Якутские буквы:

Якутский → Якутский

уот-күөс

аат.
1. Туох эмэ умайар, холбонор уота барыта, туох эмэ элбэх уота. Яркий свет, освещение, сияние
Халлаан сулустара буоллаҕына уоттара-күөстэрэ сүрдэммит. Н. Неустроев
Бу ыал утуйбут, уоттаракүөстэрэ көстүбэт, түннүктэрэ хараҥа. Н. Якутскай
Бу да киэһэ уоткүөс сандааран тупсубут. Далан
2. көсп. Өрө көтөҕүллүү, көх-нэм, күүс, эрчим. Энтузиазм, воодушевление, огонёк
[Эмээхсин:] Уотум-күөһүм букатын бүппүт эмээхсиммин, харах мөлтөх. Л. Габышев
Ити кэнниттэн кэпсэтии уота-күөһэ сөҕүрүйдэ. Е. Неймохов
Хамначчыт сойууһа диэн тэриллэн үлэлээн эрэр да, билиҥҥитэ уота-күөһэ мөлтөх. И. Гоголев
Уота-күөһэ умуллубут (өлбүт, өспүт) — 1) мөлтөө, мөлтөө-ахсаа. Терять силу, слабеть, затухать, угасать
Ити бэртээхэй саҕалааһыннар уоттара-күөстэрэ улам өһөн барар. «Кыым»; 2) туохха эмэ хам баттат, туохтан эмэ харааһын. Впадать в подавленное состояние, чахнуть, гаснуть
Луха бэйэтэ да хайдах эрэ уота-күөһэ өстө. Амма Аччыгыйа
Оҕонньор эмээхсинигэр уотакүөһэ умуллан, сүргэтэ тостон тиийдэ. «ХС». Уотун-күөһүн умуруор — ким эмэ туохха эмэ өрө көтөҕүллүбүтүн, көхтөммүтүн тохтот, хам баттаа. Подавлять чью-л. инициативу, чей-л. энтузиазм (букв. погасить чей-л. огонь-горшок)
Уоскуйан иһит: Ороспуойу да туттаргын Уоккун-күөскүн умуруор, Омуҥҥун харат! Күн Дьирибинэ
ср. тат. ут-күз ‘пожар’


Еще переводы:

сатыылайдан

сатыылайдан (Якутский → Якутский)

туохт., кэпс. Сыыдамнык туттан хаамп-сиимп. Двигаться с хлопотливой поспешностью, торопливо
Дьиэ көрөр …… кыысчаан сылабаар оргуйан уотунан-күөһүнэн бургучуйбутугар тиэтэйэ-саарайа хааман сатыылайданан кэллэ. Н. Заболоцкай

тигинэччи

тигинэччи (Якутский → Якутский)

сыһ. Күүскэ, тэтимнээхтик. Сильно, интенсивно
Оһоҕо тигинэччи умайбыта. С. Дадаскинов
Бары тигинэччи үлэлээн, декорациябытын, уоппутун-күөспүтүн тардан кэбиспиппит. «ХС»
Бөҕөстөр үксүгэр алта мүнүүтэ тигинэччи тусталлар. «ЭК»

сыр-мыр

сыр-мыр (Якутский → Якутский)

  1. даҕ. Симик, уота-күөһэ суох. Тихий, спокойный, лишенный страсти
    Бурҕаллай …… сыр-мыр ырыалаах …… баран испит. П. Тобуруокап
    Сыр-мыр кэпсэтии буола турдаҕына, …… дьарамай киһи …… киирэн кэлбитэ. ЯАМ ҮүСС
  2. сыһ. суолт. Симиктик, уота-күөһэ суохтук, кыралаан. Потихоньку, медленно, понемногу
    Тимир оһохторугар укпут мастара сыр-мыр умайа таһыгырыыр. Н. Якутскай
    Сымыйаны итэҕэйээччилэр да сыр-мыр көстөн истилэр. У. Нуолур
уоттаах-күөстээх

уоттаах-күөстээх (Якутский → Якутский)

даҕ. Олус көхтөөх, оргуйан олорор; олус омуннаахтөлөннөөх, өрө күүрүүлээх. Очень деятельный, активный (напр., о жизни); преисполненный пылкости, воодушевления, пламенный (напр., о речи)
Арыый аҕай уоттаах-күөстээх тыллары мин туттар эбит буоллахпына, ол имэҥэр мин киниттэн үөрэммитим. Суорун Омоллоон
Уота-күөһэ суох — улахан баҕата суох, суолтатыгар, аатыгар эрэ. Не имея особого желания, без энтузиазма, огонька (делать что-л.)
Үлэтигэр уламулам уота-күөһэ суох саллаҥныыр буолан эрэр. Е. Неймохов
Дроздев чопчу техническэй боппуруостары баһаарсыыга тоҕо эрэ уота-күөһэ суох кыттара, олору үксүн кылаабынай инженеригэр соҥнуура. В. Яковлев

омугулдьут

омугулдьут (Якутский → Якутский)

омугулдьуй диэнтэн дьаһ
туһ. Эриэн моҕотой …… икки кэлин атаҕар туран уоһун омугулдьута-омугулдьута уоту-күөһү, Тэппэйдээх бөтөһү одууласпыта. Далан
Тайах хахыйаҕы сыҥааҕынан бүк баттаан тоһутан түһэрэ-түһэрэ, лабаатын тоноон сиэн омугулдьута сылдьар эбит. Р. Кулаковскай

тымныытыҥы

тымныытыҥы (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Тымныы соҕус. Холодноватый
Таһырдьа тымныытыҥы, биллэр-биллибэт тыаллаах. Н. Габышев
2. көсп. Хаҕыстыҥы, тыйыстыҥы (сыһыан туһунан этэргэ). Прохладный (об отношении)
Кинилэр сыһыаннаһыылара, биһиги санаабытыгар, олус боростуой, олус дьэҥкэ, ол иһин уота-күөһэ суох тымныытыҥы курдук көстүбүтэ. Э. Соколов

мууһур

мууһур (Якутский → Якутский)

туохт. Мууһунан бүрүлүн, муус буол. Обледенеть, покрыться льдом
Суолга халыйбыт уулар кыратык мууһурдулар, ат, киһи хаамтаҕына, хардырҕас буолла. А. Фёдоров
Халлаан күһүҥҥү тыалын түһэрэ илик, баччааҥҥа диэри көтөҕө түспэккэ турар. Маннык түбэлтэтигэр сылгы үрдэ мууһурар уонна көмнөҕүрэр куттала баар. В. Протодьяконов
Кыһыл тыраахтар бирилэтэн-барылатан, тимир тиһиликтэринэн суол мууһурбут хаарын үнтү мэһийэн, уота-күөһэ сүрдэнэн иһэр. «Чолбон»

намык

намык (Якутский → Якутский)

намык курдук — күүһэкыаҕа, сэниэтэ суохтук, нэһиилэ (хамсан, тутун). Неуверенно, беспомощно, вяло, расслабленно (двигаться, держаться)
Арамаан Баһылаайабыс титир-татыр хааман испит уола намык курдук буолбутугар уота-күөһэ өспүт сирэйи өҥөс гынан көрбүтэ. П. Аввакумов
Биһи ги дьоммут эрэйдээхтэр уку-суку буоллулар, билигин күлэ-үөрэ киирбиттэрэ ханна да суох, аат аҕай хардыылаан, таас муостаҕа намык курдук үктэнитэлээтилэр. А. Сыромятникова
ср. монг. намук, намак ‘болото, топь’

тип-

тип- (Якутский → Якутский)

Даҕааһын күүһүрдэр эбиискэтэ, ти-, тиэ- диэн саҕаланар олохторго сыстар: тип-тигинэс, тип-тиэрэ. Препозитивная усилительная частица прилагательного, присоединяемая к основам, начинающимся на ти-, тиэ-: типтиэрэ ‘совершенно другой’, тип-тигинэс ‘издающий непрерывный шум-гам, стойкий гул’
Тип-тиэрэни туойан турда. Л. Попов
Баһымньы тыаһа тип-тибиргэс буола түстэ. М. Доҕордуурап
Уот-күөс тыаһа тип-тигинэс. Ф. Софронов
ср. др.-тюрк. тип тириг ‘вполне живой’

умуруоруу

умуруоруу (Якутский → Якутский)

умуруор диэнтэн хай
аата. Уот умуруоруутугар кэлбит дьон көҥүһү туораппат мөккүөргэ тук буолбакка сырыттылар. М. Доҕордуурап
[Тыйаатыр үлэтин дьүүллэспэт], түмүк оҥорбот буоллахха — ол аата биирдиилээн артыыстары нэһирэтии, кинилэр айар үлэлэрин уотун-күөһүн умуруоруу тэҥэ буолар. АҮ
Турардыын-турбаттыын, эдэрдиин-эмэнниин бары хомуллан уот умуруоруутугар тахсыбыппыт. «ХС»