во что-л.; онно эмиэ тоҕо умньанан хааллыҥ ? зачем ты ещё ввязался в это дело?
Еще переводы: