звукоподр. быстро колотить, ударять, издавая отрывистые звуки; соҕох-тоон лигий= с силой утрамбовывать что-л.

1) топтать; атаххынан тэбис= топтать ногами кого-что-л.; үлтү тэбис= затоптать; вытоптать; тоҕо тэбис= растоптать (в лепёшку); дэлби тэбис= затоптать; хампы тэбис= растоптать (напр. что-л. хрупкое); 2) перен. утрамбовывать, утаптывать что-л.; сабараанньаны тэбис= утрамбовать завалинку; 3) перен. разг. бить, избивать кого-л.; 4) перен. разг. топтать (курицу —о петухе).

туохт. Тугу эмэ биир өттүттэн сыҕаллыар диэри хаптаччы баттаа, ньалбаччы ас. ☉ Раздавить, сплющить
Бадараан буолбут суолу дэлби ньыҕайан, хаспах оҥортоон тыраахтардар, массыыналар быыгынаһаллара, сыыгынаһаллара. Далан
Зорин …… ыараханыараханнык үктэнитэлээн, остуолга тиийэн пепельницаҕа бөппүрүөскэтин төрдүгэһин ньыҕайда. Софр. Данилов
ср. монг. нухах ‘мять, разминать, растирать, размешивать, тереть, протирать’, хак. ныхы ‘с силой надавливать, давить, нажимать, утрамбовывать’

I
туохт. Ыараханынан лигийэн сим, чиҥэт (хол., буо ру). ☉ Уплотнять, утрамбовывать чем-л. тяжёлым (напр., землю).
♦ Лоҕуйар лох түөртүгэн фольк. — олоҥхоҕо Аллараа дойдуну ойуулаан этии. ☉ Образное изображение преисподней в эпосе. [Өһөх Харбыыр:] Алдьархайдаах Аллараа дойду Аҕыс Чамчааһыннаах Атыйатын арыйа баттаан, Ү л ү с к э ннээх үс үтүмэҕин Үрэйэ охсон тахсаммын, Лоҕуйар лох түөртүгэн Тоҕус сындыыстаах сэттэ дьиппиэһинин Тэлэйэ тэбэн тахсаммын, Улдьааран уһаатаҕым буолуо… П
О й у у н у с к а й. Баҕар, А.П. Окладников суруйарын курдук, лоҕуйар лох түөртүгэн буору чиҥэтиигэ туттулла сылдьыбыт бааһына тэриэбэтэ эбитэ буолуо. ЕВФ УуДК
ср. осм. лоҕ ‘каменная цилиндрическая утрамбовка’
II
даҕ., кэпс. Халыҥ, ыарахан (ордук иһити этиллэр). ☉ Толстостенный, тяжёлый (в основном о посуде)
Киһи лоҕуй чаанньыгар уу кутан, үөттүрэҕинэн саҥардыы кытара сатаан эрэр чохтору чөмөхтөөтө. Р. Кулаковскай

туохт.
1. Тугу эмэ сахсархайа, көпсөркөйө суох, кытаанах, чиҥ буолар гына оҥор. ☉ Уплотнять, утаптывать, утрамбовывать что-л. (напр., стог сена)
Аҕалара кыдамалаан Бугуллары аҕыйахтык Булгу сөрөөн таһаарар Уонна, үөһэ ытта охсон, Отун тэпсэн, чиҥэтэр. Күннүк Уурастыырап
Хамсатын хостоон, табах уурунан уматынна уонна хаҥас эрбэҕинэн табаҕын чиҥэтэ баттыы-баттыы, иҥсэлээхтик оборбохтоото. П. Аввакумов. Сахса маассаны чиҥэппэтэххэ, салгына элбэх буолан, күүскэ итийэр, иҥэмтэтин сүтэрэр, үргүлдьү буортуйан барар. ПАО УуАХО
△ Тугу эмэ бигэ, бөҕө буоларын курдук кытаатыннаран биэр. ☉ Сделать что-л. более крепким, прочным, укрепить, затянуть (напр., подпругу)
«Мин бардым», — диэтэ Коля аттар быаларын чиҥэтэн биэрэ сылдьар Дьүлэй Баабылыкка. Эрилик Эристиин
Сиилин атын холунун чиҥэтэ тардыалаата. А. Фёдоров
[Эмээхсин] Оһоҕор мас эбэр, Аанын олуурун чиҥэтэр. С. Васильев
2. көсп. Тугу эмэ (хол., билиигин) өссө бигэ, чиҥ буоларын курдук хатылаан, бигэргэтэн биэр. ☉ Упрочить, закрепить (напр., знания), подкрепить, подтвердить что-л. (напр., мысль)
«Түргэнник сырыт!» — диэн Едлин бэйэтигэр бас бэринээччигэ өссө чиҥэтэн эттэ. Эрилик Эристиин
Сеня икки күн устата уруккутун өссө чиҥэтэн лигиччи ааҕан баран, атын группалары кытары туттарса барда. Н. Лугинов
Поэт биирдии тыллары ордук күүһүрдэн, хат-хат чиҥэтэн этэрин сөбүлүүр. КНЗ ТС
Биир уруок устата ааспыт уруокка барбыты хатылыахха, чиҥэтиэххэ …… наада. «ББ»

туохт.
1. Туох эмэ үрдүнэн, тугу эмэ атаххынан үктээ, үктээн хаамп; ханан эмэ элбэхтик сырыт. ☉ Наступать на что-л.; топтать ногами, затаптывать что-л. Оҕо муостаҕа сытар былакааты үрдүнэн баран, тэпсэн буортулаан кэбистэ.
□ Мин, кыра уол, биирдэ аҕабар аһылык илдьээри, бу ходуһаны ортотунан хортууспунан дэйбиирдэнэн истэхпинэ, кини [тойон] отууттан тахсан: «Оту тоҕо тэпсэҕин?!» — диэн ыга көбүөлээн баран, туттаран ылан баттахпын үргээбитэ. Амма Аччыгыйа
Сүөһү тэпсэн хараардыбыт тиэргэнэ бадараанынан быллайан сытара. П. Аввакумов
[Чыычаах ото] киһи үгүстүк тэпсэр сирдэригэр, чуолаан дьиэ таһыгар (тэлгэһэҕэ), суол кытыытыгар хойуутук үүнээччи. МАА ССЭҮү
2. Тугу эмэ атаххынан дэлби үктээн чиҥэт, дэхсилээ. ☉ Утрамбовывать ногами, утаптывать что-л. Балачча үрдээбит от үрдүгэр тахсан …… Сэмэн Бэһиэлэйэп тэпсэ сылдьар. Амма Аччыгыйа
Таня сүөһү кур киитин тиэргэнтэн таһан, өр үлэлээн, оҥхойдору толоро-толоро, ыга тэпсибитэ. М. Доҕордуурап
Дьаамаҕа угуллубут күөх маассаны тэпсэн чиҥэтэргэ саамай кырата икки-үс киһи туруох тустаах. САС
△ Кими, тугу эмэ атаххынан үктээн эчэт, өлөр. ☉ Затоптать, задавить кого-л. «Сыыстахха алдьархай, [тайах] киһини тэпсиэ..
Онон чугаһаан баран [ытыам]...» — дии санаатым. Т. Сметанин
3. көсп. Кими, тугу эмэ кырбаа, сыс. ☉ Бить, избивать кого-л.
Оо, көҥүллээх-кыахтаах гынан баран, сирэйдэрин тэпсэ түһэн биэрбит киһи — моһуоралара көнүөх этэ. П. Ойуунускай
Сатана кыыһа, үтүөнү оҥорон, өссө чуубургуу турбуккун, хата, баран дэлби тэпсэн биэрээйэбин. А. Софронов
Кини …… өссө лаппыйан иккитэ-үстэ хардыылаата: «Тутан сирэйдэрин саатырпыт киһи. Иккиэннэрин үчүгэй аҕайдык үлтү тэпсэн көрүөх этим!» — сутуругун ыгыта туттумахтаата. М. Доҕордуурап
4. көсп., кэпс. Кими, тугу эмэ улаханнык атаҕастаа-баттаа. ☉ Топтать, принижать, обижать кого-л.
Сүүрбэччэ сүөһүбүн сиэтиҥ, хамначчыт оҥоһуннуҥ, үлтү тэбистиҥ, саата суох — ордугун уоруйахтыыгын! М. Доҕордуурап
Туох иннигэр киһи киһини бу айылаах тэпсэрэ буолуой? В. Яковлев
5. көсп., кэпс. Кимиэхэ эмэ соторусотору сылдьан, хонон-өрөөн салгыт, сылат. ☉ Надоедать, докучать кому-л. частыми визитами. Эдьиийим ааҕы хоноһолор быыстала суох тэпсэллэр
□ Саввиннар мээнэ ыалдьыт-хоноһо тэпсибэт ыаллара. В. Яковлев
6. көсп., кэпс. Буоһатаары тыһыгын баттаа, сап (хол., бөтүүк туһунан этэргэ). ☉ Топтать (напр., курицу — о петухе)
[Бөтүүк] таптаан хообургуу-хообургуу эриэн кууруссаны тула көппүтэ, ойон тиийэн кэтэҕин аһыттан ылан тэпсэн барбыта. Далан
Ону «оҕонньор» [атыыр чыркымай] ситэ баттаан, бокуой биэрбэккэ тэпсээри гыммытыгар, «эмээхсинэ» [тыһы чыркымай] ууга умсан хаалла уонна сонно тута атын сиринэн, туора баран күөрэс гынна да, көтөн тарыкынайда. Р. Кулаковскай
♦ Атах тэпсэн олорон кэпсэт (сэһэргэс, сэлэс) — дуоһуйа, астына ирэ-хоро кэпсэт. ☉ Поговорить по душам
Икки улуус кулубалара атах тэпсэн олорон, бэрт үгүһү эргитэн сэһэргэһэллэр. Н. Якутскай
[Доҕордуулар] бары үлэ дьонун сиэринэн, биир хоско хааллан олорбут устудьуоннааҕы сылларыныы, билигин атах тэпсэн олорон астыныахтарыгар диэри сэлэһэр иллэҥнэрэ суох. Н. Лугинов
Атах тэпсэн олорон, Аа-дьуо өр кэпсэттибит. М. Ефимов
◊ Атах тэбис көр атах
[1-гы кыыс:] Көр эрэ, Былатыан уол букатын сатаан атах тэпсибэт ээ. А. Софронов
Муҥха тахсыар диэри килэҥ мууска хатыыскалыырбыт, маанытык таҥныбыт дьахталлар ыраас хаарга атах тэпсэ, илии охсуһа, дьиэрэҥкэйдии оонньууллара. И. Гоголев