и. д. от уһуктан=.

раздражаться, выходить из себя.

возвр. от уһуктаа= 1) заостряться; иметь острый конец, быть остроконечным; 2) вооружаться каким-л. остроконечным предметом.

уһуктан диэнтэн хай. аата. Туттар сэп-сэбиргэл төһө сытыыта уһуктаныытыттан биллэр

1. уһуктаа диэнтэн атын., бэй. туһ. Оруос бурдук лоһуор куолаһа туу сүрэҕин курдук уһуктанан турара. Суорун Омоллоон
   Кыстыгы саайан баран, угун аллараа өттүн сиргэ батары саайардыы уһуктанар. ПАЕ ОСС
   Уһуктана илик сабыс-саҥа харандааһы куораттан таһаардахтара. ПНИ АДХ
2. кэпс. Уһуктаах курдук буол, оннук көһүн. ☉ Заостриться, обозначиться резче, яснее
   Аҕабыыт хаана тоҥо, сирэйэ дьэбин уоста, кэтит бытыга уһуктана, хараҕа уоттана түспүтэ. Н. Якутскай
   Кини мунна, сэҥийэтэ хайдах эрэ уһуктана түһэн, хаана ыараан, дьиппинийэн олордо. А. Фёдоров
   Маайа уоһа дьэ эбии уһуктаммыкка, тыла ордук сытыырхайбыкка дылы. А. Сыромятникова
3. көсп. Олус сытыырхай, аһара күүһүр (тугу эмэ этэргэ). ☉ Обостряться, усиливаться (о чём-л.)
   Күннээҕи түбүктээх олох сөп-сөп түмүллэн, уһуктанан, сытыырхайан ылар ураты түгэннэрэ — олох лоскуйдара. Н. Лугинов
   Халыҥ хаһалаахтары Уруккуттан утарбыт Уоттаах охсуһуубут Уһуктаннын! Р. Баҕатаайыскай
   Урдустарбыт кэнники кэмҥэ Уһуктанаары гыннылар дуу?! «Чолбон»
   ♦ Тыла<-өһө> уһуктаммыт кэпс. — кыһыылаахтык-абалаахтык, кими эмэ хаарыйардыы саҥар-иҥэр. ☉ Стать желчным, язвительным, колким (обычно о речи)
   Бэйэтэ буоллаҕына — Оччугуй бэйэтэ улаатта, Тыла-өһө уһуктанна, Киэбэ-киэлитэ уларыйда, Хаана-сиинэ хамнаата. Ньургун Боотур
   Уоһун олоруутун көрүө этигит, чорболдьуйан түһэн, тыла уһуктанан чубугуруур. Э. Соколов

1. уһуктаа-кылааннаа диэнтэн атын. туһ. Уһуктаннаҕына-кылааннаннаҕына бэрт быһах тахсыыһы
2. көсп. Кимиэхэ эмэ кыыһыран силбиэтэн, кыйыттан тур. ☉ Становиться резким, дерзким
   Коля тыла-өһө да бэрт чобуо, онтугар эбии мөккүстэр эрэ, ити бэйэтэ уһуктана-кылааннана охсор. С. Федотов

туохт.
1. Сытыы уһуктаах төбөлөөх буол. ☉ Иметь острый конец
Кини сөмөлүөт кэбиинэтигэр киирэн, уһуктанан-кырыыланан алдьаммыт чарпаларын наардыыр санаалаах этэ. Амма Аччыгыйа
Таас үрэхтэр хайа солоон киирэр сирдэринэн халҕаһа хайалар эмискэ үрдээн, өрө үллэн, уһуктанан-кырыыланан, тубус-туруору кыһааҥкы буолан бараллар. Г. Нынныров
2. көсп. Киһини хаарыйар, кыһыылаах-абалаах буол (хол., тылы-өһү этэргэ). ☉ Быть острым, колючим (напр., о языке)
Мэктиэтигэр хас тыла барыта уһуктанан-кырыыланан хаалбыкка айылаах. Софр. Данилов
Биитэр тыла-өһө кэнникинэн эмиэ уһуктанан-кырыыланан кэлиэх муҥа эбитэ дуу. «ХС»
3. көсп., кэпс. Олус сытыырхай, кэлбар. ☉ Стать смелым, бойким, расхрабриться
Дьэ, эмиэ чолбоодуйан, сундулуйан, уһуктанан-кырыыланан, олопочуйан-чолопочуйан эрэҕин ээ, оҕом сыыһа. В. Яковлев