туохт.
1. Тугу эмэ өйгүттэн түһэрэн кэбис, саныы сылдьыма. ☉ Упустить что-л. из памяти, запамятовать
«Тимир арааһа манна баарын умнаммыт, мутугунан муҥнанан...» — Семён Ильич муннукка олорон бытархай тимирдэри хачыгыратар. Амма Аччыгыйа
Кэргэнин аатын умнан Күлүүгэ барааччы, Бэйэтин аатын умнан Мэлтэллэн турааччы. И. Гоголев
[Өлөөнө:] Ханнык агроном? [Солко:] Аатын ким эрэ диэбиттэрэ да, умнан кэбистим. С. Ефремов
2. Ааспыт ханнык эмэ түгэни өйдүүсаныы сылдьыма, өйгөр тутары наадалааҕынан ааҕыма. ☉ Перестать помнить, утратить воспоминания о ком-чём-л.
Орлов, сэриилэспит күчүмэҕэй күннэрин саныыр буолан, саха уола доҕорун умнубат этэ. Суорун Омоллоон
[Нүһэр Дархан:] Уһуну, киэҥи улаҕалыы санаан, Урукку өспүтүн умнарбыт уолдьаста. И. Гоголев
Онон алҕаспын бырастыы гын уонна ити туһунан умун. С. Ефремов
3. Дьалаҕай, болҕомтото суох буолан ылыахтааххын ылбакка, илдьэ сылдьыбакка ханна эрэ хаалларан кэбис. ☉ Оставить, забыть что-л. где-л., не захватить с собой по рассеянности
— Улахан бааҥка кылдьыыта илиибэр быһа киириэ. — Оттон үтүлүктээх туттаҕыҥ дии. — Үтүлүкпүн дьиэбэр умнан кэбиспиппин ээ. Амма Аччыгыйа
Мин, саабын ылаары, хаҥас санныбын харбаан көрбүтүм, саам суох эбит: саһыл хороонун аттыгар тииккэ өйөннөрөн баран, умнан кэбиспиппин. Суорун Омоллоон
Бэйэтэ эмиэ сотору-сотору буоссата суоҕу умуннаҕына, склероһун туһунан кэпсээн күллэртиир. Н. Лугинов
4. Тугу барытын өйгүттэн-санааҕыттан киэр илгэн, болҕомтоҕун туох эмэ бииргэ эрэ хатаа. ☉ Сосредоточившись на чём-л. одном, не замечать ничего другого
Тыалы-хаары, хараҥа түүнү, алдьархайы-аһыыны — барытын бу кэмҥэ умнан кэбиһэн бараннар, хаһыаты көрө олордулар. Амма Аччыгыйа
Сымыраахап аан дойдуну, бэйэтэ кимин, ханна иһэрин барытын умунна. Т. Сметанин
Ити курдук кэпсэтэн, Бириэмэни көтүтэн, Иккиэн табаах тардаллар, Кэми-чааһы умналлар. А. Абаҕыыныскай
△ Тугунан эмэ үлүһүйэн, атын тугу да болҕомтоҕо ылбат, аахайбат буол. ☉ Поступаться кем-чем-л. ради когочего-л.
Барыны хаалларан, барыны умнан туран, хайыһар оҥосто охсуохха! Амма Аччыгыйа
Никита Айаанныын бибилэтиэкэ сабыллыар диэри олорон бириэмэни, сынньалаҥы умнан, үлүһүйэн туран дьарыктаналлар. Н. Лугинов
Дьэкиим, бары сэрэҕин-сэргэҕин умнан, үлүһүйбүттүү үлэлэһэ олордо. Н. Заболоцкай
5. Тугу эмэ гымматаҕыҥ быданнаабыт, ырааппыт буолан, ол үөрүйэххин сүтэр. ☉ Утрачивать былые умения и навыки (плакать, смеяться), переставать это делать
Нина эттээх суон харыларынан ыксары кууһан, уураһары умнубута быданнаабыт уоспун сып-сылааһынан хаарыйан уураан ылбыта. Далан
Оҕолор, үрдүттэн көрдөххө, үҥкүүлүүр этилэр да, кинилэр үөрэри-көтөрү умнубуттара өр буолта. Суорун Омоллоон
«Бу оҕом иһин, дойдум, бар дьонум иһин», — диэн иһэн бөтө бэрдэрэн, хараҕын соттумахтаан ылла, бу ытыыры да умнубут кырдьаҕас саха эмээхсинэ. Н. Заболоцкай
Кыыс толлорун да, кыбыстарын да умнан кэбиспит быһыылаах. Н. Заболоцкай
♦ Бэйэтин умнубат — бэйэтин барыһын мүччү туппат. ☉ Не упускать своей выгоды, не забывать про себя
Яков киниэхэ соруйтара да барбатаҕа, үөрүүнэн күндүлээбитэ, таарыччы бэйэтин кытта умнубатаҕа. Н. Заболоцкай
Ол сылдьан, таарыччы бэйэтин эмиэ умнубатаҕа, элбэх түүлээҕи, түүлээх таҥаһы, көмүс сэби-сэбиргэли иҥэриммитэ. И. Никифоров. Утуйар уутун умнубут — утуйарын-сынньанарын аахсыбакка умсугуйан үлэлиир, таптыыр дьарыгынан дьарыктанар. ☉ соотв. забыть про сон, заниматься чем-л., не отрываясь, увлечённо
Кини балыксыт, күстэх да диэн баран утуйар уутун умнар. Н. Габышев
Үөрэҕин таһынан Михаил, утуйар уутун умнан туран, кистэлэҥ литератураны ааҕан тахсар умсулҕаныгар оҕустарда. П. Филиппов
Үлэ туһугар утуйар уутун даҕаны умнубут эдэр бэрэссэдээтэли тута сөбүлээбиттэрэ, таптаабыттара. «ХС»
ср. др.-тюрк. унут, тюрк. унут, умыт ‘забывать’

забывать; аадырыһын умуннум я забыл его адрес; умнан кэбис = забыть (совсем).

v. to forget; умнуган a. forgetful