I
туохт.
1. Ууну, убаҕаһы иһиэххин баҕар. ☉ Хотеть пить, испытывать жажду, жаждать
Толоон устун сүүрэн иһэн өйдөөбүтүм: дэлби утаппыт, аччыктаабыт да эбиппин. Н. Неустроев
Уолчаан, утаппыт киһи быһыытынан, ол чэйи үрэ-үрэ бурулаппахтыы олордо. Н. Заболоцкай
— Эчи, утаттахпын ньии, кымыспыт чугас баар дуо? — Сардаана Дьаанаттан ыйытта. В. Протодьяконов
Утаппычча ымдаан иһэн киллиргэтэн, утахпытын ханнардыбыт. С. Маисов
2. көсп. Туохха эмэ баҕар, дьулус. ☉ Желать чего-л., стремиться к чему-л.
Ол иһин үөрэххэ тууһуран, Утатан, умайан турбутум, Билиигэ, сайдыыга дьулуһан, Биир бигэ тосхолу булбутум. Күннүк Уурастыырап
Уйгу көҥүл, оҕо саас минньигэс мүөтүн утаппыт сүрэххэ дуоһуйа иһиэхпит. Т. Сметанин
Ким дьоло, ким соро сэрииттэн тутаахтанар, бу эдэр саллаат таптала, утатар уйгулаах олоҕо эмиэ. КНЗ ТС
♦ Утаппыт курдук — наһаа баҕаран туран, олус умсугуйан. ☉ Увлеченно, с пристрастием
Норуот үөрэххэ тардыһыыта сүрдээх, утаппыт курдук... Суорун Омоллоон
Удаҕан табаах көрдөөн ылан утаппыт курдук эҕирийбэхтээтэ уонна наҕыллык сэһэргии турда. Болот Боотур
Сахалыы кэпсэппэтэҕэ алта хас сыл буолбут үһү, онон миигин кытта утаппыт курдук кэпсэтээхтээтэ. «ХС»
ср. др.-тюрк. ус ‘иметь жажду’
II
туохт. Туохха эмэ тардылын, хойутаа (үксүгэр буолб. ф-ҕа тутлар). ☉ Мешкать, запаздывать (обычно употр. в отриц. ф.)
Бу киһи утаппата, бэрт сотору тиийдэ. ПЭК СЯЯ
Утаппата, ситэн ылла. ЯРС
ср. алт. удат ‘заставить медлить, задерживать надолго’

I хотеть пить, испытывать жажду; утаттым я хочу пить, мне хочется пить; утаппыкка ууну көрдөрүмэ погов. жаждущему не показывай воду.
II обычно употр. в отриц. ф. мешкать; запаздывать; немного отставать; утаппата, ситэн ылла он не заставил себя ждать, быстро догнал.