сов. кого куттаа, уолут.

сов. кого-что долгут, уолут, соһут; эта весть разволновала меня ити сурах миигин долгутта.

уолут диэнтэн төхт
көрүҥ. [Тайах] Улардары уолуталыыр, Тииҥнэри титирэтэр. С. Тимофеев

м. уолутуу, уолуйуу.

ретивый; горячий, вспыльчивый; уолусхан ат ретивый конь; уолусхан киһи вспыльчивый человек; ср. уолҕамчы. уолут= побуд. от уолуй=; миигин ынырык көрүҥүнэн уолутта он сильно напугал меня своим страшным видом.

даҕ. Олус соһуччу, киһини уолутар (хол., туох эмэ алдьархай туһунан). ☉ Неожиданный, заставший врасплох (напр., о горе)
Аҕа оҕонньор соҕотох олороро, …… Уолумар аһыыттан куҥ буолан. А. Пушкин (тылб.)

куттаа диэнтэн төхт
көрүҥ. Кубулҕата-дьибилгэтэ Кудуххайдык киирэн Куттаталаан ылар. Өксөкүлээх Өлөксөй
Бар-хара тыаҕа Халааннаан тахсан, Хардаҥ эһэлэри халбарытан, Сур бөрөлөрү куттаталаан, Суоһар тайаҕы уолутан …… Улахан муора буолан дэбилийиэ. С. Зверев

сыһ. Олус соһуччу, киһини уолутар курдук. ☉ Пугающе неожиданно
Умса сылдьааччы, Уолумардык эстээччи Уу миинэлэрэ Улуу ааллары умсардылар. Өксөкүлээх Өлөксөй
Ийэтэ, оронугар сытан, улахан дьиикэй көтөр хараҕар маарынныыр хара харахтарынан кинини уолумардык одуулуур буолара. А. Фадеев (тылб.)

туохт.
1. Чэпчэки буолан ыһылын-тоҕулун (хол., түү, от). ☉ Разметаться, разлететься (о пухе, сене)
Уолчаан куһун түүтэ үргэҥнээн олорор. И. Федосеев
Ыксалынан тиэллибит от үргэҥнээн, суолу быһа ыһыллан кэллэ. «ХС»
2. Тугу эмэ мээнэ ыскайдаа, ыһантоҕон кэбис. ☉ Тратить что-л. бездумно, мотать, транжирить
[Болтоһо:] Үлэлээбэккэ эрэ үлүскэн Үпкэ үктэммит быһыынан, Үөһэ-аллара туттан Үргэҥнээн барбытым. А. Софронов
Манчаары Батыйа күөрэтэн баайдары уолутан Булбутун барытын: Кылааннаах түүлээҕи, өрүөллээх харчыны Бар дьоҥҥо түҥэтэн, үргэҥниир дэһэллэр. Амма Аччыгыйа
«Уобаластааҕы сэбиэт» хата бэйэтэ хааһына үбүгэр бүтүннүүтүгэр сарбаҥныыр, ол-бу үбү көҥүл үргэҥниир. «ХС»
ср. тюрк. үркэн ‘искра’

1. даҕ.
2. Санаабычча быһыыланар-майгыланар, ыгым, уолҕамчы. ☉ Горячий, вспыльчивый, ретивый
   Уолусхан киһи диэмэ, Уоскут да айманар сүрэхпин. Л. Попов
   Ханнык да хойоҕо, хом санаата суох истиҥ мичээр уолусхан Диманы төбөтүттэн имэрийэргэ дылы. С. Федотов. [Василий] уолусхан, кыатаммат бэйэтэ ыар, быһаарыылаах мүнүүтэлэргэ эмискэ наһаа холкутуйар, өйө-санаата кэҥиир, дьэҥкэрэр үгэстээҕэ Г. Николаева (тылб.)
3. Киһини уолутар, соһутар. ☉ Вызывающий оторопь, наводящий страх
   Уонунан этиҥнэр Охсулларын санатар Уолусхан сата тыаһым Улам-улам …… Оччоото, Намыраата. П. Тобуруокап
   Уу күүһэ уоттааҕар даҕаны Уолусхан буолар — дэһэллэр. Эллэй
   △ Дьулусхан, дохсун. ☉ Очень быстрый, стремительный
   Уолусхан айаннаах уу аала, Таҥнары устаҥҥын дагдаһый! Күннүк Уурастыырап
4. аат суолт. Киһи уолуйар-соһуйар быһыыта-майгыта. ☉ Неудержимый страх, ужас, паника
   Ханна да бараркэлэр сирэ суох, дьон уопсай уолусхана буолар. Болот Боотур
   Улахан уолусхан, айдааннаах алдьархай буолбут. И. Данилов
   Колчак дьонун хаппыт түрүбүөгэ уонна аймалҕан, сотору буолаат, дьиҥнээх уолусхаҥҥа кубулуйбута. СБТТ