көмө аат, кэпс.
1. Сыһыарыы түһүк форматыгар хайааһын предмет антах, нөҥүө өттүгэр туһуламмытын көрдөрөргө туттуллар. ☉ В форме дательного падежа употребляется при обозначении предмета, через, за который, дальше которого направлено действие (за, дальше)
Мотуоркалаахтар арыы анараатыгар аастылар. Иккис буомба үрэх анараатыгар түстэ. «ХС»
2. Сыһыарыы түһүк форматыгар хайааһын предмет антах, нөҥүө өттүгэр буоларын бэлиэтииргэ туттуллар. ☉ В форме дательного падежа употребляется при обозначении предмета, за которым, дальше которого совершается действие (за, дальше). Оптуобус бөһүөлэк анараатыгар тохтоото. Өтөх анараатыгар икки киһи сылдьар
3. Таһаарыы түһүккэ хайааһын предмет антах, нөҥүө өттүнэн буоларын бэлиэтииргэ туттуллар. ☉ В исходном падеже употребляется при обозначении предмета, дальше которого распространяется действие. Соҕуруу күөл анараатынан тайахтар аастылар. Пиэрмэ анараатынан кыра үрэх сүүрдэр

аат дьөһ. Кэпсиир сыһыаны көрдөрөн, этиллэр-кэпсэнэр предмети бэлиэтииргэ туттуллар (дэҥҥэ тутлар). ☉ Употребляется при указании на предмет, который является объектом мысли, речи (о, об, про, насчет)
Атыыэргиэн, булт-алт ирээтин ким да суруйбат. «Кыым»

аат. Туох эмэ (хол., ураһа) тас сабыыта. ☉ Наружное покрытие (урасы, лука)
Кыыл иэнин иҥиирэ таспалаах. ПЭК ОНЛЯ I
ср. хак. таспа ‘кант (вшиваемый в швы шубы для прочности)’, ног. таспа ‘узкая полоска кожи (употребляется для ремонта упряжи)’

дьөһ. Хайааһын предмет үрүт өттүттэн аллара диэки барарын бэлиэтииргэ туттуллар. ☉ Выражая абстрактно-пространственные отношения, употребляется при указании на предмет, который является местом начала действия, направленного вниз
Саас дэриэбинэ оҕото барыта үрэх уҥуор баар Кэрэхтээх сыырын үрдүттэн салааскалаары мустара. И. Сосин

дьөһ.
1. Хайааһын оҥоһуллар, тарҕанар хас биирдии предметин бэлиэтиир миэстэ сыһыанын көрдөрөр. ☉ Выражает пространственные отношения, употребляется при обозначении каждого предмета, объекта, по которому совершается, распространяется действие (по)
Суоллар аайынан ыҥыыр аттаахтар ууннарбыттар. Амма Аччыгыйа
Элгээн-элгээн аайынан элбээн-үксээн иһиэхпит, Хонуу, толоон аайытын хойдон, мустан барыахпыт. С. Васильев
2. Хайааһыны оҥорорго көмө буолар, туһаныллар предмети бэлиэтииргэ туттуллар. ☉ Употребляется при обозначении предмета, с помощью, через посредство которого совершается действие. Киһи аайынан илдьиттээн ис. Хотуур аайынан охсон көрдө да, биир да сытыы хотууру булбата

көмө аат, кэпс.
1. Сыһ. уонна туттуу түһүктэр формаларыгар хайааһын предмет алын өттүгэр буоларын бэлиэтииргэ туттуллар (дэҥҥэ тут-лар). ☉ В формах дательно-местного и орудного падежа употребляется при обозначении предмета, ниже которого совершается действие. Тииҥ ол улахан мутук аллараатыгар олорор. Сиэркилэ аллараатынан остуол туруоруллубут
2. Таһаары түһүк форматыгар хайааһын предмет алын өттүттэн тахсарын, тэйэрин бэлиэтииргэ туттуллар. ☉ В форме исходного падежа употребляется при обозначении предмета, ниже которого совершается действие (соотв.из-под, ниже). Кини сыыр аллараатыттан хаһыытаата. Томтор аллараатыттан уоттар күлүмнэстилэр

аат дьөһ., кэпс.
1. Бэлиэтэммит кэм, түбэлтэ кэнниттэн хайааһын буолбатаҕын көрдөрөргө туттуллар. ☉ Употребляется при обозначении времени, случая, после которого действие не совершилось. Уон хонук бэтэрээтигэр манна самыыр түспэтэх. Биэс уон сыл бэтэрээтигэр түспэтэх хараҕым уута түстэ. Саамай аччыгыйа баар ый бэтэрээтигэр сууллубатах муоста быһыылаах
2. Хайааһын ханнык эмэ түгэн, көстүү иннинэ буоларын көрдөрөр. ☉ Употребляется при обозначении момента, явления, до которого совершается действие. Ойон туруох бэтэрээтигэр куһум ырааппыт этэ. Этиэх бэтэрээтигэр эппит, саҥарыах бэтэрээтигэр саҥарбыт киһи этэ. Саҥа учууталбыт быһаарар садаачатын дуоскаҕа түргэнник суоттуу-суоттуу, устуох бэтэрээтигэр сотон иһэрэ
3. Хайааһын этиллэр түгэн иһигэр буолбутун көрдөрөр. ☉ Употребляется при обозначении момента, за который совершается действие. Көрүөх бэтэрээтигэр бары барыта уларыйа оҕуста. Чыпчылыйыах бэтэрээтигэр уол таһырдьа баар буолла

туохт. дьөһ.
1. Чопчу уонна тэгилитэр өйдөбүллээх миэстэ сыһыанын көрдөрөн, хайааһын кимиэхэ, туохха эмэ утары хайысхалаах буоларын бэлиэтииргэ туттуллар. ☉ Выражая конкретно- или абстрактно-пространственные отношения, употребляется при обозначении кого-чего-л., навстречу которому совершается действие (навстречу)
Кырдал хонуу үрдүгэр …… Үрдүк үөбэр хонууттан Күнү көрсө эргийэн Көтөн-мөҥөн биэриэххэ. П. Ойуунускай
Кини эмиэ күнү көрсө үүнэр эбээт, күҥҥэ тардыһар. П. Филиппов
Сааһы көрсө, күнү көрсө Салааската сүүрдүөҕүҥ. «ББ»
2. Хайааһын туохха эмэ ананан-туһаайыллан оҥоһулларын көрдөрөргө туттуллар. ☉ Употребляется при обозначении события, которому посвящено и к которому приурочено действие (навстречу)
Элбэх булчуттар быыбар күнүн көрсө кыбартааллааҕы сорудахтарын аһара толорорго соруктаннылар. «Кыым». «Тутаах сыл бастакы аҥаарынааҕы сорудаҕы быыбары көрсө толоруохха!» «Кыым»
3. Бириэмэ сыһыанын көрдөрөн, ханнык эмэ хайааһын, сабыытыйа, көстүү буолар кэмигэр сөп түбэһиннэрэн туох эмэ оҥоһулларын бэлиэтииргэ туттуллар. ☉ Выражая временные отношения, употребляется при обозначении действия, события, явления, ко времени наступления которого совершается действие (к)
Кинилэр уочараттара, бүгүн остолобуой аһыллыытын көрсө аан ыксатыгар түбэһэн, дьолломмут саҕа санаммыттара. Эрилик Эристиин

аат дьөһ.
1. Араарыы сыһыанын көрдөрөн, ханнык эмэ кэккэ предмет ирээтиттэн тэйитиини, матарыыны бэлиэтииргэ туттуллар. ☉ Употребляется при обозначении предмета, выраженного собирательным существительным, которого лишаются, от которого отделяются. Мас көтөрүн аатыттан туох да тоҕоостообото. Иһит-хомуос аатыттан тугу да ылбатах эбиппин
□ Сэттэ уонтан тахса ыал сир-буор аатыттан букатын маппыттар. М. Доҕордуурап
2. Ким, туох интэриэһиттэн хайааһын оҥоһулларын бэлиэтииргэ туттуллар. ☉ Выражая объектные отношения, употребляется при обозначении предмета, от имени которого совершается действие
Көҥүл Саха аатыттан Бу ыар сүтүк иэстэниэҕэ. Эллэй
Оһохчут аатыттан этиэхпин Миэхэҕэ ыл тылла көҥүллээҥ! Эрилик Эристиин
Маппыайап уонна Сыҕаайап хас боппуруос аайы Наҕыл улууһун аатыттан утарыта киирсэллэр. Амма Аччыгыйа
Туманов барыларын аатыттан хоруйдаата. Н. Габышев

көмө аат.
1. Сыһыарыы түһүк форматыгар хайааһын ханнык эрэ предметтэр ыккардыларыгар, быыстарыгар буоларын бэлиэтииргэ туттуллар. ☉ В форме дательно-местного падежа употребляется для обозначения предметов, между которыми совершается действие (среди, между)
Иирэ талах анныгар, Илгэ симэх арды-гар Күөгэлдьийэ нусхайар Сүүмэх солко налыйар. А. Абаҕыыныскай
Дьааҥы хайа ардыгар Дьарбааннаабыт бандьыыттар Хаардаах ойуур быыһыгар Хаххаланан сылдьаллар. И. Чаҕылҕан
2. Туттуу түһүк форматыгар хайааһын ханнык эмэ предметтэр ыккардыларыгар, быыстарынан тарҕанарын бэлиэтииргэ туттуллар. ☉ В форме орудного падежа употребляется при обозначении предметов, между которыми, среди которых распространяется действие
Ити икки киһи ардынан аас. ПЭК СЯЯ
Үрэх, өнньүөс сүнньүнэн Үрүҥ сөлөгөй үллүөҕэ, Арыы тыабыт ардынан Араҕас далбар аллыаҕа! Суорун Омоллоон