прил. дар уҥуох, уҥуох-иҥиэх; костлявые руки уҥуох-иҥиэх илиилэрдээх.

даҕ. Ииммит-хаппыт, ырбыт-дьүдьэйбит. ☉ Похудевший, побледневший, осунувшийся
Куураҕас көрүҥнээх киһи. — Дьиэ кэргэнэ бүтүннүү аччык сылдьан ыарахан үлэҕэ миккиллибиттэриттэн дьүүкээ, ыарыһах «куураҕас хааннаах», «уҥуох-иҥиэх тахсыбыт» дьон. Күндэ

прил. 1. муннуктардаах, уһуктаах, кырыылаах; угловатые камни кырыылаах таастар; 2. (о плечах и т. п.) уҥуох-иҥиэх тахсыбыт, уһук тахсыбыт; 3. перен. (неловкий) көнтөрүк, көһүүн, холуе; угловатые движения көнтөрүк хамсаныылар; угловатый юноша көһүүн уол.

кураайы диэн курдук
Итинник куураайы арыыларга аһыҥа баҕайы таптаан мунньустар. Амма Аччыгыйа
Кини, күн уотугар хаччаччы хаппыт сэбирдэх курдук, куураайы-хачаайы баҕайы киһи; эрчимнээх, дараҕар, уҥуох-иҥиэх сарыннаах уонна илиилээх. А. Фадеев (тылб.)

үҥкүрүй диэнтэн биир тэҥ көстүү
Туох да уҥуох-иҥиэх, эт-сиин баара биллибэт, көрдөххүнэ, аҥаардас биир кымаах түү үҥкүрүҥнүүр. Амма Аччыгыйа
Мотуор долгунугар бэрэбинэ үҥкүрүҥнээбитигэр куобах өссө ордук ыксаата, икки илин атаҕынан бэрэбинэни кууһа сатыырдыы кытаахтаста. В. Тарабукин

намыай курдук кэпс. — туох да сэниэтэ, уҥуоҕа-иҥиэҕэ суохтук туттар, мөлтөх (киһини этэргэ). ☉ Слабый, немощный, вялый (о человеке). Бу киһи ыарахан үлэлэри үлэлээбэт, н амыай курдук киһи

несов., размякнуть сов. 1. сымнаа, дыгдай; 2. перен. разг. (стать вялым) уҥуоҕа--иҥиэҕэ суох буол, сэниэтэ суох буол; 3. перен., разг. (стать снисходительным) сымнаа, сымнаан хаал.

сов. иҥнэн хаал; пуля застряла в кости буулдьа уҥуоҕуттан иҥнибит; # застрять в горле этиллибэккэ хаал, кыайан тахсыма (хол. этиэх буолбут тыл).

1. тиниктээ 1, 2 диэнтэн холб. туһ. [Лэглээрдэр] дулҕа сиэлин тиниктэһэн, аҕыйах бугулу туруоралларыттан мэлийбиттэр. Амма Аччыгыйа
   Субуотаҕа, үлэлэрин бүтэрэ охсон эрдэ бараары, үлэһиттэр олус сорунан, биирдэ да сынньаммакка тириини кытта өр тиниктэһэн эрэллэр. Болот Боотур
   Дьадаҥы буоллаҕына биир ынахтааҕа бииринэн, сайылыга суох буолан, кута кылыһын тиниктэһэ сылдьан, кутаҕа түһэн өлөрө. Күндэ
   Кулут бүтэһик хабдьы уҥуоҕун-иҥиэҕин өр тиниктэстэ. СЮ ЫБ
2. көсп. Уһуннук, сыраҥ-сылбаҥ быстыар диэри тугу эмэ гын, оҥор. ☉ Долго и упорно заниматься чем-л., делать что-л. Икки тэҥ күүс тэбис-тэҥҥэ ылсан баран, хайалара да кыайбакка, сэниэлэрэ эстэн, ырыҥалара быстан баалларынан-суохтарынан хардары-таары тиниктэһэ, хадьыктаһа сатыыр кэмнэрэ [сэрии]. В. Яковлев
   Мин [стропаны] ытырбыппын ыһыктыбаппын. Ол курдук төһө өр тиниктэспиппин өйдөөбөппүн. С. Никифоров
   Урут бэйэбит ньымабытынан уһун күнү быһа тиниктэһэн, биэс уон-алта уон туона оту кэбиһэр эбит буоллахпытына, саҥа ньыманан [Ньурбалыы кэбиһэн] күн ахсын аҕыс уон-тоҕус уон туонналаах оттору туруортаабыппыт. «ХС»

даҕ.
1. Ууһа суох, сатаан туттубат, уустугу-ураны тупсаҕайдык сатаабат, айбат. ☉ Неумелый, неискусный, беспомощный в делах. Салаҥ киһи. Салаҥ дьахтар. Салаҥ уус
□ Салаҥ киһиэхэ хара тыа маһа ытыыр (өс хоһ.)
Салаҥ худуоһунньуктар оҥорбут кынаттаах аанньаллара хамсаабат харахтарынан эмиэ кинилэри көрөргө дылылар. М. Доҕордуурап
Уйбаан чугаһаан иһэр. Толоос уҥуохтаах-иҥиэхтээх, салаҥ киһи уһанан баллырдаабытын санатар. А. Сыромятникова
2. Ууһа-урана, тупсаҕайа суох. ☉ Лишённый художественности, выразительности, топорный. Салаҥ тыл-өс. Салаҥ оҥоһуу. Салаҥ уруһуй
□ Маны хоһуйарга мин тылым алыс салаҥ, өйүм өрүү татым, …… быһыылаах. Амма Аччыгыйа
Биһиги дьиэбит түөрт эрэ ыал арыччы олорор кыра дьиэтэ эрээри, икки мэндиэмэннээх буолан, өрө дуодайан тахсыбыт салаҥ тутуулаах. ВВМ
3. кэпс. Наһаа, олус. ☉ Непередаваемый, неописуемый, ужасный, дикий (о высокой степени проявления чего-л. — напр., о жаре). Салаҥ куйаас түстэ. Тыал күүһэ салаҥ
□ [Өлүөнэ өрүс:] Саҥарыалаах балыктары Салаҥ дириҥнэрбэр саһыаран, Үөскүүр балыктары Үтүө чүөмпэлэрбэр үөрдээн, Үрүҥ көмүс өҥнөөн, Үтүмэн элбэҕи үүрэн киллэрдим. Өксөкүлээх Өлөксөй
Кэлэн хоһун оҥосто сылдьар, хоһум үчүгэй диэн үөрүүтэ салаҥ. А. Софронов
Таҥна оҕус, биэбэкээм, Таһырдьа тымныы салаҥ. И. Сысолятин
♦ Хоро салаҥ — букатын тугу да сатаабат салаҥ, букатыннаах салаҥ. ☉ Абсолютный неумеха
Эдэр сааһыгар хоро салаҥ буолан, сүгэтин наар дьон уктаан биэрэллэрэ. В. Иванов. Тэҥн. салбаҥ
ср. монг. салан ‘нерадивый, небрежный, неаккуратный’, алт. чалаҥ ‘неосторожный, рассеянный; шаткий’, др.-тюрк. чалаҥ баши ‘пустослов, болтун’