Якутские буквы:

Якутский → Якутский

уһаннар

уһан диэнтэн дьаһ
туһ. [Күкүр Уус:] Бу бэҕэһээ уһаннара биэрбиттэрэ. Суорун Омоллоон
[Хоодуотап:] Миигин ууратан баран, саҥа уһанан эрэр киһини уһаннарбыттара. С. Ефремов
Мин эйиэхэ уһаннаран, көлөһүннээн сиэри кэлбэтэҕим. «Чолбон»

уһан

туохт.
1. Уустаан-ураннаан чочуйан тугу эмэ оҥор, оҥорон таһаар (хол., мастан). Мастерить что-л. вручную (напр., из дерева)
Урут онуманы уһанар оҕонньоттор да сэдэхсийдилэр. С. Никифоров
Ахмед уһанарын сөбүлүүр киһи, күн аайы дьиэтин таһыгар тугу эмэ устуруустуу, эрбии сылдьар буолар. У. Ойуур
Уһанан, уруһуйдаан ойуу-бичик дьэрэлитэр, атын да үлэҕэ-түбүккэ тиритэр-хорутар, дьоҥҥо-сэргэҕэ сырдыгы, кэрэни ыһа сылдьар киһиэхэ куһаҕан санаа уйаламмат. НБФ-МУу СОБ
2. Тимири уулларан таптай, тугу эмэ оҥорон таһаар (хол., тимир, көмүс ууһун этэргэ). Ковать (напр., железо, золото)
Уйбаан уус хайа тэллэҕэр кыһатын өрөн уһанан ньаргыытыыр. М. Доҕордуурап
Сарай ойоҕоһугар илиинэн эргитэр үүттүүр ыстаныак турар, сиргэ уһанар кыстык, ол-бу массыына чаастара сыталлар. С. Ефремов
Сэргэй Баһылайабыс уолун Хабырыылы уон түөрт сааһыттан тимиринэн уһанарга үөрэппит. ЧАИ СБМИ
3. көсп. Тугу эмэ айа-тута, түстүү сырыт. Творить, созидать
Олох уҕараабат уотун уматаммын Олоҕу уруйдуур, дьолу уһанар Суос-соҕотох ыра санаалаахпын. С. Данилов
Оччоҕо сир ийэ уйгуну-быйаҥы уһанаары, олоҕу салгыы түстээри көҕөрө силигилиэ. В. Фёдоров. Өлүөнэ икки өттө дьолу-соргуну уһанар олоҕунан түллэҥниир. П. Аввакумов
Уһанар дьиэ — уус уһанар дьиэтэ. Кузница, мастерская
Холкуос уһанар дьиэтигэр быыстала суох, куруутун үлэлээбит ыстааһын иһин үлэ күнэ эбии ааҕыллар. КПЫ
Кэлин мастарыскыай, гараас, уус уһанар дьиэтин, оскуола туппуппут. ДФС КК
Биирдэ Давыдов бурдук быһар массыына өрөмүөнэ хайдах баран иһэрин көрөөрү уһанар дьиэҕэ киирдэ. М. Шолохов (тылб.). Уһанар тэрил (тээбирин) — уһанарга туттуллар бытархай ол-бу тэрил, тээбирин. Слесарные инструменты
Бэйэҥ үөрэммит оскуолаҕар уһанар тээбириннэри булан биэрэриҥ буоллар. А. Бродников
Уһанар тэриллэрин орун-оннуларыгар туруортарда. «ХС»
Макарий Денисович, бу мастарыскыайгытыгар уһанар тэрилгит элбэҕэ сүр. «Чолбон»
ср. кирг., алт., хак. узан ‘работать, заниматься каким-л. ремеслом’

Якутский → Английский

уһан

n. handicraft

Якутский → Русский

уһан=

1) быть, работать кузнецом; аҕам колхозка уһанар мой отец работает в колхозе кузнецом; 2) мастерить; маһы уһанар он столярничает; уһанар дьиэ а) кузница; б) мастерская; 3) перен. ковать; кыайыыны уһан = ковать победу.

уһаннар=

побуд. от уһан=.


Еще переводы:

сүтүгүр

сүтүгүр (Якутский → Якутский)

туохт. Сүтүктээх буол, тугу эмэ сүтэр. Терять, потерять что-л. Ити кэннэ, хор, сүтүгүрбүт эбиккин
Аҕыйах хонуктааҕыта биир ыал уһаннара биэрбит манньыаттарын уордарбыт эбиккин. Суорун Омоллоон
Сүрэх, сүтүгүрэн, аһыынан туолбут …… Оһуордаах тыл күндү көмүстэрин Олох бааллара саба дьалкыйбыттар. Күннүк Уурастыырап

үлэх

үлэх (Якутский → Якутский)

аат.
1. Туох эмэ наадалааххын үлэһии, сакаас. Предварительный заказ
Били мин үлэхпин аҕаллыҥ дуо? И. Гоголев
«Дьоллоохтук-соргулаахтык эргийээр!» — диэн алҕаан, үлэх бөҕөтүн үлэһэн хаалбыттара. Н. Заболоцкай
Чугастааҕы ыаллар уһаннарарга үлэхтэрэ элбээбитэ. МАП ЧУу
2. Туох эмэ туһунан эрдэттэн болдьоһуу. Договор, уговор о чём-л.
Үлэхпит быһыытынан, манньам аҥаарын ааҕан кулу. Н. Якутскай
Оттон быйыл, өрдөөҕүттэн үлэх быһыытынан, Сусаннаны Дьокуускай баксаалыгар тоһуйуохтааҕым. П. Чуукаар
Биир күн Даайыс сарсыарда ынахха турбатаҕа. Киэһэттэн үлэх этэ. «ХС»

столярничать

столярничать (Русский → Якутский)

несов. маһы уһан, маһынан уһан.

уһаныы

уһаныы (Якутский → Русский)

и. д. от уһан=.

мастерить

мастерить (Русский → Якутский)

несов. что, разг. уһан, оҥор.

вынашивать

вынашивать (Русский → Якутский)

несов. см. выносить; вынашивать планы чего-л. былаанна уһан.

алтанньыт

алтанньыт (Якутский → Якутский)

аат. Алтанынан уһанар уус. Медник
Э.К. Пекарскай алтаны уһанар киһини сахалар, туспа арааран, алтанньыт диэн ааттыылларын ыйбыт. Багдарыын Сүлбэ

мастерит

мастерит (Русский → Якутский)

гл
уһанар

уһанылын

уһанылын (Якутский → Якутский)

уһан диэнтэн атын
туһ. Илим аттыгар, били үлэ быыһыгар уһаныллыбыт дьоҕус тыы кытылга сыһыары тардыллан турар. Н. Заболоцкай
Дархан куоракка, кырдьыга да, Монголия кэлэр кэскилэ уһаныллар. И. Федосеев

үөһэ

үөһэ (Якутский → Якутский)

I
1. сыһ. Туох эмэ үрдүк өттүн диэки, өрө. Вверх, наверх
Харахпын атытан көрбүтүм: күн үөһэ ойбут. Н. Неустроев
Долгуннар үөһэ, этиҥҥэ утары харбаһан, ыллаан, ытыллан төлүтэ көтөллөр. П. Ойуунускай
Хара былыт Үллүктэнэн, Кавказ үөһэ Өрүкүйдэ. Күннүк Уурастыырап
Үөһэ көтүөн кыната суох, аллара тимириэн уһуга суох. Т. Сметанин
2. сыһ. дьөһ. суолт.
1. Хайааһын туох эмэ үрдүгэр, үрүт өттүгэр буоларын бэлиэтииргэ туттуллар. Употребляется при обозначении предмета, на котором или над которым совершается действие
Кылбаҥныыр муус маҥан хабдьылар Кылбаарар хаар үөһэ сырсаллар. С. Данилов
Хайдах эрэ умайа турар кутаа үөһэ сытар курдукпун. А. Бэрияк
Күһүнүн көмүһэ дэлэйин, Күн тыргыл мичээрэ истиҥин, Дьиибэргии күн үөһэ турабын, Мин курус санааны кытары. «ХС»
2. Сорох кэми көрдөрөр ааттары кытта хайааһын төһө кэм устатыгар оҥоһулларын бэлиэтииргэ туттуллар. Употребляется с некоторыми именами, обозначающими время, в течение которого совершается действие
[Былатыан:] Ээ, ону бу кыс үөһэ бүтэриэ этибит буоллаҕа дии. Күндэ
Бу кыс үөһэ быһа уус уһаннаран тэриммитинэн сэриигэ бардылар. Эрилик Эристиин
Чооруона бу сай үөһэ кэтэҕэ хохойон, букатын эриччи хатан хаалла. У. Нуолур
3. Хайааһын туох эмэ тас өттүнэн оҥоһулларын бэлиэтииргэ туттуллар. Употребляется при обозначении чего-л., сверх, помимо которого совершается действие
Эн, бөлүһүөк киһи, өйдүөхтээххин: хаһан баҕарар киитэрэй үөһэ киитэрэй баар буолар. Далан
Эҥин араас нолуоктар үөһэ сойуомҥа суруйуу ыытыллара. «ХС»
4. Хайааһын аахсыллыаҕы да аахсыллыбакка оҥоһулларын бэлиэтээһини көрдөрөр. Выражает уступительные отношения (несмотря)
[Абрам — оҕолорго:] Дьэ, оттон эһиги ол үөһэ [барытын тэрийтэрэн баран], куһаҕаннык үөрэнэбит, оннук-маннык диэн бырдырҕаһан көрөөрүҥ эрэ, бэйиккэй оттон. Дьүөгэ Ааныстыырап
Ат үөһэ түһэн көр ат II
Ананий ат үөһэ түһэн көҥүһү өрө сүүрдэн көрө сырытта. М. Доҕордуурап
Мин бырааһы ыҥыра, ат үөһэ түһэн, муҥ көтүтүүнэн хоту сиһи өрө харбаттым. «ХС». Үөһэттэн көр — кими эмэ сэнээбиттии, аанньа ахтыбатахтыы көр. соотв. смотреть свысока, глядеть сверху вниз на кого-л.
Ленька куруутун бэрдимсик идэлээх буолан, кими барытын үөһэттэн көрөр. ПН ДЫ. Ытыскар (ытыс үөһэ, ытыс үрдүгэр) тү- һэр — кими эмэ айхаллаан, үөрэн-көтөн көрүс. Принимать, встречать с распростёртыми объятиями кого-л. (букв. опускать на свои ладони)
Ытыһыгар түһэрэн эҕэрдэлии көрсүбүтэ. Софр. Данилов
Виноградтаах, атын да астаах дьон соҕурууттан ыга анньан кэлэллэр. Биһиэннэрэ да ытыс үөһэ түһэрэллэр. «ХС»
«Оо, Өлөөнө бу бэйэтинэн тиийэн кэллэ дии, хата», — эмээхсин Өлөөнөнү ытыһын үөһэ түһэрдэ. ИИФ УС. Күн киириэн иннинэ тиийэн кэлбит. Дьоно ытыс үрдүгэр түһэрэн, ороҥҥо сытыаран утутан кэбиспиттэр. НЭ Нь
Үөһэ тур — киһи барар суолуттан туораан биэр, мэһэй буолума. Отойди в сторону, посторонись
Эмээхсин үөһэ тур — оҕо түҥнэри көтүөҕэ! П. Ойуунускай
Туораан, үөһэ туруҥ, мин ыстыыгынан сүрэҕин үөлэн ылыахпын! Эрилик Эристиин
Үөһэ тыын — 1) көр тыын. Кини манна кэлиэх буолбута ээ, тоҕо биллибэт? Кыыс үөһэ тыынар. Н. Неустроев
«Быйыл биһиги тыыннаах кыстыырбытын аастыбыт ээ», — диэн Бурхалей үөһэ тыынна. Эрилик Эристиин
Ол аата, сүгүннүүллэрин аастахтара, — Маша үөһэ тыынна. М. Доҕордуурап
Тиийбиппит — маҥан баттахтаах эмээхсин сөһүргэстээн олорон тугу эрэ ботугуруур, ис-иһиттэн күүстээхтик үөһэ тыынан ылбахтыыр. «ХС»; 2) арыый холкутаа, кэҥээ. Почувствовать себя лучше, легче, вздохнуть
Өлбөтөҕүн билэн кини [саллаат] Үөрүүтүттэн үөһэ тыынар. Күннүк Уурастыырап
Уол хайдах эрэ санаата дуоһуйбут-манньыйбыт курдук буолан, аргыый үөһэ тыынна. Н. Якутскай
др.-тюрк., тюрк. үзэ
II
көмө аат.
1. Хайааһын ким, туох эмэ орто эйгэтигэр оҥоһулларын бэлиэтииргэ туттуллар. Употребляется при обозначении предмета, в центре которого совершается действие (в, в глубине)
Турда муҥураат курдук Түһүлгэ үөһүгэр Майаҕатта. Ону көрөн Тыгын обургу Хаана быһыттар, быыппастар. М. Ефимов
Сергей Зверев бары айымньылара айылҕа үөһүгэр үөскээбиттэрэ. Л. Попов
Аллара туман үөһүгэр Көстөллөр сырдык уоттар. Баал Хабырыыс
2. Таһаарыы түһүккэ хайааһын туох эмэ түгэх соҕус өттүттэн оҥоһулларын бэлиэтииргэ туттуллар. В форме исходного падежа употребляется при обозначении предмета, из глубины которого совершается, исходит действие
Уҥуоргу сис тыа үөһүттэн өргөстөөх төбөлөрө дьөлө сүргэйэн тахсыбыт бөлөх харыйалары туһаайан, булчут үрэх кэтит маарыгар киирдэ. Амма Аччыгыйа
Ардааттаах үрэх үөһүттэн от тиэйбит суоллар холбоһуталаатылар. Эрилик Эристиин
Хараҥа үөһүттэн аттаах киһи барыҥнаан таҕыста. «ХС»
3. Туттуу түһүккэ хайааһын туох эмэ орто эйгэтигэр оҥоһулларын бэлиэтииргэ туттуллар. В форме орудного падежа употребляется при обозначении предмета, вдоль всей глубины которого совершается действие (по, по центру, глубине)
Эһэ уордаах хаһыыта тыа үөһүнэн сатараата. Амма Аччыгыйа
Үллэҥниир долгун Үөһүнэн кэлэн, Үрдүк сыыр анна Биэрэккэ үстэ Борокуот Үөгүлүү түстэ. Эллэй
Караван муора үөһүнэн Халымаҕа аастаҕа. Н. Габышев