Якутские буквы:

Якутский → Якутский

уруулас

туохт.
1. Кими эмэ кытта уруулуу, аймахтыы буол. ☉ Родниться с кем-л.
Кини эмиэ куорат биир бастаах-көстөөх, улаханнык убаастанар киһитин кытта ыкса уруулаһар. Н. Якутскай
Токур оҕонньор, быһыыта, биһиги Дьэбдьиэйбитин сиэнэ уолга көрдөрө, табылыннаҕына, уруулаһа кэлбит быһыылаах. «Чолбон»
Былыргы баайдар аат ыытаннар, туора улуус эбэтэр тэйэ ыраах нэһилиэк баайдарын кытта уруулаһаллара. ФГЕ СТС
2. көсп. Туохха эмэ ханыылаах, дьүөрэлээх буол, маарыннаа (хол., тылы этэргэ). ☉ Состоять в родстве (напр., о языке)
Саха тыла атын түүр омуктар тылларын кытта уруулаһар. «Кыым»

Якутский → Русский

уруулас=

взаимн. от уруулаа= родниться, вступать в родство, в родственные отношения с кем-л.; былырыыҥҥыттан уруу-ластым я породнился с ними в прошлом году.

Еще переводы:

породниться

породниться (Русский → Якутский)

сов. уруулас.

уруулаһыы

уруулаһыы (Якутский → Русский)

и. д. от уруулас=.

уруулаһыннар=

уруулаһыннар= (Якутский → Русский)

побуд. от уруулас = породнить кого-л. с кем-л.

родниться

родниться (Русский → Якутский)

несов. 1. (вступать в отношения родства) уруулас; 2. (сближаться) чугаһас.

уруулаһыы

уруулаһыы (Якутский → Якутский)

  1. уруулас диэнтэн хай. аата. Былыр өбүгэлэрбит уруулаһыыга улахан болҕомто уураллара, уруурҕаһыахтаах киһилэрин төрдүнууһун эрдэттэн билэ сатыыллара. Күрүлгэн
    Саха тылыгар хаһан эрэ былыр дьон сааһынан, уруулаһыытынан бөлөхтөрүн бэлиэтииргэ хомуур суолталанар элбэх ахсаан -т сыһыарыыта туттуллар эбит. ПНЕ СТ
  2. кэпс. Биир төрүттээх буолуу (кыылы, үүнээйини этэргэ). ☉ Кровосмешение, близкородственное скрещивание, инбридинг (среди животных и растений)
    Уруулаһыыны таһаарбат наадатыгар, атыырдарын сопхуос атын салааларын уонна атын оройуоннар икки ардыларыгар атастаһыыны ыытар. «Кыым»
    Ити уруулаһыы баарын, өссө, өлөн-сүтэн бараммыт, былыргы көтөрдөрү үөрэтэн билиэххэ сөп. ББЕ З
    Ыстаадалар икки ардыларыгар буурдары атастаһыннарбатахха, хаан уруулаһыы үөскээн хаалар. А. Кривошапкин (тылб.)
родство

родство (Русский → Якутский)

с. 1. уруулуу буолуу, уруулаһыы; быть в родстве уруулуу буол; 2. (близость, общность) уруулуу буолуу, биир төрүттээх буолуу, чугастыы буолуу.

онтуката баара

онтуката баара (Якутский → Якутский)

ситим сыһыан холб. Бэриллэр санаа инники этиллибиккэ санаабыт, күүппүт курдук буолбакка утарытын, сөп түбэспэтин бэлиэтиири көрдөрөллөр. ☉ Используется для подчёркивания несоответствующего, противоположного характера высказываемой мысли вопреки ожиданию и желанию говорящего (наоборот, вопреки ожиданию). Уол күөгүлүү бараары эрдэ турбута, онто баара, ардах курулаччы түһэ турар эбит
□ Мин эйигин Уоруйах улуута буоллаҕа диэн, Уруулаһар толкуйдаах этим. Онтукам баара, Ураты суолга оҕустарбыт Уһун сордоох диэн Эн баар эбиккин… А. Софронов
Илии баттаан кэбистэ уонна [оҕонньор] эмээхсинин диэки көрөн ылла. Онтуката баара, Өлөөнө кинини кынчарыйыаҕынан кынчарыйан олорор эбит. В. Иванов
Мин дьиҥэр, Охонооһой Лукууһу эрэнэ санаабытым. Онтум баара, хата киһим миигин мөҕөөрү гынар. И. Семёнов

тымыр-сыдьаан

тымыр-сыдьаан (Якутский → Якутский)

аат., кэпс.
1. Уруулуу буолуу, уруулаһыы; урууаймах. ☉ Родство; родня
Оттон аҕабытын Дьэкиимкэ бутуйара буолуо, кини соҕотох буолбатах, тымырдаах-сыдьааннаах киһи. А. Софронов
Тымырсыдьаан быһаарбат үйэтэ үөскээн турар. Л. Попов
[Артыамый:] Эбии күүсуох тардыстабыт. Улуус аайы тымырбыт-сыдьааммыт баллайар баһаам. Л. Габышев
2
тымыр 2 диэн курдук. Дьэ, мантан ыла Бүөккэ Оччугуй Ботуобуйа тымырдарын-сыдьааннарын кэрийэн, сис тыаларын быһыталаан саһыллыахтаах. Н. Якутскай
Тоҕус ый тухары тууйа баттаабыт хаар, муус ууллан, уонунан, сүүһүнэн тымыр-сыдьаан буолан лаҥкыначчы ыллыыр. Н. Заболоцкай
Туруйалаах үрэҕин баһыттан атаҕар диэри, үрэх бары салаатын, хочотун, күөллэрин, бары үрүйэтин-харыйатын, дүөдэтин-аппатын, тымырын-сыдьаанын, кимнээҕэр даҕаны, биэс тарбах курдук билээччи Уйбаанчык Унаарап буоллаҕа дии. «ХС»

уруулаһыннар

уруулаһыннар (Якутский → Якутский)

  1. уруулас диэнтэн дьаһ. туһ. Э.К. Пекарскай «бичик» диэн тылы алтаецтар, телеуттар «пичик» диэн тылларыгар уруулаһыннара тутар. Багдарыын Сүлбэ
    Дьону бэйэ-бэйэлэрин кытта уруулаһыннарар — ити улахан дьыала! «Чолбон»
    «Куоталаһыы Сэбиэскэй Сойуус норуоттарын уруулаһыннарар, холбуур, үрэйбэт, хата ситимниир», — диэбитэ М.И. Калинин. МАЕ ЛИИПС
  2. кэпс. Биир төрүттээх-уустаах боруоданы бэйэ-бэйэтигэр иссиһиннэр (үксүгэр буолб. ф-ҕа тут-лар). ☉ Допускать кровосмешение родственных пород животных, скрещивать (в основном употр. в отриц. ф.)
    Биир ийэттэн төрөөбүт атыыр уонна тыһы сибиинньэни уруулаһыннарбат наадатыгар, атыыр сибиинньэ оҕотун туораттан атыылаһар ордук. КПЫ
уоруйах

уоруйах (Якутский → Якутский)

  1. аат. Атын дьон баайын уорар киһи. ☉ Вор, жулик
    Уоруйах таҥарамсах, ойоҕумсах уруумсах, албын айыымсах (өс хоһ.). [Ыстапааҥка — Манчаарыга:] Мин эйигин, Уоруйах улуута буоллаҕа диэн, Уруулаһар толкуйдаах этим. А. Софронов
    «Уоруйаҕы туттум, кэли-иҥ, кэлиҥ!» — диэн улаханнык хаһыытаан бытарыттым. М. Доҕордуурап
  2. даҕ. суолт.
  3. Уора-көстө буолар, оҥоһуллар, кистэлэҥ. ☉ Тайный, скрытный
    Уоруйах санаата Уолугун үүтүнэн Уоттуу салаата. П. Ойуунускай
    [Сандаарка:] Ол уоруйах, кистэлэҥ таптал диэн халбаҥа бэрт буолбат дуо? С. Ефремов
    Уоруйах толкуйдаах, Мэнэгэйдээх бэлэстээх …… Күтүр улуу биистэрэ, Оҕуруктаах оботтоохторо Урусхалланан бүтэ иликтэр. С. Зверев
  4. көсп., кэпс. Омос көрүүгэ чуолкай сатаан быһаарыллыбат, улахан кыччаан, кыра улахан буолан көстөр. ☉ Создающий ложное впечатление, кажущийся меньшим или большим, чем есть на самом деле
    Намыһах курдук көстөр эрээри, уоруйах уҥуохтаах уһун сылгы этэ. И. Федосеев
    Чугас курдук көрбүтүм, дьэ уоруйах сир эбит. Таҥара баарына, тиийиэм эрэ дии санаабатаҕым. БТ
    «Уоруйах» эттээх-сииннээх киһи баар буолааччы дэһэллэр. Бука, оннук киһи эбитэ буолуо. «ХС»