утёс || утёсистый; очуос таас хайа утёсистая скала.

суорба таас тёсаный камень; суорба таас хайа утёс; суорба хайа отвесная скалистая гора.

аат., түөлбэ. Үрэҕи өҥөйөн турар туруук таас хайа. ☉ Нависший над речкой утёс. Айанньыттар улуур аттынан аастылар

ж. хайа барыы, хайаҕас; расселина утёса очуос хайа барыыта.

туруук хайа; гранитные утёсы гранит таас туруук хайалар.

I
көр туруктаа
Туруйа турууктуу түөспүтэ Тураҥҥа туман түүн түспүтэ. А. Абаҕыыныскай
[Туруйа] Тоҕо туохтан куруйа Турууктуура эбитэй? М. Тимофеев
Үөрүн сүтэрбит туруйа …… турууктаан ааһар. А. Фёдоров
II
туохт. Туруукка ытын. ☉ Подниматься на скалу, утёс
Үчүгэй ыт турууктаабыт кулааһайы иччитэ кэлиэр диэри хаайан турааччы. Я. Семёнов

аат. Өрүс, үрэх хапчааннаах кыараҕас өттө, хапчаан. ☉ Узкое ущелье, расщелина
Онтон хапчаҕай аартыгар тиийэннэр тула хаамса сылдьыбыттар. ПЭК ОНЛЯ I
Биир саас биһиги, отучча киһи, Индигир хапчаҕайынан таҥнары устубуппут. «ХС»
ср. уйг. капчиҕай, кирг. капчыҕай ‘горное ущелье’, п.-монг. хабчаҕай, ‘отвесная скала, утёс’, др.-тюрк. хапчах ‘место слияния реки с притоком’

1. аат. Ойдом турар туруору таас хайа, туруук таас. ☉ Утёс (отдельно стоящий)
   Үөскэ үтэн киирбит таас очуостар уу ортотугар ууллумахтыы олорор курдуктар. Амма Аччыгыйа
   Мин ааппын суруйан хааллардым Эн үрдүк, үйэлээх очуоскар. Күннүк Уурастыырап
   Көрүҥ эрэ улуу Өлүөнэ Чочумаас очуостарын. М. Ефимов
2. даҕ. суолт. Ойдом, туруору турар (таас хайа, туруук таас туһунан). ☉ Отдельно стоящий (об утёсе). Очуос тааска хатаастан тахсан, сири үөһэттэн көрөр бэрт да эбит
   □ Очуос таас булгунньахтаах Кыладыкы эбэ хотун. П. Ойуунускай
   Сис ортотуттан уһулу үүнэн тахсыбыт соҕотох очуос хайа баар эбит. «ХС»
   Араас очуос таастардаах сирдэри кытта сүүрүк уустуктук устара хараабыллары салайыыны уустугурдар. ДьДьДь

1. даҕ. Наһаа үрдүк, олус туруору. ☉ Очень крутой, отвесный
   Туруук тоҕой тумулга Өрө хааман тахсыбыттааҕым. С. Зверев
   Туруук очуос аннынан Дохсун өрүс быыппастар. Күннүк Уурастыырап
   Туруук хайа тумсугар Тунаар буруо унаарыйда. Эллэй
2. аат суолт. Сиртэн уһулу ойон тахсыбыт курдук турар олус туруору таас хайа. ☉ Очень крутая, отвесная скала, утёс
   Чубуку кыыллыын этэҥҥэ Туруукка ытта оонньуоҥ. М. Ефимов
   Харыстаа, Чыыбааҕылаах чыыстайдаргын, Чубукулаах турууктаргын. Чэчир-68. Этиий, тоҕо туруукка Дьулуһаҕын Эн биир мээр? Доҕордоһуу т.
   ◊ Туруук таас (хайа) көр туруук
   2
   [Тугутчаан] Туйахтара туллаллар Туруук тааһы табыйарга. С. Дадаскинов. Дьоннор бу таба туруук таас хайа иччитигэр түбэспитин сэрэйбиттэрэ. Эвен фольк.

1) возвр. от хабырый= 1, 2; 2) скрежетать зубами; тииһин хабырынна-ҕына таас хайалар дэлбэритэ бараллар үһү загадка когда они скрежещут зубами, каменные утёсы раскалываются (чаҕылҕан-наах этиҥ былыта тучи, гром и молния).